Pediatra to lekarz zajmujący się diagnostyką, leczeniem i profilaktyką zdrowotną dzieci i młodzieży, od momentu narodzin aż po pełnoletność. Lekarz pediatra rozpoznaje i leczy infekcje, takie jak przeziębienie, grypa, zapalenie ucha środkowego, zapalenie migdałków i wiele innych. Jednocześnie w ramach działań profilaktycznych przeprowadza badania zdrowia, ocenia rozwój fizyczny i psychomotoryczny dzieci. Kwalifikuje je do szczepień zgodnie z obowiązkowym kalendarzem szczepień. Może też sugerować szczepienia dodatkowe. Pediatra doradza również rodzicom w kwestiach pielęgnacji czy żywienia najmłodszych.
Kiedy zgłosić się do pediatry
Do pediatry należy zgłosić się w momencie wystąpienia objawów chorobowych u dziecka. Mogą to być np. gorączka, kaszel, katar, ból gardła, ból głowy itp. Jeśli rodzic zauważa niepokojące zachowania u dziecka, takie jak apatia, senność, brak apetytu, płaczliwość czy, w drugą stronę, nadmierną reaktywność – powinien być to również sygnał, aby udać się do pediatry.
Pediatrę należy odwiedzać też kontrolnie, pojawiać się z dzieckiem na bilansach zdrowia, a także na szczepieniach. Pediatra pełni funkcję lekarza podstawowej opieki zdrowotnej dla dzieci i młodzieży. To on diagnozuje jako pierwszy i w razie potrzeby kieruje małych pacjentów do innych specjalistów.
Jakie choroby leczy pediatra
Pediatra diagnozuje i leczy zarówno łagodne infekcje u dzieci, jak i te poważniejsze. Wśród dolegliwości najczęściej diagnozowanych przez lekarza pediatrę występują:
1. Infekcje dróg oddechowych:
- grypa,
- zapalenie gardła,
- przeziębienie,
- zapalenie migdałków,
- zapalenie oskrzeli,
- zapalenie płuc.
2. Choroby zakaźne:
- ospa wietrzna,
- świnka,
- różyczka,
- odra,
- płonica,
- szkarlatyna,
- mononukleoza zakaźna.
3. Dolegliwości ze strony układu pokarmowego:
- wymioty,
- biegunka,
- zaparcia,
- bóle brzucha,
- zatrucia pokarmowe,
- kolki u niemowląt.
4. Alergie i choroby skóry:
- AZS,
- pokrzywka,
- alergie skórne,
- alergie pokarmowe.
5. Wady rozwojowe:
- nieprawidłowy wzrost,
- nieprawidłowa waga,
- nieprawidłowości w budowie układu kostnego,
- wady postawy.
6. Choroby układu moczowego:
- zapalenie pęcherza,
- zapalenie nerek.
Pediatra jest też lekarzem, który zajmuje się diagnozowaniem chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca, astma, wady serca, padaczka, przewlekły nieżyt nosa i wiele innych. W razie potrzeby pediatra może zlecić dodatkowe badania diagnostyczne. Mogą być to:
- Badania laboratoryjne: morfologia krwi, wskaźnik stanu zapalnego CRP, badanie ogólne moczu, badanie kału, panele alergiczne;
- Posiewy: wymaz z gardła, wymaz z nosa, posiew moczu;
- Badania obrazowe: USG, RTG;
- Testy przesiewowe: badanie słuchu, badanie wzroku, testy antygenowe (np. grypa, RSV, SARS-CoV-2).
Jeśli lekarz uzna, że diagnostyka wymaga szerszych i bardziej zaawansowanych badań, może skierować małego pacjenta do poradni specjalistycznej.
Pediatra a medycyna prewencyjna
Pediatra nie tylko leczy, ale też zapobiega występowaniu chorób. W przychodniach bardzo często można zobaczyć wydzielone pomieszczenia dla dzieci chorych i dzieci zdrowych, często z osobnym wejściem – aby izolować dzieci z infekcjami od dzieci, które przyszły na szczepienie lub w ramach profilaktyki zdrowotnej, np. na bilans.
Bilanse zdrowia są jednymi z najważniejszych wizyt profilaktycznych u pediatry. Mają miejsce po ukończeniu przez dziecko konkretnego wieku: 2, 4, 6, 10, 14 i 18 lat. Podczas tych wizyt pediatra sprawdza wagę, wzrost, prawidłową postawę ciała, rozwój mowy, wzrok i słuch, dojrzewanie społeczne, a także rozwój psychospołeczny pacjenta. Ocenia też rozwój dziecka na przestrzeni lat – w odniesieniu do poprzednich bilansów zdrowia.
Jak przygotować się do wizyty u pediatry
Na wizytę u pediatry zabierz dokumenty swoje i dziecka, zwłaszcza książeczkę zdrowia, w której lekarz będzie mógł znaleźć najważniejsze informacje o przebytych chorobach, szczepieniach, rozwoju pacjenta. Zadbaj o to, aby dziecko było wygodnie ubrane i przygotowane do badania. U maluszków warto zadbać o rozpinane body, które będzie łatwe do zdjęcia, a następnie do założenia po zakończonym badaniu.
