Jak się przenosi adenowirus, czym się objawia i jak go leczyć?

Czym jest adenowirus i kogo najczęściej atakuje?

Adenowirus to bezotoczkowy wirus DNA. Wywołuje chorobę, która przypomina powszechną infekcję. Najczęściej występuje w formie ostrej, ale zdarza się, że adenowirus wywołuje infekcje utajone, które trwają całe życie. Reaktywacja wirusa może wystąpić, szczególnie u osób z obniżoną odpornością, prowadząc do objawowej choroby lub wydalania wirusa bez jawnych objawów.

Grupa ryzyka zakażenia obejmuje przede wszystkim:

• dzieci,
• osoby noszące soczewki kontaktowe,
• pacjentów z obniżoną odpornością oraz seniorów.

Największa podatność na zakażenie przypada na wczesne dzieciństwo. U najmłodszych przebieg zakażenia bywa gwałtowny – wirus może wywołać ogólną infekcję, trudności z oddychaniem, apatię oraz wysoką gorączkę. Jeśli u dziecka z objawami adenowirusa wystąpią oznaki odwodnienia (np. brak mokrych pieluch przez 6-8 godzin, zapadnięte oczy, apatia), trudności w oddychaniu (szybki oddech, wciąganie klatki piersiowej, świszczący oddech), wysoka gorączka niereagująca na leki przeciwgorączkowe, sztywność karku, natychmiast należy zgłosić się do pediatry.

Oprócz dzieci, na przebieg infekcji należy zwrócić szczególną uwagę w przypadku innych grup pacjentów, takich jak kobiety w ciąży. Zakażenie adenowirusem w przypadku ciężarnych przebiega zazwyczaj łagodnie, dając standardowe objawy ze strony układu oddechowego lub pokarmowego. Jednak wysoka gorączka towarzysząca infekcji wymaga monitorowania i konsultacji z ginekologiem lub internistą.

Infekcja często przybiera ciężki przebieg również u pacjentów z obniżoną odpornością, co nierzadko wymaga hospitalizacji.

Jak można zarazić się adenowirusem i jak długo chory zaraża?

Adenowirus przenosi się:

• drogą kropelkową,
• drogą fekalno-oralną,
• przez kontakt ze skażonymi przedmiotami.

Okres wylęgania wynosi od 2 do 14 dni, licząc do momentu pojawienia się pierwszych symptomów. Czas trwania choroby może się jednak różnić. Niektóre objawy mogą utrzymywać się dłużej niż 14 dni. Patogeny te wykazują wyjątkowo wysoką odporność na czynniki środowiskowe, w tym na wahania temperatury. Utrzymują się poza organizmem przez wiele dni i są oporne na standardowe środki czystości oraz wiele powszechnie stosowanych środków dezynfekujących. W związku z tym pacjent może zarażać nawet po ustąpieniu objawów.

Objawy adenowirusa – jak rozpoznać infekcję?

Powszechne serotypy, takie jak Ad-1, Ad-2, Ad-5 i Ad-6, często wywołują choroby układu oddechowego. Z kolei serotypy Ad-3, Ad-4 i Ad-7 są również częstymi przyczynami chorób układu oddechowego, w szczególności gorączki gardłowo-spojówkowej i zapalenia płuc. Adenowirusy jelitowe (np. Ad-40, Ad-41) są związane głównie z zapaleniem żołądka i jelit u małych dzieci. Początkowy obraz kliniczny przypomina przeziębienie, anginę lub grypę, w tym typy A, B i C.

Charakterystyczne symptomy zakażenia obejmują:

• układ oddechowy – ból gardła, ból głowy, gorączka, kaszel, nieżyt nosa (katar) oraz powiększenie węzłów chłonnych;
• układ pokarmowy – bóle brzucha, nudności, wymioty i wodnista biegunka;
• narząd wzroku – zapalenie spojówek, obfite łzawienie, obrzęk powiek, silne zaczerwienienie i przekrwienie oczu, światłowstręt oraz przejściowe pogorszenie ostrości widzenia (zamglenie).

