Portal Pacjenta LUX MED
W Portalu Pacjenta umówisz i zarządzisz usługami w ramach abonamentu oraz NFZ
Badanie 17-OH progesteronu z krwi służy ocenie stężenia tego hormonu steroidowego w organizmie. Badanie to wykorzystywane jest w rozpoznawaniu wrodzonego przerostu nadnerczy (CAH) oraz zaburzeń hormonalnych u kobiet, takich jak hiperandrogenizm czy zespół policystycznych jajników (PCOS).
Przejdź do:
17-OH progesteron – najważniejsze informacje
- Badanie wykonuje się z krwi żylnej na czczo, rano (7:00–10:00), a u kobiet między 2. a 5. dniem cyklu miesiączkowego.
- Podwyższony poziom hormonu wskazuje najczęściej na CAH, PCOS lub guzy, natomiast obniżony sygnalizuje niewydolność nadnerczy.
- Wynik badania zawsze interpretuje lekarz (endokrynolog lub ginekolog) w odniesieniu do wieku, płci i fazy cyklu pacjentki.
Co to jest 17-OH progesteron?
17-OH progesteron (17-hydroksyprogesteron) to hormon steroidowy o wyraźnym rytmie dobowym, który powstaje z progesteronu podczas procesu hydroksylacji. Produkowany jest w gonadach (jajnikach, ciałku żółtym oraz w jądrach), korze nadnerczy i łożysku. 17-OH progesteron w organizmie jest prekursorem w syntezie androgenów (m.in. androstendionu) oraz kortyzolu.
Kiedy badać 17-OH progesteron? Wskazania do diagnostyki
Badanie 17-OH progesteronu wykorzystywane jest podczas diagnozy:
- zespołu policystycznych jajników (PCOS);
- wrodzonego przerostu nadnerczy (CAH);
- guzów nadnerczy i jajników.
Diagnostyka ta pozwala ocenić czynność nadnerczy oraz wykryć zaburzenia hormonalne. Umożliwia również monitorowanie skuteczności wdrożonego leczenia CAH glikokortykosteroidami (np. hydrokortyzonem).
Ginekolog lub endokrynolog decyduje o tym, kiedy badać 17-OH progesteron, opierając się na objawach klinicznych. Główne wskazania do diagnostyki to:
- trądzik oporny na leczenie u kobiet;
- hirsutyzm u kobiet;
- zaburzenia miesiączkowania u kobiet;
- niepłodność u kobiet;
- przedwczesne dojrzewanie płciowe u dzieci;
- niejednoznaczne narządy płciowe u noworodków;
- inne objawy hiperandrogenizmu u kobiet.
Jak przebiega badanie i jak się przygotować?
- Na pobranie krwi przyjdź na czczo (unikaj spożywania posiłków minimum 8 godzin przed planowaną diagnostyką).
- Ze względu na dobowy rytm wydzielania hormonów rekomenduje się wykonanie badania w godzinach porannych – najlepiej między 7:00 a 10:00.
- U kobiet diagnostyka powinna zostać wykonana we wczesnej fazie folikularnej (między 2. a 5. dniem cyklu miesiączkowego).
- Na 24 godziny przed planowanym badaniem unikaj stresu oraz wysiłku fizycznego.
- Rano przed badaniem nie pal tytoniu oraz nie żuj gumy.
- W dniu badania wypij szklankę czystej wody, co ułatwi pobranie krwi.
Jakie są normy 17-OH progesteronu?
Normy 17-OH progesteronu zależą od:
- wieku;
- płci;
- fazy cyklu miesiączkowego (stężenie hormonu wzrasta w fazie lutealnej);
- ciąży.
Różnice w zakresach mogą również wynikać z metody analitycznej stosowanej w danym laboratorium.
| Faza cyklu miesiączkowego | Wartości referencyjne 17-OH progesteronu |
| Faza folikularna | od 0,07 do 1,91 ng/ml |
| Faza lutealna | od 0,3 do 3,20 ng/ml |
Wyniki badania zawsze należy skonsultować z lekarzem – endokrynologiem lub ginekologiem. Specjalista oceni je na podstawie stanu klinicznego pacjenta, występujących objawów oraz pozostałych parametrów hormonalnych.
Podwyższony 17-OH progesteron – przyczyny i objawy
Podwyższony poziom 17-OH progesteronu może wskazywać na:
- wrodzony przerost nadnerczy (CAH);
- nowotwory nadnerczy lub jajników;
- nieklasyczną postać CAH;
- zespół policystycznych jajników (PCOS).
Nadmiar 17-OH progesteronu ulega przekształceniu w androgeny. Do głównych objawów wrodzonego przerostu nadnerczy zaliczane są hiperandrogenizm i wirylizacja. Konsekwencje tych stanów obejmują:
- Hiperandrogenizm – nadmiar męskich hormonów u kobiety, co prowadzi do niejednoznacznych cech zewnętrznych narządów płciowych u noworodków oraz maskulinizacji u dorosłych pacjentek.
