Borderline – czym jest to zaburzenie? Jak można je leczyć?

Czym jest borderline?

Borderline to zaburzenie osobowości. Osoby z borderline doświadczają emocji w sposób wyjątkowo intensywny i zmienny. To, co dla innych może być drobną irytacją, dla nich może stanowić powód do ogromnego gniewu lub rozpaczy. Taka labilność emocjonalna sprawia, że ich nastrój zmienia się błyskawicznie. Mogą doświadczać radości, smutku, złości i strachu w krótkim odstępie czasu, często bez wyraźnej przyczyny. To tak, jakby przechodziły przez emocjonalny rollercoaster, gdzie intensywność odczuwanych emocji jest znacznie większa niż u większości ludzi.

Osoby z BPD często czują się niespełnione, jakby ich życie było puste lub pozbawione sensu. To uczucie niespełnienia może prowadzić do chronicznego niezadowolenia z siebie i swojego życia, co z kolei wpływa na ich codzienne funkcjonowanie i relacje z innymi ludźmi. Często mają one negatywny obraz siebie, widzą się jako bezwartościowe lub gorsze od innych. To zaniżone poczucie własnej wartości może prowadzić do samokrytyki, depresji i trudności w podejmowaniu decyzji.

Oznaki i objawy zaburzenia osobowości typu borderline (BDP)

Należy pamiętać, że nie każdy z zaburzeniem osobowości typu borderline doświadcza wszystkich poniższych objawów. Nasilenie, częstotliwość i czas trwania objawów są indywidualne dla każdej osoby.

• Lęk przed odrzuceniem jest wszechobecny w życiu osób z BPD. Nawet drobne zmiany w relacjach mogą wywoływać intensywny strach przed porzuceniem. To prowadzi do desperackich prób uniknięcia rzeczywistego lub wyobrażonego odrzucenia, co często skutkuje zachowaniami zbliżającymi do autodestrukcji.
• Brak samokontroli w BPD objawia się trudnościami w regulowaniu własnych emocji i zachowań. Osoby zmagające się z borderline często nie potrafią przewidzieć konsekwencji swoich działań. Impulsywne decyzje i wybuchy emocjonalne mogą prowadzić do negatywnych skutków, które są dla nich zaskakujące i trudne do zaakceptowania. Osoby z BDP mogą podejmować ryzykowne i nieprzemyślane decyzje, takie jak nadmierne wydawanie pieniędzy, niebezpieczne zachowania seksualne czy nadużywanie substancji.
• Niestabilna tożsamość jest jednym z kluczowych problemów osób z borderline. Osoby te mogą mieć trudności z określeniem, kim są i czego chcą od życia. Często zmieniają swoje cele, wartości i przekonania, co prowadzi do poczucia dezorientacji i braku stabilności. Te trudności mogą również wpływać na ich relacje z innymi, które są często burzliwe i pełne konfliktów.
• Jednym z kluczowych objawów BPD jest trudność w budowaniu i utrzymywaniu stabilnych relacji. Osoby z tym zaburzeniem mogą idealizować swoich bliskich w jednej chwili, a następnie nagle odrzucać ich z powodu najmniejszego rozczarowania. Te zmienne relacje mogą prowadzić do częstych konfliktów i poczucia osamotnienia. Postrzegają świat wokół siebie w negatywnych barwach. Mogą być skłonne do widzenia innych ludzi i sytuacji jako wrogich lub niebezpiecznych, co potęguje ich lęk i nieufność. Mogą również czuć się skrzywdzone przez innych, co może prowadzić do poczucia ofiary i wrogości wobec otoczenia. To uczucie skrzywdzenia może także utrudniać budowanie zdrowych relacji i prowadzić do izolacji.
• Uczucie wewnętrznej pustki jest jednym z charakterystycznych objawów BPD. Osoby z tym zaburzeniem mogą czuć się puste wewnątrz, jakby brakowało im celu lub znaczenia w życiu. Ta chroniczna pustka może prowadzić do desperackiego poszukiwania nowych doświadczeń lub relacji w celu zapełnienia wewnętrznej próżni.
• Chroniczne zmęczenie jest częstym objawem u osób z borderline. Wynika ono z ciągłego napięcia emocjonalnego, trudności w regulacji emocji i stałej walki o utrzymanie stabilności psychicznej. Badania wskazują, że osoby z BPD mają wyższy poziom kortyzolu, hormonu stresu, co może przyczyniać się do ich chronicznego zmęczenia i wyczerpania (Steiner i inni, 2014).