U dzieci patogen ten jest drugim, po rotawirusach, najczęstszym czynnikiem wywołującym biegunki. Z kolei u dorosłych infekcja często ogranicza się do ogólnego osłabienia i łagodnego podrażnienia oczu.

Nieleczone lub ciężkie zakażenie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak:

• zapalenie oskrzeli,
• zapalenie płuc,
• zapalenie wątroby,
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Przeczytaj też: Zapalenie spojówek u dzieci – jak się objawia? Rozpoznanie i leczenie

Adenowirusowe zapalenie spojówek

Adenowirusowe zapalenie spojówek to uciążliwa infekcja, której objawy mogą utrzymywać się do 3 tygodni. Zwiększone ryzyko zakażenia narządu wzroku dotyczy osób noszących soczewki kontaktowe oraz regularnie korzystających z basenów. Adenowirusowe zapalenie spojówek zazwyczaj objawia się wodnistą lub śluzową wydzieliną, znacznym zaczerwienieniem i obrzękiem powiek. Często zaczyna się w jednym oku i rozprzestrzenia na drugie.

Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się adenowirusowego zapalenia spojówek:

• unikaj dotykania zainfekowanych oczu,
• używaj oddzielnych ręczników i myjek dla każdego z domowników,
• wyrzuć wszelkie kosmetyki do makijażu oczu używane podczas infekcji,
• unikaj dzielenia się kroplami do oczu,
• jeśli nosisz soczewki kontaktowe, przerwij ich stosowanie do czasu ustąpienia infekcji i wyrzuć soczewki używane w okresie infekcji.

Diagnostyka – jak rozpoznać zakażenie adenowirusem?

Zakażenie adenowirusem rozpoznaje lekarz na podstawie wywiadu oraz badania pacjenta, jednak ostateczne potwierdzenie wymaga testów laboratoryjnych, takich jak:

• szybkie testy antygenowe – pozwalają na wstępne wykrycie wirusa,
• precyzyjne badania PCR – wykonywane z różnych płynów i tkanek, często łączone z testami na rotawirusy i norowirusy.

Leczenie zakażenia adenowirusem – jak wygląda?

Nie ma powszechnie stosowanych, celowanych leków przeciwwirusowych, które całkowicie zwalczają adenowirusa. W walce z tą chorobą można stosować jedynie leczenie objawowe.

Terapia ma charakter wspomagający i obejmuje przede wszystkim:

• intensywne nawadnianie organizmu,
• stosowanie leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych,
• krople do oczu w przypadku wystąpienia infekcji narządu wzroku.

Sprawdź również: Dlaczego picie wody jest ważne i jak nawodnić organizm?

Profilaktyka – jak uchronić się przed adenowirusami?

Ochrona przed patogenem wymaga przestrzegania podstawowych zasad higieny, w tym regularnego mycia rąk i dezynfekcji powierzchni.

Profilaktyka w przypadku adenowirusa obejmuje:

• staranne i regularne mycie rąk wodą z mydłem,
• regularne oczyszczanie i odkażanie powierzchni środkami dezynfekującymi.

Szczególną ostrożność należy zachować podczas wizyt na basenie. W związku z tym, że adenowirusy są częściowo odporne na dezynfekcję chlorem, mogą przetrwać przez dłuższy czas. Aby zminimalizować ryzyko, należy dokładnie umyć się pod prysznicem przed i po pływaniu oraz unikać połykania wody basenowej.

Podsumowanie

Adenowirusy to wysoce zaraźliwe patogeny, które wywołują różnorodne infekcje dróg oddechowych, narządu wzroku oraz układu pokarmowego. Zakażenie przenosi się bardzo łatwo, a sam wirus potrafi utrzymywać się w środowisku bardzo długo. Jego leczenie opiera się na łagodzeniu objawów, a podstawę zapobiegania infekcjom stanowi higiena rąk i otoczenia.

Treść została przygotowana zgodnie z zasadami Evidence-Based Medicine – medycyny opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.