Psychoterapia rodzinna

Na czym polega terapia rodzinna? Jakie są metody?

Terapia rodzinna to specyficzna forma psychoterapii, której podstawą jest przekonanie, że rodzina to system, w ramach którego każdy na siebie oddziałuje. Działa tutaj zasada sprzężenia zwrotnego: trudności jednej osoby wpływają na samopoczucie wszystkich członków, a zmiany – zarówno te pozytywne, jak i negatywne – jednego człowieka niosą za sobą zmianę funkcjonowania całego systemu. Działania naprawcze warto podjąć wtedy, gdy system rodzinny przestaje funkcjonować lub jego funkcjonowanie zostaje znacznie zaburzone przez jakieś wydarzenie czy wiele różnych czynników.

W psychoterapii, którą prowadzi najczęściej dwóch psychologów specjalizujących się w systemowej terapii rodzin (w tym często też psycholog dziecięcy), powinny uczestniczyć wszystkie osoby zamieszkujące razem i uwikłane w konflikt. Forma pracy z dwojgiem psychoterapeutów sprawdza się zarówno w przypadku dużych rodzin, jak i tych nieco mniejszych społeczności 2+1. Po rozpoznaniu kontekstu specjaliści mogą zapraszać na sesje tylko wybranych członków rodziny. Najczęściej stosowane metody to:

• behawioralna terapia rodzinna – bazuje na przekonaniu, że u podstaw kryzysu w rodzinie leży dysfunkcyjne zachowanie jej członków. Główne pole do pracy to poprawa komunikacji i umiejętności mówienia o swoich uczuciach;
• strukturalna terapia rodzinna – celem działań jest zmiana struktury rodziny w taki sposób, aby była bardziej elastyczna i potrafiła adaptować się do różnego rodzaju trudności;
• psychoanalityczna terapia rodzinna – głównym celem tego rodzaju terapii jest praca nad osobowością każdego członka rodziny. Praca nad integralnością poszczególnych osób może przynieść korzyści całej rodzinie;
• komunikacyjna terapia rodzinna – polega nie tylko na wypracowaniu prawidłowego sposobu komunikowania, ale przede wszystkim na analizie już istniejących wzorców komunikacji.

W jakich sytuacjach warto skorzystać z terapii rodzinnej?

Psychoterapia rodzinna to plan naprawczy, który warto wdrożyć zarówno w kryzysowych momentach, jak i przy codziennych problemach, których nawarstwianie się może mieć bardzo przykre konsekwencje. Do najczęstszych problemów, z jakimi rodziny zgłaszają się do poradni psychologicznych, należą:

• częste kłótnie;
• problemy wychowawcze;
• problemy w komunikacji;
• narastające konflikty i brak pomysłu na pozytywne rozwiązanie;
• zaburzenia odżywiania u dziecka;
• zachowania autodestrukcyjne jednego z członków;
• trudności w porozumiewaniu się małżonków – tu konieczna jest psychoterapia par;
• alkoholizm w rodzinie;
• przewlekła lub śmiertelna choroba w rodzinie;
• śmierć jednego z członków rodziny;
• zmiany, które zaburzyły równowagę w rodzinie, np. przeprowadzka, kryzys finansowy;
• widmo rozwodu lub rozwód, po którym należy na nowo ułożyć wzajemne relacje;
• brak uczucia więzi.

Przeczytaj również: Wpływ rodziców na osobowość dziecka.

O czym rozmawia się na terapii rodzinnej? Jak wyglądają sesje?

Podczas psychoterapii rodzinnej każdy uczestnik ma możliwość swobodnego wypowiedzenia się. Tematy poszczególnych sesji ustala się na podstawie aktualnego zapotrzebowania i rodzaju problemów, z jakimi zmaga się dana rodzina. W czasie spotkań członkowie rodziny mogą poruszyć dowolny temat dotyczący wzajemnych relacji lub własnych, trudnych przeżyć.

Terapia dla rodzin to złożony proces i psychoterapeuci dostosowują jego przebieg do charakteru danej społeczności. Na początku w spotkaniach biorą udział wszyscy członkowie, a następnie odbywają się sesje w mniejszych grupach np. rodzic–dziecko, żona–mąż. Dokładny przebieg psychoterapii rodzinnej zależy od rodzaju problemu i wybranej metody, aby sobie z nim poradzić.

Jak długo trwa terapia rodzinna?

Pojedyncza sesja terapii rodzinnej trwa zazwyczaj 1–1,5 godziny, natomiast cały proces może trwać od kilku do kilkunastu miesięcy. Sesje odbywają się zazwyczaj co 2 tygodnie, choć można zdecydować się oczywiście na bardziej intensywne działania i organizować spotkania raz w tygodniu. Czas trwania procesu terapeutycznego zależy od indywidualnych uwarunkowań, zaangażowania poszczególnych członków rodziny oraz tempa adaptacji do wypracowanych rozwiązań.

Czy terapia rodzinna pomaga? Jakie daje efekty?

Celem terapii rodzinnej jest poprawa funkcjonowania całego systemu poprzez:

• zidentyfikowanie i wyeliminowanie problemu;
• poprawę komunikacji między członkami rodziny;
• poprawę bliskości i wypracowanie dobrych stylów przywiązania;
• umiejętność zaznaczania własnych granic oraz respektowanie granic innych osób.

Specjaliści oceniają, że skuteczność terapii małżeństw i rodzin może wynosić 60–80%, przy założeniu, że wszyscy członkowie będą odpowiednio zmotywowani, aby zaangażować się w ten czasochłonny i niełatwy proces. Jeśli w Twojej rodzinie występują trudności, skorzystaj z pomocy specjalistów, którzy pomogą Wam przezwyciężyć kryzys i codzienne trudności.

Przeczytaj również: Czym jest parentyfikacja? Jak jej uniknąć?

^[1]https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2022,3,16.html