Co pyli w lipcu?

Czym jest alergia na pyłki w lipcu? Charakterystyka

Alergia na pyłki roślin, medycznie nazywana pyłkowicą lub sezonowym alergicznym nieżytem nosa, to nieprawidłowa i nadmierna reakcja układu immunologicznego na mikroskopijne cząsteczki uwalniane przez rośliny w celach rozrodczych.

Kluczowym elementem tego procesu jest nadmierna reakcja układu immunologicznego, w wyniku której organizm alergika błędnie identyfikuje nieszkodliwe białka pyłków jako substancje zagrażające. Skutkuje to produkcją przeciwciał IgE i uwalnianiem histaminy (wywołującej objawy, takie jak katar, kichanie czy łzawienie).

Najczęstsze przyczyny alergii na pyłki w lipcu

U podłoża alergii na pyłki w lipcu leży wspomniana już nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego, która nakłada się na okres intensywnego pylenia roślin wiatropylnych i niesprzyjające warunki środowiskowe (mowa tutaj np. o upałach).

Reakcję tę potęguje wysokie stężenie alergenów. Lipiec to okres intensywnego pylenia traw i niektórych roślin zielnych oraz wysokiego stężenia zarodników grzybów pleśniowych z rodzaju Alternaria i Cladosporium, które są przenoszone przez wiatr na duże odległości.

Istotną rolę odgrywają również zanieczyszczenia powietrza i smog, które mogą osłabiać barierę ochronną błon śluzowych człowieka oraz – tym samym – nasilać reakcję organizmu na alergeny pyłkowe.

Co uczula w lipcu?

Struktura aeroplanktonu w lipcu jest niezwykle bogata, a dominacja poszczególnych alergenów zmienia się w zależności od dekady miesiąca i regionu geograficznego kraju.

Aby właściwie kontrolować objawy alergii, warto znać trzy główne grupy letnich alergenów, do których należą:

• pyłki traw,
• pyłki roślin zielnych,
• zarodniki grzybów mikroskopowych.

Zobacz film: Q&A o alergii na pyłki i katarze siennym

Trawy

Przez cały lipiec ich stężenie w powietrzu utrzymuje się na poziomie wysokim i średnim. Rodzina traw liczy bowiem tysiące gatunków, które kwitną sukcesywnie jeden po drugim. Do najpopularniejszych należą kupkówka pospolita, tymotka łąkowa oraz wiechlina roczna. Z racji tego, że trawy rosną niemal wszędzie, unikanie kontaktu z nimi w lipcu jest praktycznie niemożliwe.

Rośliny zielne (chwasty)

Lipiec to czas, w którym na pozycję lidera wśród letnich alergenów wysuwają się rośliny zielne, powszechnie nazywane chwastami. Najważniejszą z nich jest bylica pospolita, która rozpoczyna swoje intensywne pylenie w drugiej połowie lipca i należy do najczęstszych przyczyn alergii pyłkowych w Polsce.

Oprócz bylicy, w lipcu intensywnie pylą również inne chwasty, takie jak pokrzywa zwyczajna, babka lancetowata, szczaw oraz komosa. Pod koniec miesiąca pojawiają się pierwsze pyłki silnie alergizującej ambrozji.

Grzyby

Mówiąc o alergii letniej, nie sposób pominąć zarodników grzybów mikroskopowych, potocznie zwanych pleśniami. Lipiec, charakteryzujący się zwykle wysokimi temperaturami i dużą wilgotnością powietrza po letnich deszczach, „stwarza” wręcz idealne warunki do rozwoju grzybów z rodzajów Alternaria oraz Cladosporium.

Zarodniki te osiągają najwyższe stężenia późnym popołudniem i wieczorem, a ze względu na swoje mikroskopijne rozmiary wnikają bezpośrednio do oskrzeli, przez co są jedną z głównych przyczyn zaostrzeń astmy w okresie letnim.

Zobacz także: Co pyli w maju?

Kalendarz pylenia w lipcu – dlaczego warto do niego zaglądać?

Dokładna analiza kalendarza pylenia w lipcu pozwala wyodrębnić pewne stałe prawidłowości fenologiczne. W pierwszej dekadzie miesiąca można zaobserwować powolny spadek stężenia pyłku traw (jednak wciąż przekracza ono próg wywołujący objawy kliniczne). W tym okresie stale rośnie stężenie pokrzywy oraz babki.

