Gluten

Badanie na gluten – najważniejsze informacje

Co to jest badanie na gluten i na czym polega?

Celem badania na gluten jest wykrycie nieprawidłowej reakcji układu immunologicznego na białka zbóż poprzez specjalistyczną analizę krwi lub testy genetyczne.

Gluten – złożona mieszanina białek obecna w pszenicy, życie i jęczmieniu – składa się z gliadyny. To właśnie ten rozpuszczalny w wodzie składnik jest głównym czynnikiem odpowiedzialnym za wyzwalanie reakcji chorobowych w organizmie.

U osób, których układ immunologiczny nieprawidłowo reaguje na białka zbóż, spożycie glutenu może odpowiadać za dwie odmienne jednostki chorobowe: :

• celiakię (autoimmunologicznej choroby jelit o podłożu genetycznym, w której przewlekły stan zapalny prowadzi do niszczenia kosmków jelitowych i poważnych zaburzeń wchłaniania),
• alergię na gluten (reakcji opartej na mechanizmie nadmiernie nasilonej odpowiedzi typu IgE-zależnego).

Kiedy należy wykonać badanie na gluten? Wskazania

Wykonanie badania na gluten warto rozważyć przede wszystkim w przypadku występowania przewlekłych objawów ze strony przewodu pokarmowego lub w sytuacji, gdy w wywiadzie rodzinnym stwierdzono już przypadki celiakii. Ponieważ choroby te objawiają się najczęściej biegunką oraz nawracającymi bólami brzucha, ważne jest monitorowanie momentu pojawienia się dolegliwości.

Czas wystąpienia objawów jest uzależniony od charakteru schorzenia – o ile w przypadku alergii na gluten symptomy pojawiają się zazwyczaj gwałtownie (już od kilku minut do kilku godzin po spożyciu posiłku), o tyle w celiakii proces niszczenia tkanek zachodzi stopniowo i skrycie.

Ostateczne rozpoznanie zawsze wymaga profesjonalnej oceny gastroenterologa.

Jak przygotować się do badania na gluten?

Przygotowanie do testów w kierunku celiakii wymaga od pacjenta utrzymania dotychczasowych nawyków żywieniowych. Jest to niezbędne do uzyskania wiarygodnych wyników.

Poza tym należy przestrzegać poniższych zasad:

• nie rezygnuj samodzielnie z glutenu w codziennej diecie przed planowanym badaniem – spożywaj produkty z glutenem przez co najmniej 14 dni przed pobraniem krwi w celu potwierdzenia diagnozy,
• jeśli przeciwciała nie zostaną wykryte, lekarz może zalecić wydłużenie okresu spożywania produktów zbożowych do 8 tygodni.

Jak przebiega diagnostyka nietolerancji glutenu?

Diagnostyka nietolerancji glutenu opiera się na:

• badaniach z krwi,
• analizie genetycznej (HLA-DQ2/DQ8)
• biopsji jelita cienkiego.

Wybór ścieżki diagnostycznej wskazanej przez lekarza zależy od zgłaszanych objawów i wyników wstępnych.

Badania serologiczne z krwi w kierunku celiakii

Podstawę tego typu diagnostyki stanowią testy z krwi, które pozwalają oznaczyć całkowity poziom immunoglobulin IgA oraz wykryć swoiste przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej (anty-tTG) i endomysium (EMA) w klasie IgA.

Badanie genetyczne na celiakię

Nowoczesna analiza DNA pozwala na precyzyjne określenie obecności genów HLA-DQ2 i HLA-DQ8.

Dodatni wynik oznacza predyspozycję genetyczną, a nie faktyczne występowanie choroby. Z kolei wynik ujemny praktycznie wyklucza ryzyko zachorowania na celiakię, a samo badanie można wykonać w dowolnym momencie, nawet podczas stosowania diety bezglutenowej, gdyż sposób odżywiania nie wpływa na strukturę DNA.

Badania na alergię na gluten

W przypadku podejrzenia uczulenia, badanie na gluten polega na oznaczeniu we krwi poziomu swoistych przeciwciał klasy IgE, takich jak IgE sp. F79. Taka forma stanowi znacznie bezpieczniejszą alternatywę dla tradycyjnych testów skórnych, ponieważ eliminuje ryzyko wystąpienia gwałtownego wstrząsu anafilaktycznego podczas badania.

Biopsja jelita cienkiego

U osób dorosłych ostateczne potwierdzenie celiakii zazwyczaj wymaga endoskopowego pobrania wycinków błony śluzowej jelita, gdyż nawet ujemny wynik badań serologicznych nie wyklucza całkowicie choroby trzewnej przy silnych objawach klinicznych.

Inaczej sytuacja wygląda u dzieci, u których lekarz może postawić diagnozę bez konieczności przeprowadzania biopsji, o ile występują typowe objawy i potwierdzono obecność genów ryzyka.

Interpretacja wyników badań na gluten

Wszystkie otrzymane wyniki badań laboratoryjnych wymagają wnikliwej interpretacji medycznej w celu zaplanowania właściwego leczenia, dlatego nie należy polegać wyłącznie na domowych testach, które dają jedynie wstępną i niepełną informację.

Z kompletem wyników należy udać się do lekarza rodzinnego lub gastroenterologa, ponieważ w przypadku potwierdzenia diagnozy celiakii konieczne jest ścisłe przestrzeganie diety bezglutenowej. To jedyny sposób na pełną regenerację uszkodzonych kosmków jelitowych.

Jaka jest cena badania na gluten?

Koszt badania gluten może się różnić w zależności od wybranej placówki medycznej. Aktualną cenę poznasz w cenniku usług.

Zarezerwuj wygodnie badanie online, poprzez internetowy serwis Portal Pacjenta.