Czym jest rak płaskonabłonkowy języka i dlaczego jest tak groźny?

Rak języka to najczęstszy nowotwór złośliwy jamy ustnej wywodzący się z nabłonka błony śluzowej. Najczęściej ma postać raka płaskonabłonkowego. Zalicza się go do nowotworów głowy i szyi.

W ostatnich latach obserwuje się wzrost zachorowań wśród młodszych grup wiekowych, szczególnie u osób poniżej 45. roku życia oraz wśród kobiet. Bogate unaczynienie i rozbudowany układ chłonny języka sprzyjają wczesnym przerzutom regionalnym do węzłów chłonnych szyi.  Dlatego właśnie czas reakcji pacjenta odgrywa kluczową rolę. Wcześniejsze rozpoznanie raka języka wiąże się z szybszym wdrożeniem odpowiedniego leczenia i lepszym rokowaniem co do długości życia i możliwości wyleczenia choroby.

Zobacz także: Czym jest język geograficzny? Jak wygląda?

Jak wygląda rak języka i jakie są pierwsze objawy?

Wczesne objawy raka języka są niespecyficzne, przez co często bywają przez chorych bagatelizowane.

W pierwszej fazie choroby na języku, najczęściej po bocznej jego stronie, mogą wystąpić niepokojące, białawe plamki. Określa się je mianem leukoplakii. Na błonie śluzowej języka mogą również pojawić się czerwone aksamitne rumieniowate plamy, zgrubienia lub powierzchowne owrzodzenia, które nie chcą się goić. To erytroplakia, która wiąże się z wysokim ryzykiem transformacji do nowotworu złośliwego.

Zarówno leukoplakia, jak i erytroplakia należą do zmian przednowotworowych języka i wiążą się z obecnością komórek dysplastycznych.

Kluczowym sygnałem alarmowym, który bezwzględnie wymaga konsultacji lekarskiej, jest każda wyczuwalna zmiana w jamie ustnej - ranka, plama, zgrubienie, owrzodzenie, która nie goi się samoistnie w ciągu 2-3 tygodni.  Zwlekanie z wizytą u lekarza opóźnia rozpoznanie choroby i zmniejsza szanse na wyleczenie.

Zobacz także: Skrócone wędzidełko podjęzykowe – metody leczenia

Czy rak języka boli? Symptomy zaawansowanej choroby

We wczesny stadium zaawansowania rak języka może być bezbolesny, co usypia czujność pacjentów. W miarę postępu choroby pacjenci mogą odczuwać ból podczas połykania, promieniujący aż do ucha (otalgia), który często jest mylnie brany za infekcję ucha.

Inne objawy raka języka korelujące z zaawansowaniem procesu nowotworowego to:

• trudności z mówieniem, jedzeniem oraz piciem,
• ślinotok i częste zachłystywanie się śliną,
• trudności z przełykaniem,
• nieprzyjemny zapach z ust,
• ograniczenie ruchomości języka,
• szczękościsk i drętwienie odczuwalne w obrębie jamy ustnej,
• kaszel i chrypka,
• duszności,
• krwioplucie,
• obecność guza na szyi,
• uczucie ciała obcego w gardle.

Bardzo często objawem raka języka jest też zmęczenie, osłabienie, spadek energii i utrata masy ciała.

Zobacz także: Ból gardła – przyczyny, rodzaje i leczenie

Rak języka a grzybica jamy ustnej i afty – jak je odróżnić?

Bardzo często pierwsze objawy raka języka mylone są z grzybicą jamy ustnej (kandydozą), a białe plamy w jamie ustnej uznawane są mylnie za afty. Infekcje jednak ustępują po zastosowaniu leków, a choroba nowotworowa postępuje.

Biały nalot na języku, który jest objawem grzybicy można usunąć nawet szczoteczką do zębów podczas gdy zmiany nowotworowe są nieścieralne.

Niestety, sam wygląd, kolor, kształt, brzegi oraz obecność lub brak owrzodzenia podejrzanej zmiany nie pozwala jednoznacznie stwierdzić choroby nowotworowej. Kluczowe jest pobranie wycinka do badania histopatologicznego.

Zobacz także: Guz szyi – czym jest? Rozpoznanie i leczenie

Gdzie dokładnie atakuje nowotwór? Rak nasady języka a rak trzonu

Rak języka może lokalizować się na ruchomej części tego narządu. Mówi się wtedy o raku trzonu języka. Jeśli zaś znajduje się on w miejscu, w którym język przyczepiony jest do dna jamy ustnej wówczas jest to rak podstawy lub nasady języka. Ten drugi rodzaj nowotworu przez bardzo długi czas pozostaje niewidoczny, dlatego właśnie jest trudniejszy do wykrycia na wczesnym etapie choroby i często diagnozowany jest dopiero po powiększeniu węzłów chłonnych szyi. Guzy nasady języka częściej też objawiają się problemami z przełykaniem i bólem gardła, przypominając przewlekłą infekcję.

