Odsłonięte szyjki zębowe – przyczyny, objawy i leczenie

Czym są odsłonięte szyjki zębowe?

Odsłonięte szyjki zębowe to stan, w którym na skutek recesji dziąsła (cofania się tkanki dziąsłowej) lub utraty kości otaczającej ząb, odsłonięciu ulega szyjka zęba – obszar, który jest ukryty i stanowi granicę między koroną (część widoczna) a korzeniem (część w kości).

Konsekwencje odsłonięcia szyjek zębowych prowadzą do kilku istotnych problemów, takich jak:

1. Nadwrażliwość zębiny – spowodowana odsłonięciem zębiny niezabezpieczonej twardym szkliwem.
2. Ryzyko rozwoju próchnicy korzenia i starcia – odsłonięty korzeń pokryty jest cementem lub samą zębiną, które są znacznie bardziej miękkie niż szkliwo korony.

Cofnięte dziąsła sprawiają, że ząb wydaje się dłuższy, niż jest w rzeczywistości, co może stanowić problem estetyczny.

Jakie są przyczyny odsłoniętych szyjek zębowych?

Najczęściej odsłonięcie szyjek zębowych jest sumą działania kilku czynników. Zalicza się do nich przede wszystkim:

• nieprawidłowa technika szczotkowania – poziome szczotkowanie, zbyt mocny nacisk szczoteczki i zbyt twarde włosie mogą spowodować mechaniczne odsuwania dziąsła i ścieranie szkliwa w okolicy szyjki,
• przewlekły stan zapalny przyzębia – inaczej parodontoza, bakteryjna infekcja atakująca tkanki podtrzymujące ząb, takie jak dziąsła i kość,
• kamień nazębny – twarda zmineralizowana płytka nazębna, narastając przy linii dziąsła, może „spychać” je w dół,
• bruksizm – siła wywierana na zęby podczas zgrzytania i ich nadmiernego zaciskania może skutkować mikrourazami przyczepu dziąsła i kości, co z czasem prowadzi do recesji dziąsła,
• wady zgryzu – jeśli jeden ząb jest bardziej przeciążony niż pozostałe, naraża go to na mikrourazy i utratę przyczepu dziąsła,
• starzenie się, uwarunkowania anatomiczne – osoby z cieńszym fenotypem dziąsła, płytkimi przedsionkami jamy ustnej mają większe predyspozycje do odsłonięcia szyjek zębowych.

Zobacz także: Zapalenie dziąseł – przyczyny, objawy, sposoby leczenia

Jakie są objawy odsłoniętych szyjek zębowych?

Najbardziej oczywisty i charakterystyczny objaw odsłoniętych szyjek zębowych to nadwrażliwość. Krótki, ostry i przeszywający ból może pojawiać się przy ekspozycji na ciepło lub zimno (nie tylko na zimne jedzenie lub picie – także zimne powietrze przy oddychaniu przez buzię), podczas jedzenia słodkich lub słonych pokarmów i przy myciu zębów.

Ból, mimo że najbardziej charakterystyczny, to nie jedyny objaw. Odsłonięte szyjki zębowe mogą przysparzać także problemów natury estetycznej. Ząb może sprawiać wrażenie wydłużonego, a u podstawy zęba pojawia się widoczna żółta linia: korzeń zęba jest naturalnie nieco ciemniejszy niż korona. Przy dziąśle mogą być również zauważalne niewielkie rowki będące efektem ubytków powstających na skutek przeciążenia.

Na czym polega leczenie odsłoniętych szyjek zębowych?

Istnieje wiele sposobów radzenia sobie z odsłoniętymi szyjkami zębowymi. Wybór metody zależy od stopnia nasilenia problemu. Najprościej można podzielić je na łagodzenie objawów domowymi sposobami oraz profesjonalne działania w gabinecie stomatologicznym.

Domowe sposoby na odsłonięte szyjki zębowe

Co jest skuteczne na odsłonięte szyjki zębowe? Kluczowa jest poprawna technika szczotkowania zębów. Zamiast szorowania poziomymi ruchami, zaleca się technikę wymiatającą, czyli wykonywanie delikatnych ruchów zmierzających od dziąsła ku koronie, z użyciem szczoteczki z miękkim włosiem. Do mycia warto używać pasty zamykającej kanaliki. Produkty z substancjami takimi jak hydroksyapatyt lub azotan potasu pomogą stopniowo uszczelnić odsłonięte kanaliki, co przyczynia się do stopniowego załagodzenia bólu.

Zobacz także: Zapalenie dziąseł – przyczyny, objawy, sposoby leczenia

Odsłonięte szyjki zębowe – leczenie w gabinecie

Do zabiegów przeprowadzanych w gabinecie stomatologicznym wykonywanych w celu leczenia odsłoniętych szyjek zębowych zalicza się fluoryzację, bonding, a także pokrycie estetycznym kompozytem. W przypadku ostatniego zabiegu, kompozytu nie nakłada się na całej powierzchni licowej zęba, ale uzupełnia się ten ubytek, który powstał na skutek mechaniczny lub w wyniku ucieczki dziąsła. Nie jest on tak rozległy jak bonding.

Fluoryzacja polega na pokryciu ubytku lakierem lub żelem fluorkowym, co częściowo zamyka kanaliki, wzmacnia powierzchnię zębiny i ogranicza przewodzenie bodźców bólowych.

Bonding to nic innego jak odbudowanie brakujących tkanek kompozytem. Taki zabieg nie tylko zmniejsza ból, ale poprawia też walory estetyczne. Jeśli cofnięcie dziąseł jest duże, odsłonięty korzeń można pokryć przeszczepem tkanki np. z podniebienia. To zaawansowana technika, ale pozwala całkowicie zakryć odsłonięty obszar, łagodząc ból i poprawiając estetykę uśmiechu.

Zobacz także: Przeszczep dziąsła

Odsłonięte szyjki zębowe – jak zapobiegać dolegliwości?

Ubytki szybko się pojawiają, natomiast leczy się je trudniej i nie jest możliwe „przesunięcie” odsuniętego już dziąsła na swoje miejsce, dlatego tak istotna jest profilaktyka.

Żeby zredukować ryzyko wystąpienia odsłoniętych szyjek zębowych, warto używać wspomnianej już szczoteczki z miękkim włosiem i szczotkować zęby techniką wymiatającą, unikając nadmiernego uciskania dziąseł. Warto zadbać też o odpowiednią pastę, powinna wspierać remineralizację i koić nadwrażliwość. Forma profilaktyki to także regularny skaling.

Usuwanie kamienia nazębnego co 6 miesięcy lub częściej u osób z tendencjami do jego odkładania, eliminuje stan zapalny i chroni przed dalszą recesją. Należy też zadbać o właściwe leczenie bruksizmu, szyna relaksacyjna pomaga odciążyć zęby i chronić je przed mikrourazami. Osoby mające tendencje do obgryzania paznokci, gryzienia długopisów, czy zaciskania zębów również powinny zadbać o pozbycie się wymienionych szkodliwych nawyków.

Treść została przygotowana zgodnie z zasadami Evidence-Based Medicine – medycyny opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.