Ból miednicy mniejszej – co jest przyczyną i jak sobie z nim radzić?

Czym jest zespół bólowy miednicy mniejszej?

Zespół bólowy miednicy mniejszej (CPP) jest definiowany jako przewlekły ból niezwiązany z cyklem miesiączkowym. Diagnozuje się go w przypadku dolegliwości, które nie ustępują od co najmniej 6 miesięcy.

Miednicą mniejszą określa się dolną część jamy miednicy. Jej kostne rusztowanie tworzą kość krzyżowa, kość guziczna oraz kości miedniczne połączone z przodu spojeniem łonowym. Od dołu zamykają je mięśnie dna miednicy.

Wewnątrz miednicy mniejszej znajdują się:

• narządy układu moczowego (pęcherz moczowy, cewka moczowa),
• końcowy odcinek przewodu pokarmowego (odbytnica),
• narządy rozrodcze (u kobiet m.in. macica, jajniki i jajowody, a u mężczyzn gruczoł krokowy i pęcherzyki nasienne).

Bogate unerwienie i unaczynienie tego obszaru sprawiają, że dolegliwości mogą pochodzić z wielu różnych tkanek.

Objawy bólu miednicy – jak manifestuje się problem?

Pacjentki, u których diagnozuje się zespół bólowy miednicy mniejszej, skarżą się na ból zlokalizowany najczęściej w podbrzuszu – w obszarze miednicy oraz między pępkiem a spojeniem łonowym. Zdarza się, że ból ten promieniuje do nóg, w tym ud lub odbytu, a także do krocza, pośladków czy pleców. Pojawiają się też dolegliwości bólowe po prawej lub lewej stronie w okolicach pachwin, w okolicy lędźwiowej.

Dolegliwość ta ma charakter ciągły, a ból nasila się podczas:

• wysiłku fizycznego,
• wypróżniania,
• współżycia.

Ból miednicy – jakie są przyczyny?

Ból miednicy może wynikać z różnych przyczyn, do których należą:

• choroby zapalne jelit (np. choroba Leśniowskiego-Crohna) i zespół jelita drażliwego (IBS),
• przewlekłe zaparcia,
• kamica moczowa (nerkowa lub pęcherzowa) oraz zapalenie pęcherza moczowego,
• śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego (zespół bolesnego pęcherza),
• guzy i patologie jajnika oraz zapalenie przydatków,
• zrosty w jamie brzusznej (np. pooperacyjne),
• podrażnienie nerwów (neuralgie),
• nadmierne napięcie mięśni dna miednicy i zespół mięśnia gruszkowatego,
• żylaki miednicy mniejszej (zespół przekrwienia biernego).

Dolegliwość ta dotyczy kobiet i mężczyzn, choć u kobiet występuje nieco częściej i może wystąpić w każdym wieku.

Ważne: Ból miednicy może mieć podłoże psychogenne. Zaburzenia psychiczne, w tym depresja, mają bezpośredni wpływ na odczuwanie i nasilenie objawów. Problem dotyka również ofiar przemocy seksualnej oraz osób po traumatycznych zdarzeniach.

Zależność między stresem a napięciem mięśni dna miednicy

Wzmożone napięcie mięśni dna miednicy może mieć związek z przewlekłym stresem. W sytuacjach stresowych dochodzi do ciągłego napinania struktur mięśniowych w tym obszarze. Taki stan bezpośrednio przyczynia się do powstawania przewlekłego bólu i dysfunkcji narządów. Techniki zarządzania stresem, trening uważności (mindfulness) oraz ćwiczenia relaksacyjne mogą być elementem leczenia bólu miednicy wywołanego czynnikami psychologicznymi.

Przeczytaj też: Jak radzić sobie ze stresem? Poznaj podstawowe techniki

Specyfika bólu miednicy u mężczyzn (CPPS)

Choć ból miednicy często kojarzony jest z kobietami, wymaga również uwagi w przypadku pacjentów płci męskiej. Najczęstszą przyczyną przewlekłego bólu miednicy u mężczyzn jest przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego, znane szerzej jako zespół przewlekłego bólu miednicy (CP/CPPS). Schorzenie to objawia się najczęściej bólem:

• krocza,
• jąder,
• obszaru nadłonowego.