- Wirylizację – rozwój męskich cech fizycznych u kobiet, np. nadmiernego owłosienia, zmiany głosu.
Jakie są przyczyny obniżonego stężenia 17-OH progesteronu?
Obniżone stężenie 17-OH progesteronu zdarza się rzadziej niż jego nadmiar. Niedobór najczęściej wskazuje na uszkodzenie kory nadnerczy lub zaburzenia ich stymulacji hormonalnej.
Główne przyczyny obniżonego stężenia 17-OH progesteronu to:
- pierwotna niedoczynność kory nadnerczy (np. choroba Addisona);
- wtórna niedoczynność nadnerczy (np. niedoczynność przysadki);
- niedoczynność podwzgórza;
- niedoczynność tarczycy;
- wrodzona hipoplazja nadnerczy;
- adrenoleukodystrofia;
- choroby autoimmunizacyjne i choroby przewlekłe;
- niskie stężenie ACTH lub oporność na ACTH;
- krwotok do nadnerczy w wyniku zakażeń;
- zakażenia bakteryjne (np. gruźlica), wirusowe (np. CMV, HIV) i grzybicze;
- nacieki nowotworowe;
- napromienianie;
- obustronne usunięcie nadnerczy.
Ile kosztuje badanie 17-OH progesteronu?
Koszt wykonania testu zależy od wybranej placówki. Aktualny cennik usług laboratoryjnych sprawdzisz na stronie internetowej.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o badanie 17-OH progesteronu
Czy wrodzony przerost nadnerczy jest dziedziczny?
Tak, wrodzony przerost nadnerczy (CAH) charakteryzuje się dziedziczeniem autosomalnym recesywnym, co oznacza, że choroba występuje w wyniku odziedziczenia mutacji w obu kopiach genu od rodziców.
Jak odebrać wynik badania?
Wyniki badań laboratoryjnych można wygodnie sprawdzić i odebrać online, logując się do Portalu Pacjenta.
Czym się różni progesteron od 17-OH progesteronu?
Progesteron reguluje m.in. cykl miesiączkowy i przebieg ciąży, natomiast 17-OH progesteron jest głównie produktem pośrednim w syntezie kortyzolu i androgenów.
Czy badanie 17-OH progesteronu wykonuje się u noworodków?
Tak, oznaczenie stężenia 17-OH progesteronu wchodzi w skład badań przesiewowych u noworodków w kierunku CAH, co umożliwia wczesne wykrycie choroby.
Infolinia czynna:
Poniedziałek-piątek: 6:00-22:00
Sobota-niedziela: 7:00-21:00
Infolinia czynna:
Poniedziałek-piątek: 6:00-22:00
Sobota-niedziela: 7:00-21:00
Powiązane artykuły:
Trądzik hormonalny – gdy hormony biorą władzę nad skórą
Trądzik hormonalny to jeden z rodzajów trądziku pospolitego, który objawia się w postaci zaskórników, grudek i krost, a niekiedy bolesnych cyst. Zmiany lokalizują się głównie na twarzy, ale mogą także obejmować inne partie ciała. W przypadku podejrzenia występowania trądziku hormonalnego konieczna jest odpowiednia diagnostyka. Trądzik hormonalny w wielu przypadkach jest powodem niskiej samooceny i wycofania się z życia towarzyskiego. Obecne metody leczenia pozwalają nie tylko skrócić czas trwania choroby, ale również zmniejszyć jego nasilenie i poprawić komfort życia.
Czym jest hirsutyzm u kobiet i w jaki sposób można leczyć tę dolegliwość?
Hirsutyzm, czyli nadmierne owłosienie kobiet to problem nie tylko kosmetyczny. Pojawia się on w miejscach typowych dla mężczyzn – na twarzy, brzuchu czy plecach. Najczęściej jest spowodowany łagodnymi przyczynami, ale niekiedy może być również sygnałem poważnych zaburzeń hormonalnych. Choć niechciane owłosienie można skutecznie usunąć z pomocą rozmaitych zabiegów kosmetycznych, to jednak warto też udać się na wizytę do lekarza. Ustalenie bowiem przyczyn hirsutyzmu jest kluczowe w wyborze właściwego leczenia.
Jakie są przyczyny braku okresu?
Brak okresu może być spowodowany zarówno zaburzeniami hormonalnymi organizmu kobiety, jak i mieć kilka innych przyczyn. Czasami jednak takie zaburzenia występują fizjologicznie i nie wymagają leczenia. Bardzo trudno samodzielnie stwierdzić, jakie są przyczyny braku miesiączki. Dlatego tak ważne jest ustalenie przyczyn występowania tego zjawiska z lekarzem i ewentualne zastosowanie odpowiedniego leczenia.