Połowa lipca staje się istotnym momentem sezonu pylenia ze względu na rozpoczęcie intensywnego pylenia bylicy, której wysokie stężenia utrzymują się również w sierpniu.

Przez cały lipiec krzywa obrazująca obecność zarodników grzybów pleśniowych pnie się stromo w górę, osiągając najwyższe wartości w skali roku, przy czym rzeczywiste wartości zależą od pogody i regionu kraju.

Pylenie w lipcu a objawy u dzieci i dorosłych

U osób dorosłych klasycznym objawem alergii na pyłki w lipcu jest intensywny, wodnisty katar sienny, salwowe kichanie i „zablokowanie” nosa na skutek obrzęku śluzówki.

Bardzo uciążliwe są objawy ze strony oczu, takie jak pieczenie, łzawienie i przekrwienie spojówek, którym nierzadko towarzyszy przewlekłe zmęczenie i ból głowy.

U dzieci objawy mogą mieć nieco inny charakter i obejmować m.in. spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła (może to wywoływać przewlekły kaszel).

Charakterystyczny dla najmłodszych jest tzw. salut alergiczny, czyli nawykowe pocieranie nosa dłonią, a także zaostrzenie zmian skórnych o charakterze atopowym oraz ogólne rozdrażnienie.

Dowiedz się więcej: Zapalenie spojówek u dzieci

Jak uniknąć objawów alergii w lipcu?

Całkowite odizolowanie się od letnich alergenów jest w zasadzie niewykonalne. Jednak poprzez modyfikację codziennych nawyków można zmniejszyć ilość wnikających do organizmu cząstek.

Podstawą profilaktyki jest śledzenie komunikatów alergicznych i ograniczanie aktywności na zewnątrz w okresach wysokiego stężenia pyłków.

Po powrocie do domu należy przebrać się i wziąć prysznic. Mieszkanie warto wietrzyć w okresach niższego stężenia pyłków i korzystać z oczyszczaczy powietrza z filtrem HEPA oraz zamykać okna podczas jazdy samochodem.

Jak sprawdzić, co nas uczula w lipcu?

Proces diagnostyczny rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego.

Następnym krokiem są testy skórne punktowe, polegające na naniesieniu na skórę przedramienia kropli ekstraktów alergenowych i delikatnym nakłuciu naskórka w celu oceny reakcji po piętnastu minutach.

Gdy wykonanie testów skórnych jest niemożliwe z powodu chorób skóry lub przyjmowanych leków, przeprowadza się diagnostykę z krwi, oznaczając poziom swoistych przeciwciał klasy IgE. Stosuje się także nowoczesną diagnostykę molekularną.

Postawienie trafnej diagnozy jest fundamentem skutecznego leczenia, ponieważ objawy alergii letniej można łatwo pomylić z przeziębieniem.

Na czym polega leczenie alergii w lipcu?

Współczesna medycyna oferuje szeroki wachlarz metod terapeutycznych, które dzielą się na:

• doraźne (objawowe),
• przyczynowe.

W ramach terapii objawowej lekami pierwszego wyboru są nowoczesne leki przeciwhistaminowe drugiej generacji, które skutecznie zmniejszają katar i świąd, zwykle powodując mniej senności niż starsze preparaty.

W przypadku nasilonej blokady nosa stosuje się donosowe glikokortykosteroidy o działaniu miejscowym, a na zapalenie spojówek ordynuje się przeciwalergiczne krople do oczu.

Jedyną metodą o charakterze przyczynowym, zdolną do trwałej zmiany przebiegu choroby, jest immunoterapia swoista, czyli odczulanie.

Polega ono na regularnym podawaniu pacjentowi wzrastających dawek alergenu w postaci zastrzyków lub tabletek podjęzykowych, najczęściej przez okres od trzech do pięciu lat.

Kiedy warto udać się do lekarza?

Konsultacja u alergologa jest wskazana, jeśli objawy utrzymują się przez dłuższy czas, nasilają się z roku na rok lub gdy dotychczas stosowane leki przestają przynosić oczekiwaną ulgę.

Sygnałami alarmowymi, które wymagają natychmiastowego zgłoszenia się do specjalisty, są objawy sugerujące rozwój astmy pyłkowej, takie jak napadowy, suchy kaszel, świszczący oddech, uczucie ciężaru w klatce piersiowej oraz duszność. 

Treść została przygotowana zgodnie z zasadami Evidence-Based Medicine – medycyny opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.