Jakie są rodzaje alergii? Jakie testy wykonać, aby rozpoznać alergię?

Czym jest alergia

Alergia to nadmierna, nieprawidłowa odpowiedź układu immunologicznego na występujące w środowisku obce dla organizmu substancje, określane jako alergeny, które same w sobie nie są dla organizmu szkodliwe.

Alergeny działają pobudzająco na układ immunologiczny pacjenta. Na początku są one rozpoznawane przez komórki dendrytyczne, które prezentują alergen limfocytom. Prowadzi to do zwiększonej syntezy przeciwciał IgE, które wywołują uwolnienie z komórek tucznych histaminy, co skutkuje pojawieniem się objawów alergii.

Zobacz także: Alergia – objawy i postępowanie w przypadku chorób alergicznych

Jakie są rodzaje alergii? Podział podstawowy

Są różne rodzaje alergii. Najczęściej występująca to alergia wziewna. Wiele osób, zwłaszcza dzieci, zmaga się z alergiami pokarmowymi. Nierzadko rozpoznawane są również alergie kontaktowe, czyli skórne i alergie iniekcyjne (np na jad owadów).

Czym jest alergia pokarmowa?

Alergie pokarmowe to zespół objawów rozwijających się w wyniku spożycia pokarmu, który wywołuje w organizmie nadmierną, nieprawidłową odpowiedź układu odpornościowego. Pojawienie się alergii pokarmowej zależy od wrodzonej lub nabytej skłonności danego organizmu do produkcji białek odpornościowych po kontakcie ze składnikami jedzenia.

Alergie pokarmowe objawiają się w postaci dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takich jak: nudności, wymioty, ból brzucha, u najmłodszych dodatkowo ulewanie, kolka. Pojawić mogą się również zmiany skórne – zaczerwienienie, świąd, pokrzywka. W ciężkich przypadkach rozwinąć się może wstrząs anafilaktyczny, czyli bardzo silna reakcja układu odpornościowego, która stanowi zagrożenie życia pacjenta i wymaga pilnej pomocy medycznej. Leczenie alergii pokarmowych opiera się przede wszystkim na diecie eliminacyjnej, czyli wycofaniu z jadłospisu produktów uczulających. Można zastosować odczulanie, które trwa kilka lat lub farmakoterapię – leki hamujące odpowiedź immunologiczną organizmu (m.in. antyhistaminowe oraz glikokortykosteroidy).

Zobacz film: Q&A o alergii na pyłki i katarze siennym

Rodzaje alergii pokarmowych – co najczęściej uczula?

Najczęstszymi substancjami wywołującymi alergię pokarmową są:

• białka mleka krowiego,
• jaja kurze,
• pszenica,
• orzechy,
• truskawki,
• pomidory,
• jabłka,
• cytrusy,
• owoce morza,
• czekolada,
• soja.

Wymienione powyżej produkty spożywcze oprócz alergii mogą wywoływać nietolerancje pokarmowe. Mimo, że objawy ich są bardzo podobne, to jednak są to dwie odrębne jednostki chorobowe.

Zarówno nietolerancja, jak i alergia pokarmowa spowodowane są nieprawidłową reakcją układu immunologicznego. W patogenezie alergii pokarmowej największe znaczenie mają przeciwciała klasy IgE - odpowiadają one za udział limfocytów T w procesie chorobowym. Nietolerancje pokarmowe spowodowane są zaś działaniem przeciwciał IgG.

Nietolerancja pokarmowa jest mniej niebezpieczna dla organizmu w porównaniu do alergii pokarmowej, ale nieleczona także może powodować różne schorzenia, zwłaszcza w obrębie przewodu pokarmowego.

Znane są również nietypowe rodzaje alergii, np na alkohol. Jest to często nadreaktywne zachowanie układu odpornościowego na siarczyny zawarte w alkoholu lub histaminę.

Co wywołuje alergie wziewne?

Alergie wziewne wywołują unoszące się w powietrzu mikroskopijne cząsteczki, zwłaszcza takie jak:

• pyłki drzew, traw, chwastów (np. brzozy, topoli, dębu, bylicy, komosy, olchy, wierzby, pokrzywy zwyczajnej, babki lancetowatej);
• zarodniki grzybów i pleśni – głównie grzyby z rodzaju Alternaria i Cladosporium, rzadziej Penicillium i Aspergillus;
• roztocza kurzu domowego – szczególnie gatunki z rodzajów Dermatophagoides i Euroglyphus;
• sierść zwierząt – najczęściej kota, psa, świnki morskiej, królika, chomika, konia.