Często towarzyszą mu dolegliwości ze strony układu moczowego oraz ból podczas ejakulacji. Postawienie diagnozy wiąże się z wykluczeniem aktywnej infekcji i bywa wyzwaniem dla lekarza urologa. Podobnie jak w przypadku zespołu bólowego u kobiet, diagnostyka i leczenie wymaga podejścia multidyscyplinarnego.

Jak diagnozuje się ból miednicy mniejszej?

Diagnostyka bólu miednicy opiera się na wywiadzie medycznym oraz badaniach fizykalnych. Proces ten jest wieloetapowy i wymaga podejścia interdyscyplinarnego, uwzględniając m.in. wykluczenie urazów ortopedycznych.

Gęsta sieć nerwów i naczyń w tym obszarze powoduje trudności w precyzyjnej lokalizacji źródła bólu, dlatego dolegliwości te stanowią wyzwanie diagnostyczne i terapeutyczne.

W przypadku konkretnych schorzeń stosuje się określone kryteria w celu wybrania metody diagnostycznej.

Leczenie bólu miednicy – do jakiego specjalisty się udać?

Jeśli zmagasz się z bólem miednicy, w pierwszej kolejności najlepiej wybrać się do lekarza rodzinnego. W zależności od rozpoznania skieruje Cię on do specjalisty – ginekologa, urologa, ortopedy lub gastroenterologa.

Leczenie bólu miednicy może wymagać współpracy interdyscyplinarnego zespołu specjalistów, w skład którego wchodzą również lekarz psychiatra, psycholog oraz fizjoterapeuta uroginekologiczny.

Lekarz ginekolog lub urolog może zalecić przyjmowanie konkretnych grup leków, jednak równolegle z farmakoterapią wdraża się postępowanie niefarmakologiczne. Jednym z najskuteczniejszych elementów leczenia jest fizjoterapia uroginekologiczna.

Fizjoterapia uroginekologiczna – jak wygląda w leczeniu bólu miednicy?

Fizjoterapeuta uroginekologiczny zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem dysfunkcji miednicy. Terapia zaburzeń mięśni dna miednicy pozwala łagodzić objawy endometriozy i powiązanych z nią dysfunkcji, jednak rola fizjoterapii w leczeniu podstawowej patologii zespołu policystycznych jajników jest ograniczona. Zastosowane techniki manualne i ruchowe pomagają złagodzić bolesne miesiączki oraz bolesne owulacje.

Sprawdź również: Bolesne miesiączki – przyczyny, objawy i skuteczne metody leczenia

Kiedy warto zgłosić się do fizjoterapeuty uroginekologicznego?

Na wizytę u fizjoterapeuty uroginekologicznego warto się umówić w przypadku dolegliwości bólowych utrudniających codzienne funkcjonowanie. Na przykład wtedy, gdy występują:

• przewlekły ból w podbrzuszu lub kroczu,
• ból kości krzyżowej lub dolnej części pleców,
• ból podczas stosunku,
• nietrzymanie moczu, gazów lub stolca,
• trudność z oddawaniem moczu lub stolca,
• obniżenie narządów miednicy mniejszej.

Wizyta to także krok dla kobiet wykazujących chęć zadbania o profilaktykę w ciąży oraz powrotu do formy po porodzie.

Podsumowanie

Przewlekły ból miednicy to sygnał ze strony organizmu, którego nie wolno ignorować. Złożoność przyczyn wymaga dokładnej, wieloetapowej diagnostyki oraz współpracy lekarzy różnych specjalności. Bardzo ważną rolę w procesie leczenia odgrywa fizjoterapia uroginekologiczna, która pomaga przywrócić fizjologiczne napięcie mięśniowe.

Treść została przygotowana zgodnie z zasadami Evidence-Based Medicine – medycyny opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.