HPV HR

Czym jest badanie HPV HR (test DNA)?

Test HPV HR pozwala wykryć wirusa brodawczaka ludzkiego (z ang. Human Papillomavirus, HPV) w wymazie pobranym z szyjki macicy. W przeciwieństwie do cytologii, która ocenia wygląd komórek szyjki macicy, to nowoczesne badanie sprawdza, czy w organizmie znajduje się materiał genetyczny wirusa HPV.

Skrót HR pochodzi od angielskiego określenia High Risk i oznacza wysokoonkogenne typy wirusa HPV. Test sprawdza najczęściej 14 z nich, ze szczególnym uwzględnieniem HPV 16 i HPV 18, które odpowiadają za około 70% przypadków raka szyjki macicy. Nie oznacza to jednak, że dodatni wynik jest równoznaczny z nowotworem. Wiadomo natomiast, że przewlekłe zakażenie wysokoonkogennymi typami HPV odpowiada za niemal 100% zachorowań na raka szyjki macicy, a od momentu zakażenia do rozwoju choroby może minąć od 5 do nawet 40 lat. Przez cały ten czas infekcja zwykle nie daje żadnych objawów, dlatego wykonanie testu pozwala wykryć zagrożenie na długo przed pojawieniem się zmian nowotworowych.

Wskazania do badania – dla kogo i jak często?

Test DNA HPV HR jest przeznaczony przede wszystkim dla kobiet w wieku od 25 do 64 lat i stanowi jeden z najważniejszych filarów profilaktyki raka szyjki macicy. Jego zadaniem nie jest wykrycie nowotworu, ale ocena długoterminowego ryzyka zachorowania poprzez sprawdzenie, czy w organizmie obecne są wysokoonkogenne typy wirusa HPV.

Jeśli wynik badania jest ujemny, czyli nie wykryto wirusa, kolejne badanie zwykle wystarczy wykonać po 5 latach.

W Polsce test można wykonać bezpłatnie i bez skierowania w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Podobnie jak w przypadku innych badań diagnostycznych, np. testu HPV metodą PCR, wynik testu HPV HR nie powinien być interpretowany samodzielnie przez Pacjentkę. Specjalista oceni go w szerokim kontekście klinicznym z całościowym uwzględnieniem stanu zdrowia. Warto też mieć na uwadze, że zakresy referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium.

Jak przygotować się do pobrania wymazu na HPV?

Przygotowanie do testu HPV HR nie jest skomplikowane i w dużej mierze przypomina zasady obowiązujące przed cytologią. Aby wynik był jak najbardziej wiarygodny, warto pamiętać o kilku prostych zaleceniach dotyczących między innymi:

• niezgłaszania się na badanie w czasie miesiączki,
• powstrzymania się od współżycia na 1–2 dni przed badaniem,
• niestosowania preparatów dopochwowych.

Dzięki temu pobrany wymaz będzie miał odpowiednią jakość do oceny.

Dowiedz się więcej, jak przygotować się do wymazu ginekologicznego.

Przewaga testu HPV HR nad cytologią klasyczną i płynną (LBC)

Cytologia różni się od testu HPV HR. Najważniejsza różnica polega na tym, że cytologia, zarówno klasyczna, jak i płynna (LBC), wykrywa skutek zakażenia wirusem HPV, czyli nieprawidłowe zmiany, które zdążyły już pojawić się w komórkach szyjki macicy. Z kolei test HPV HR zamiast weryfikować następstwa zakażenia, wykrywa jego przyczynę, czyli materiał genetyczny wysokoonkogennych typów wirusa HPV, jeszcze zanim doprowadzą one do rozwoju zmian przednowotworowych. To właśnie dlatego test DNA HPV HR cechuje się czułością przekraczającą 90%, podczas gdy w przypadku klasycznej cytologii wynosi ona średnio 60–70%. Cytologia płynna (LBC) jest dokładniejsza od klasycznej, jednak to test molekularny wiąże się z najmniejszym ryzykiem uzyskania wyniku fałszywie ujemnego, czyli przeoczenia zmian przednowotworowych.