Najczęstsze objawy alergii wziewnej to: nawracający, wodnisty katar, napadowe kichanie, swędzenie nosa, drapanie w gardle, powtarzające się zapalenie spojówek, łzawienia, swędzenie oczu, duszności, suchy i męczący kaszel. U osób z tym rodzajem alergii nierzadko stwierdza się częste i trudne do leczenia infekcje górnych dróg oddechowych.

W leczeniu alergii wziewnej wykorzystuje się przede wszystkim farmakoterapię z użyciem leków antyhistaminowych, które blokują działanie histaminy odpowiedzialnej za reakcję alergiczną oraz kortykosteroidów, które hamują reakcję zapalną organizmu. Możliwe jest również odczulanie, które polega na stopniowym przyzwyczajaniu organizmu do czynnika alergizującego.

Jeśli pojawiają się takie objawy jak duszności, świszczący kaszel, trudności z oddychaniem (szczególnie na wydechu), koniecznie należy udać się do lekarza, bo objawy te mogą świadczyć o rozwoju astmy. Astma może wymagać okresowego lub stałego podawania leków wziewnych.

Zobacz także: Alergia na pyłki: jak rozpoznać objawy i skutecznie walczyć z sezonowym zagrożeniem?

Alergia wziewna – pyłki, roztocza i zwierzęta

Z uwagi na czas oddziaływania na organizm oraz pochodzenie, alergeny zostały podzielone na zewnątrzpochodne (tzw. sezonowe), z którymi ma się do czynienia na zewnątrz m.in. w ogrodzie czy parku, oraz wewnątrzpochodne (tzw. całoroczne), na które jest się narażonym w domu. Zgodnie z tą definicją, do alergenów sezonowych zalicza się różne pyłki roślin, a do alergenów całorocznych - kurz lub sierść zwierząt.

W przypadku zwierząt warto pamiętać, że sama sierść nie ma właściwości uczulających. Objawy alergii wywołują zaś białka zawarte w ślinie lub naskórku zwierząt. Najczęściej występuje alergia na kota i alergia na psa.

Rodzajem alergii wziewnej jest także alergia na kurz domowy i alergia na trawy. Alergia na kurz to powszechne określenie zespołu objawów ze strony układu oddechowego w odpowiedzi na roztocza.

Typowe objawy alergii na pyłki drzew i traw to przede wszystkim wodnisty katar, kichanie, zapalenie spojówek i swędzenie skóry. Pomocny w diagnostyce tego rodzaju alergii wziewnej jest kalendarz pylenia i pakiet badań z krwi na alergeny wziewne lub pokarmowe.

Zobacz film: Fakty i mity o alergii na roztocze

Na czym polega alergia kontaktowa?

Alergia kontaktowa pojawia się na skutek bezpośredniego kontaktu skóry z substancją alergizującą. Najczęściej ten rodzaj alergii wywołują:

• barwniki;
• metale, takie jak nikiel, chrom i kobalt (np. biżuteria, monety, klamry od pasków, zapięcia, haftki, guziki);
• kosmetyki (np. substancje zapachowe, konserwanty);
• tworzywa sztuczne (np. lateks, plastik, poliwęglan, guma, polietylen).

Objawami alergii kontaktowej są zmiany na skórze w postaci zaczerwienienia, świądu, złuszczania się naskórka, wysypki, pokrzywki, pęcherzy, ran. Jej leczenie polega przede wszystkim na wyeliminowaniu czynnika uczulającego. Bardzo ważna jest również odpowiednia pielęgnacja skóry, najlepiej z wykorzystaniem emolientów (substancji natłuszczających i nawilżających skórę, łagodzących świąd i stany zapalne skóry). Niekiedy konieczna bywa farmakoterapia z użyciem leków antyhistaminowych, odkażających, glikokortykosteroidów, a przy wtórnym nadkażeniu zmian skórnych również antybiotyków.

Alergia kontaktowa i skórna – gdy skóra reaguje

W alergii kontaktowej substancja uczulająca działa przez dotyk. Alergenem może być nikiel - czyli metal znajdujący się w biżuterii i zegarkach. Rodzajem alergii skórnej jest też nadwrażliwość skóry na niektóre kosmetyki i detergenty.

Manifestacją alergii skórnej jest wyprysk kontaktowy, czyli kontaktowe zapalenie skóry. Jest to miejscowa reakcja skóry na jej bezpośredni kontakt z substancjami o właściwościach drażniących lub alergenami.

Zobacz także: Nietolerancje i alergie pokarmowe – objawy, diagnostyka i dieta

Alergie fizyczne i rzadkie rodzaje uczuleń

Są to reakcje na czynniki fizyczne.

