
Kalprotektyna jest białkiem – wrażliwym markerem stanu zapalnego w przewodzie pokarmowym. Jej poziom może być badany w ramach diagnostyki chorób jelit. W tym celu pobiera się próbkę stolca od pacjenta. Test laboratoryjny umożliwia odróżnienie łagodnych zaburzeń czynnościowych od poważnych stanów zapalnych wymagających dalszej diagnostyki.
Przejdź do:
Badanie kalprotektyny w kale – najważniejsze informacje
- Kalprotektyna to marker stanu zapalnego przewodu pokarmowego, który pomaga odróżnić choroby zapalne jelit od zaburzeń czynnościowych.
- Badanie wykonuje się z próbki kału.
- Prawidłowe stężenie kalprotektyny u dorosłych wynosi < 50 µg/g.
- Wynik badania zawsze należy skonsultować z lekarzem (np. gastroenterologiem).
Co to jest kalprotektyna?
Kalprotektyna to białko, które wiąże wapń i cynk. Jest ono wydzielane głównie przez komórki układu odpornościowego (neutrofile). Jej stężenie pokazuje nasilenie procesu zapalnego w jelitach.
W przypadku występowania stanu zapalnego neutrofile migrują do błony śluzowej i światła przewodu pokarmowego, gdzie uwalniają kalprotektynę. Jest ona wydalana wraz z kałem.
Minimalna ilość białka lub jego brak oznaczają, że nie stwierdza się stanu zapalnego jelit.
Badanie kalprotektyny w kale – co wykrywa i jakie są wskazania?
Oznaczenie poziomu kalprotektyny w kale pozwala wykryć oraz ocenić stopień nasilenia stanu zapalnego w przewodzie pokarmowym. Analiza wyników może pomóc w podjęciu decyzji o konieczności wdrożenia diagnostyki endoskopowej.
U pacjentów ze zdiagnozowaną chorobą zapalną jelit badanie umożliwia bieżące monitorowanie jej aktywności, ocenę skuteczności stosowanego leczenia oraz wczesne wykrycie ewentualnych zaostrzeń.
Wykonanie badania kalprotektyny w kale może być zasadne w przypadku:
- uporczywych lub skurczowych bólów brzucha,
- zauważalnej obecności krwi w stolcu,
- występowania śluzu w stolcu,
- przewlekłych bądź nawracających biegunek,
- innych niepokojących objawów ze strony układu pokarmowego.
Jak przygotować się do badania kalprotektyny w kale?
Do wykonania badania potrzebna jest próbka kału pobrana do czystego pojemnika (dostępnego w aptece lub laboratorium). Przygotuj próbkę kału, stosując się do instrukcji:
- Odbiór pojemnika.
- Pobranie próbki.
- Dostarczenie próbki do punktu pobrań.
- Odbiór e-wyniku w Portalu Pacjenta.
Pamiętaj też o podstawowych zasadach:
- Utrzymuj standardowy jadłospis przed pobraniem próbki.
- Ogranicz stosowanie leków przeciwzapalnych (NLPZ), ponieważ mogą one wpływać na przewód pokarmowy i fałszować wynik badania.
Ilościowe badanie kalprotektyny – normy i interpretacja
Ilościowe oznaczenie kalprotektyny pozwala określić jej dokładne stężenie w próbce. Zakresy referencyjne ustalane są przez konkretne laboratorium. Wartości norm zależą od wieku pacjenta – u małych dzieci poziom tego białka jest naturalnie wyższy.
| Wynik badania kalprotektyny (starsze dzieci i dorośli) | Stężenie | Interpretacja |
| Stężenie w normie | < 50 µg/g | Bardzo niskie prawdopodobieństwo stanu zapalnego w jelitach oraz chorób z grupy IBD. Wynik przemawia za tłem czynnościowym (np. IBS). |
| Stężenie graniczne / nieznacznie podwyższone | 50–200 µg/g | Wynik niejednoznaczny (pośredni). Wymaga wykluczenia czynników zewnętrznych, zwłaszcza przyjmowania NLPZ. Zazwyczaj zaleca się powtórzenie badania po kilku tygodniach (po ewentualnym odstawieniu leków po konsultacji z lekarzem). |
Każdy wynik powinien być poddany interpretacji przez gastroenterologa. Odniesie on go do całości obrazu klinicznego pacjenta.
Podwyższona kalprotektyna – co oznacza wysoki wynik?
Jeżeli poziom kalprotektyny w kale przekracza normę, w jelitach toczy się proces zapalny. Znacznie podwyższone wyniki (np. > 250–300 µg/g) mogą oznaczać nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD).
Do innych przyczyn podwyższonego stężenia należą:
- infekcje przewodu pokarmowego,
- alergie,
- nietolerancje pokarmowe,
- nowotwory jelita grubego,
- stosowanie leków z grupy NLPZ.
Badanie ma charakter przesiewowy – może potwierdzić obecność zapalenia, ale nie wskazuje jednoznacznie jego przyczyny. Z tego względu wysoki wynik stanowi wskazanie do pogłębienia diagnostyki, najczęściej poprzez wykonanie kolonoskopii. Badanie endoskopowe pozwala dokładnie ocenić stan śluzówki oraz usunąć ewentualne zmiany przedrakowe lub polipy. Wszelkie nieprawidłowości wymagają pilnej konsultacji z gastroenterologiem.
Jaka jest cena badania kalprotektyny w kale?
Koszt badania kalprotektyny może się różnić w zależności od wybranej placówki medycznej. Aktualną cenę sprawdzisz w cenniku usług.
FAQ – najczęstsze pytania o badanie kalprotektyny w kale
Czy badanie kalprotektyny może zastąpić kolonoskopię?
Nie, badanie z próbki kału nie jest odpowiednikiem kolonoskopii i nie może jej zastąpić. Kolonoskopia jest standardem w diagnostyce schorzeń jelita grubego. Wynik badania przesiewowego pomaga wykluczyć stan zapalny, podczas gdy wynik podwyższony wyznacza jasne wskazanie do badania endoskopowego.
Czy przy zespole jelita drażliwego kalprotektyna jest podwyższona?
W przebiegu zespołu jelita drażliwego (IBS) stężenie kalprotektyny mieści się zazwyczaj w granicach normy, a prawidłowy wynik to potwierdza.
Czy kalprotektyna to marker nowotworowy?
Nie, kalprotektyna nie jest swoistym markerem nowotworowym, lecz ogólnym wskaźnikiem stanu zapalnego. Badanie służy do celów przesiewowych – pozwala potwierdzić proces zapalny, jednak nie określa jego bezpośredniego podłoża.
Jaki jest wynik kalprotektyny przy raku?
Procesy nowotworowe w jelicie grubym wywołują miejscową reakcję zapalną, co prowadzi do wzrostu stężenia kalprotektyny powyżej normy. Wynik ten nie stanowi jednak diagnozy raka i zawsze wymaga pilnej weryfikacji w badaniu kolonoskopowym zleconym przez gastroenterologa.