Z punktu widzenia Pacjentki przekłada się to również na większe poczucie bezpieczeństwa: ujemny wynik testu HPV HR oznacza bardzo niskie ryzyko rozwoju raka szyjki macicy w najbliższych latach, dlatego kolejne badanie zwykle wykonuje się po 5 latach. Dla porównania klasyczną cytologię zaleca się powtarzać co 3 lata. Dodatkowo, jeśli wynik testu okaże się dodatni, z tej samej próbki można wykonać cytologię płynną, bez konieczności ponownego pobierania wymazu.

*Cytologia klasyczna jest realizowana w programie profilaktyki NFZ do 31 lipca 2026 r. (na badania z terminem po tej dacie nie można się już zapisać). Od 1 sierpnia 2026 r. podstawowym badaniem przesiewowym staje się test HPV HR (co 5 lat przy wyniku ujemnym).

Jak wygląda badanie na wirusa HPV?

Samo pobranie materiału nie różni się od tego, które wykonuje się podczas cytologii. W czasie wizyty ginekolog pobiera wymaz z szyjki macicy za pomocą specjalnej szczoteczki. Cała procedura trwa zaledwie kilka chwil i jest standardowym elementem badania ginekologicznego. Pobrany materiał trafia następnie do fiolki ze specjalnym podłożem płynnym, które zabezpiecza komórki i materiał genetyczny wirusa do czasu analizy w laboratorium.

Do wykonania testu wystarczy jedno pobranie wymazu. Jeżeli wynik HPV HR okaże się dodatni, laboratorium może automatycznie wykonać z tej samej próbki cytologię płynną. Oznacza to, że Pacjentka nie musi ponownie umawiać wizyty ani jeszcze raz przechodzić przez pobranie materiału do badania.

Wyniki badania HPV HR – jak je interpretować?

Moment odbioru wyniku (na wynik czeka się przeważnie od kilku do kilkunastu dni, choć dokładny czas zależy od laboratorium wykonującego badanie) często budzi najwięcej emocji. Warto jednak pamiętać, że zarówno wynik ujemny, jak i dodatni nie są jednoznaczną odpowiedzią na pytanie o obecność lub brak nowotworu: ujawniają przede wszystkim poziom ryzyka i pomagają zaplanować dalsze postępowanie.

Jeśli wynik jest ujemny, oznacza to, że nie wykryto wysokoonkogennych typów wirusa HPV. To bardzo dobra wiadomość, ponieważ ryzyko rozwoju zmian przednowotworowych w ciągu kolejnych 5 lat jest w takiej sytuacji bardzo niskie.

Z kolei wynik dodatni wskazuje na obecność wysokoonkogennego typu wirusa HPV, na przykład HPV 16 lub HPV 18. Nie oznacza to jednak rozpoznania raka szyjki macicy. U większości kobiet zakażenie nie prowadzi do rozwoju nowotworu, jednak wymaga dalszej oceny. W zależności od wyniku ginekolog–onkolog może zlecić dodatkową diagnostykę lub skierować Pacjentkę na kontrolę.

Ile kosztuje test na HPV i gdzie go wykonać?

Bezpłatne wykonanie badania jest dostępne w placówkach LUX MED realizujących świadczenia w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Mogą z niego skorzystać Pacjentki w wieku od 25 do 64 lat.

W wybranych placówkach LUX MED na badanie Pacjentka może się zapisać:

• poprzez Internetowe Konto Pacjenta (IKP),
• kontaktując się z infolinią LUX MED NFZ: 22 339 37 93,
• w recepcji placówek LUX MED, które współpracują z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Dowiedz się więcej o bezpłatnym programie profilaktyki raka szyjki macicy w ramach NFZ.

Ważne: Powyższe informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej, diagnostyki ani indywidualnych zaleceń specjalisty.