Do rzadkich typów alergii fizycznych zalicza się:

• Alergia na słońce (fotodermatoza).
• Alergia na zimno (pokrzywka z zimna).
• Alergia na wodę (bardzo rzadka pokrzywka wodna)
• alergia na chlor (częsta na basenie).
• Alergia na komary (odczyn po ukąszeniu).

Co to jest alergia krzyżowa?

Alergia krzyżowa polega na wystąpieniu takich samych lub podobnych objawów chorobowych w wyniku działania czynnika, na który nie ma się alergii, ale o zbliżonej budowie do tego uczulającego. Specyficzne przeciwciała wytworzone pod wpływem jednego alergenu mogą reagować krzyżowo z innymi alergenami. Przykładem jest pojawienie się alergii pokarmowej na niektóre produkty spożywcze u osób z alergią na pyłki roślinne.

Oto przykładowe alergie krzyżowe:

• pyłek brzozy – nektarynka, morela, jabłka, gruszka, wiśnia, kiwi, śliwka, marchew, ziemniaki, koper, orzechy, migdały, seler;
• pyłek bylicy pospolitej – jabłko, kiwi, seler, marchew;
• pyłek traw – pomidor, ziemniaki, melon, arbuz, pomarańcze, orzech ziemny;
• pszenica – owies, żyto, sezam;
• mleko krowie – mleko owcze, kozie, kobyle;
• jaja kurze – mięso kurcząt, jaja kacze, gęsie, indycze;
• orzech ziemny – soja, zielona fasolka;
• krewetka – homary, kraby, langusty;
• mięso dorsza – śledź, płastuga, makrela.

Do jakiego lekarza warto się zgłosić z objawami alergii?

W przypadku wystąpienia objawów alergii (m.in. wodnistego kataru, świądu oczu i nosa, drapania w gardle, nadmiernego kichania) należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu, czyli internisty lub lekarza rodzinnego. Objawy występujące u dzieci należy skonsultować z lekarzem pediatrą.

Lekarz oceni objawy oraz przeprowadzi wywiad z pacjentem. Pozwoli to na wykluczenie innych przyczyn objawów, takich jak infekcje oraz inne choroby zapalne, które mogą wywoływać podobne dolegliwości. W razie wątpliwości skieruje pacjenta na badania krwi, a także na konsultację do alergologa, który może zalecić wykonanie testów alergicznych z krwi.

Diagnostyka – jakie badania na alergię wykonać?

Aby określić czynnik wywołujący reakcje alergiczne, lekarz zaleca wykonanie specjalistycznych testów alergicznych.

Testy skórne (Prick Test)

Punktowe testy skórne na alergię to podstawowa metoda diagnostyczna, która pozwala na identyfikację uczulenia na różne alergeny, głównie wziewne i pokarmowe. Procedura testu polega na nałożeniu na skórę niewielkich ilości wystandaryzowanych roztworów alergenów, a następnie delikatnym nakłuciu naskórka w miejscu aplikacji. Celem jest wprowadzenie alergenu do powierzchownych warstw skóry, gdzie może on wejść w interakcję z komórkami układu odpornościowego. Na reakcję organizmu trzeba zaczekać od 15 do 20 minut. Diagnostyka alergii za pomocą testów na alergię opiera się na obserwacji obrzęku lub zaczerwienienia na skórze, które pojawia się u osób uczulonych. Jest to badanie bezpieczne, stosunkowo tanie i dające szybkie wyniki, co czyni je złotym standardem w wykrywaniu alergii

Testy z krwi (IgE całkowite i swoiste)

Testy na alergię z krwi to skuteczna metoda diagnostyczna polegająca na ocenie poziomu przeciwciał IgE w próbce krwi, co pozwala na identyfikację alergenów.

Bardzo dużą zaletą takich badań na alergię z krwi jest ich bezpieczeństwo, ponieważ przed ich wykonaniem nie trzeba odstawiać stosowanych leków. Można je też stosować przy silnych objawach skórnych.

Testy z krwi obejmują panele wziewne pediatryczne, jak i pojedyncze alergeny. Są wśród nich również testy na alergię pokarmową. Różnorodność oznaczeń można sprawdzić w naszym boxie ofertowym.

Podsumowanie

Dzięki dostępności szerokiego panelu testów alergicznych w LUX MED możliwe jest precyzyjne ustalenie “zakazanych produktów” wywołujących nieprzyjemne objawy oraz wdrożyć odczulanie alergologiczne (immunoterapię). Nie warto leczyć się na własną rękę, a skorzystać z profesjonalnej pomocy naszych specjalistów.