Zobacz także: Co to jest schizofrenia? – objawy, przyczyny i leczenie

Osobowość borderline – przyczyny i czynniki ryzyka

Przyczyny BPD są złożone i obejmują kombinację czynników genetycznych, biologicznych i środowiskowych:

• Istnieją dowody na to, że BPD może mieć komponent genetyczny, a skłonność do tego zaburzenia może być dziedziczona.
• Badania sugerują, że niektóre osoby z BPD mogą mieć nieprawidłowości w strukturze i funkcjonowaniu mózgu, zwłaszcza w obszarach odpowiedzialnych za regulację emocji i impulsywność.
• Traumatyczne doświadczenia w dzieciństwie, takie jak nadużycia fizyczne, emocjonalne czy seksualne, zaniedbanie, niestabilne życie rodzinne czy utrata bliskiej osoby, również mogą przyczyniać się do rozwoju BPD.

Sprawdź: Psychoterapia indywidualna

Borderline – jak leczyć?

Leczenie osobowości borderline (BPD) jest wyzwaniem, ale dzięki odpowiednim technikom terapeutycznym można znacząco poprawić funkcjonowanie i jakość życia pacjentów. Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) jest uznawana za jedno z najskuteczniejszych podejść terapeutycznych w leczeniu BPD. DBT, opracowana przez dr Marsha Linehan w latach 80-tych, jest terapią behawioralną, która integruje techniki poznawczo-behawioralne z elementami filozofii dialektycznej i praktyk uważności. Oto, na czym dokładnie polegają techniki DBT i jak mogą pomóc osobom z tym zaburzeniem.

Kluczowe Komponenty DBT to:

1. Umiejętności radzenia sobie z emocjami

DBT uczy pacjentów, jak identyfikować, zrozumieć i regulować swoje emocje. Jednym z kluczowych elementów jest nauka technik uważności (mindfulness), które pomagają pacjentom skupiać się na chwili obecnej i obserwować swoje emocje bez oceniania ich. Dzięki temu mogą lepiej kontrolować swoje reakcje emocjonalne.

1. Poprawa relacji interpersonalnych

Terapia DBT pomaga pacjentom w rozwijaniu umiejętności potrzebnych do budowania i utrzymywania zdrowych relacji. Techniki interpersonalne obejmują naukę asertywności, umiejętności komunikacyjnych oraz radzenia sobie z konfliktem. Badania pokazują, że osoby uczestniczące w DBT mają większe szanse na nawiązanie i utrzymanie satysfakcjonujących relacji (Linehan i inni, 2006).

1. Zmniejszenie zachowań autodestrukcyjnych

Terapia ta uczy pacjentów strategii, takich jak planowanie i przewidywanie konsekwencji swoich działań, co pomaga im unikać impulsywnych decyzji. W badaniach klinicznych DBT wykazano znaczną skuteczność w redukcji samookaleczeń i prób samobójczych (Koons i inni, 2001).

Chociaż nie ma leków specyficznie przeznaczonych do leczenia borderline, niektóre mogą być stosowane w celu leczenia współistniejących objawów, takich jak depresja, lęk czy impulsywność. Również grupy wsparcia mogą być pomocne w dostarczaniu emocjonalnego wsparcia oraz wymiany doświadczeń z innymi osobami cierpiącymi na BPD.