Jeśli dysponujesz wynikami badań diagnostycznych – warto też mieć je przy sobie. Do wizyty u pediatry najlepiej się wcześniej przygotować. Można spisać niepokojące objawy, od kiedy trwają, jak zaczęła się choroba, kiedy objawy się nasilają. Warto zapisać też nurtujące rodzica pytania.
Przygotowanie do wizyty jest szczególnie ważne w przypadku małych pacjentów. Niekiedy dziecku towarzyszy stres objawiający się płaczem. Rodzic, próbując uspokoić malucha, łatwo może o czymś zapomnieć. Zapisanie pytań czy objawów chorobowych może być wówczas bardzo pomocne: lekarzowi pozwoli na lepszy ogląd sytuacji, a jednocześnie ułatwi wyczerpującą odpowiedź.
Pediatra jako pierwszy lekarz dziecka
Podejście pediatry do najmłodszych pacjentów jest szczególnie ważne. Odpowiednia adaptacja może wpływać w przyszłości na stosunek do lekarzy i leczenia. Wielu pediatrów prowadzi wizyty adaptacyjne, które mają pomóc dziecku oswoić się z nową sytuacją i nowym otoczeniem gabinetu.
Lęk przed lekarzem w przyszłości może być mniejszy, jeśli pediatra dokładnie wytłumaczy dziecku, co będzie się działo podczas wizyty. Pediatra może posłużyć się np. modelem misia, którego wraz z dzieckiem będzie badać stetoskopem, mierzyć mu temperaturę czy „na niby” zaglądać do gardła. W wielu gabinetach po zakończonej wizycie lekarze wręczają dzieciom małe upominki, np. naklejki „dzielny pacjent”, aby nagrodzić cierpliwość dziecka.
Jak wygląda wizyta u pediatry
Wizyta u pediatry zaczyna się od zebrania wywiadu. Lekarz może zapytać rodzica o początek objawów, gorączkę oraz reakcję na leki. Pediatra często pyta również, czy dziecko przyjmuje płyny i regularnie oddaje mocz, co pozwala ocenić ryzyko odwodnienia. Ważny jest też opis kaszlu (suchy, mokry, szczekający) oraz kataru.
Po wywiadzie lekarz przystępuje do badania. Najczęściej bada dziecko stetoskopem, słuchając bicia serca oraz płuc. Lekarz może zbadać też gardło, migdałki, zajrzeć do uszu i sprawdzić tkliwość brzuszka. Pediatra przeprowadza również ocenę neurologiczną: u niemowląt są to odruchy i napięcie mięśniowe, a u starszych dzieci koordynacja ruchowa.
Na wizytach profilaktycznych lekarz zważy i zmierzy dziecko oraz naniesie wyniki na siatki centylowe. Po badaniu omawiane są spostrzeżenia i stawiana diagnoza.
Kiedy pilnie zgłosić się do pediatry
Wizyta u pediatry jest pilna, gdy u dziecka pojawi się któryś z następujących objawów:
- Trudności z oddychaniem: oddech płytki, świszczący, zasinienie ust bądź języka;
- Apatia, głęboki sen – dziecko trudno jest dobudzić;
- Wysoka gorączka – w okolicach 40 stopni, nieustępująca po lekach;
- Odwodnienie: brak moczu od wielu godzin, płacz bez łez, suche usta;
- Silny ból głowy, drgawki, sztywnienie karku;
- Problemy z apetytem – odmowa jedzenia lub picia.
Natychmiast na SOR należy stawić się z dzieckiem, jeśli pojawia się wyraźny bezdech, dziecko sinieje, ma drgawki czy nieblednącą wysypkę z gorączką.
FAQ – najczęstsze pytania o wizytę u pediatry
Kiedy trzeba iść z dzieckiem do pediatry?
Do pediatry warto zgłosić się, gdy dziecko ma gorączkę, kaszel, ból ucha, wysypkę, wymioty, biegunkę albo zachowuje się inaczej niż zwykle.
Kiedy gorączka u dziecka jest niepokojąca?
Niepokój powinny wzbudzić: bardzo wysoka temperatura i trudności z jej obniżeniem oraz objawy towarzyszące, takie jak senność czy duszność.
Czy z katarem i kaszlem zawsze trzeba iść do pediatry?
Nie zawsze. Przy łagodnych objawach można obserwować dziecko w domu, ale przy dusznościach lub osłabieniu warto skonsultować się z lekarzem.
Skąd wiadomo, że dziecko jest odwodnione?
Objawy to m.in. suche usta, brak łez podczas płaczu, rzadsze oddawanie moczu i wyraźne osłabienie.
Czy każda wysypka wymaga wizyty u pediatry?
Nie każda, ale wysypka z gorączką lub taka, która nie blednie po uciśnięciu, wymaga pilnej konsultacji.
Kiedy dziecku potrzebny jest antybiotyk?
O jego zastosowaniu zawsze decyduje lekarz po zbadaniu dziecka. Antybiotyk nie działa na infekcje wirusowe.