Zobacz także: Przewlekły ból gardła lub nawracające objawy

Jakie są przyczyny raka języka? Czynniki ryzyka

Ryzyko rozwoju raka języka zwiększają ekspozycja na określone czynniki środowiskowe i styl życia.

Do czynników ryzyka zachorowania na raka języka należą:

• palenie papierosów, cygar i fajek oraz używanie tytoniu do żucia – najsilniejszy czynnik,
• nadużywanie alkoholu, zwłaszcza w połączeniu z paleniem tytoniu – drugi najsilniejszy,
• infekcje niektórymi typami wirusa HPV, przenoszonymi drogą płciową, szczególnie u młodszych, niepalących pacjentów,
• długotrwałe drażnienie mechaniczne błony śluzowej jamy ustnej np. przez źle dopasowane protezy zębowe lub zniszczone zęby,
• leukoplakia lub erytroplakia, które nieleczone mogą ulec transformacji nowotworowej,
• niewłaściwa higiena jamy ustnej.

Niezdrowa, źle zbilansowana dieta, bogata w tłuszcze i uboga w owoce i warzywa również może przyczyniać się do rozwoju tej choroby.

Zobacz również: Jak zapobiegać nowotworom? – Zdrowy styl życia

Jak szybko rozwija się rak języka i jakie są rokowania?

Rak języka to nowotwór o dość agresywnym przebiegu, który bardzo często daje szybkie przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych, co znacząco pogarsza rokowania dotyczące całkowitego wyleczenia.

Rokowania w tej chorobie zależą głównie stopnia zaawansowania TNM, lokalizacji guza, obecności przerzutów oraz stanu ogólnego pacjenta.

Według National Cancer Institute W przypadku raka języka wykrytego bardzo wcześnie (T1-T2, bez przerzutów węzłowych) 5-letnie przeżycie w wynosi około 70%. W wyższych stadiach zaawansowania choroby wyniki leczenia są znacznie gorsze. Jeśli nowotwór nacieka okoliczne struktury lub tworzy przerzuty w węzłach chłonnych, pięcioletnie przeżycie spada do 50%. W przypadku występowania odległych przerzutów przeżywalność jest jeszcze niższa i wynosi mniej niż 40% dla raka języka.

Zobacz również: Międzynarodowy dzień walki z rakiem

Czy rak języka jest wyleczalny? Metody leczenia

Leczenia raka języka wymaga współpracy specjalistów z wielu dziedzin medycyny takich jak laryngolog, chirurg onkolog, onkolog kliniczny i radioterapeuta. Odpowiednio wcześnie zdiagnozowany nowotwór jest wyleczalny. W przypadkach, gdy operacja jest niemożliwa, przy zajęciu węzłów chłonnych lub występowaniu przerzutów odległych konieczne jest wprowadzenie leczenia uzupełniającego w postaci radioterapii i chemioterapii, którą dobiera onkolog. Po leczeniu również konieczna jest rehabilitacja mowy i połykania. Całkowity powrót do zdrowia po leczeniu raka języka wymaga rehabilitacji mowy i połykania oraz regularnych kontroli u laryngologa i onkologa.

Na czym polega operacja raka języka?

Operacja raka języka, znana jako glossektomia, ma na celu doszczętne usunięcie guza wraz z marginesem zdrowych tkanek.

W przypadku większych zmian nowotworowych lub gdy istnieje podejrzenie zajęcia lokalnych węzłów chłonnych, przeprowadza się również zabieg usunięcia węzłów chłonnych szyi określany jako limfadenektomia szyjna.

W celu przywrócenia utraconych w wyniku wycięcia fragmentu języka funkcji języka stosuje się różnorodne techniki rekonstrukcyjne, obejmujące wykorzystanie tkanek oraz płatów uszypułowanych z sąsiedztwa.

Zobacz również: BRCA 1 i BRCA 2 – co to? Jak wygląda badanie?

Podsumowanie

Chociaż rak języka należy do bardzo agresywnych nowotworów głowy i szyi to jednak wcześnie rozpoznany jest wyleczalny.

Do charakterystycznych objawów tego schorzenia zalicza się m.in. czerwone i białe plamy na języku, chrypkę, problemy z przełykaniem oraz głosem.

Leczenie raka języka obejmuje chirurgiczne wycięcie guza na języku, radioterapię i chemioterapię. Postępowanie jest planowane i realizowane przez wielodyscyplinarny zespół: chirurga, onkologa, laryngologa i logopedę.

Aby znacząco zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania na raka języka zaleca się w pierwszej kolejności zrezygnować z palenia tytoniu oraz nadużywania alkoholu. Warto również zadbać o prawidłową, dobrze zbilansowaną dietę.