Diagnostyka trombocytów (płytek krwi) jest testem laboratoryjnym wykonywanym w ramach morfologii, służącym do oceny zdolności organizmu do krzepnięcia krwi. Diagnostyka ta pozwala wykryć zarówno skłonność do krwotoków, jak i ryzyko wystąpienia zakrzepicy.

Przejdź do:

Trombocyty – najważniejsze informacje
Co to są płytki krwi i jakie pełnią funkcje?
Jakie są wskazania do wykonania badania płytek krwi?
Jak przygotować się do badania poziomu płytek krwi?
Norma płytek krwi – jak interpretować wyniki badania?
Zaburzenia poziomu płytek krwi
Ile kosztuje badanie trombocytów?
FAQ – najczęściej zadawane pytania o badanie płytek krwi

Trombocyty – najważniejsze informacje

  • Materiał do badania stanowi krew żylna pobierana na czczo, rano, po wcześniejszym unikaniu wysiłku fizycznego, kawy, papierosów i alkoholu.
  • Orientacyjna norma PLT u osób dorosłych wynosi od 150 000 do 400 000/µl (wartości różnią się w zależności od wieku). 
  • Wynik badania zawsze interpretuje lekarz – zbyt niski poziom (małopłytkowość) grozi krwawieniami, a podwyższony (nadpłytkowość) zwiększa ryzyko zakrzepicy.

Co to są płytki krwi i jakie pełnią funkcje?

Trombocyty to niewielkie fragmenty cytoplazmy, które biorą udział w procesie krzepnięcia krwi oraz w hemostazie. Powstają w szpiku kostnym w wyniku odszczepiania się od megakariocytów, po czym trafiają bezpośrednio do obwodu.

W momencie uszkodzenia naczynia krwionośnego płytki krwi przylegają do miejsca zranienia. Trombocyty łączą się ze sobą, tworząc czop płytkowy i skrzep, który tamuje krwotok. Ponadto płytki te uwalniają ze swoich ziarnistości mediatory i substancje stymulujące dalsze łączenie się płytek oraz związki wspomagające gojenie tkanek. Uczestniczą także w reakcjach zapalnych i immunologicznych organizmu.

Jakie są wskazania do wykonania badania płytek krwi?

Badanie trombocytów stanowi element morfologii krwi obwodowej, oceniającej liczbę, budowę i funkcjonowanie elementów morfotycznych: erytrocytów, leukocytów oraz płytek krwi.

Diagnostyka płytek krwi pozwala na ocenę krzepliwości krwi i pracy szpiku kostnego. Służy do monitorowania leczenia preparatami wpływającymi na trombocyty, jak również do rozpoznawania chorób układu krwiotwórczego. Lekarz może zlecić je m.in. u:

  • Kobiet w ciąży – w celu wczesnego wykrycia zaburzeń i zapobiegania powikłaniom, zwłaszcza w III trymestrze, oraz u pacjentek z obfitymi miesiączkami.
  • Osób z objawami skazy krwotocznej – krwią w moczu lub stolcu, wybroczynami na skórze, łatwo powstającymi siniakami czy innymi krwawieniami.
  • Pacjentów wymagających pogłębionej diagnostyki małopłytkowości (przy wyniku poniżej 100 000/µl).
  • Osób zażywających leki oddziałujące na układ krzepnięcia lub szpik kostny.
  • Pacjentów onkologicznych, w tym cierpiących na białaczki lub chłoniaki.
  • Osób chorujących na schorzenia autoimmunologiczne, hematologiczne, niedokrwistość czy przy podejrzeniu zaburzeń pracy szpiku kostnego bądź wątroby.
  • Osób po przebytych operacjach oraz po usunięciu śledziony.
  • Pacjentów w podeszłym wieku oraz osób z rodzinnym obciążeniem zaburzeniami krzepnięcia.

Jak przygotować się do badania poziomu płytek krwi?

  • Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo (minimum 8 godzin od ostatniego posiłku).
  • Przed badaniem należy bezwzględnie unikać intensywnego wysiłku fizycznego.
  • 24 godziny przed pobraniem krwi nie należy pić alkoholu.
  • W dniu badania nie należy palić tytoniu.

Norma płytek krwi – jak interpretować wyniki badania?

Norma liczby płytek krwi u dorosłych mieści się w przedziale od 150 000 do 400 000/µl. Prawidłowy zakres wartości referencyjnych zależy jednak od wieku pacjenta oraz od standardów przyjętych w danym laboratorium.

Grupa wiekowaZakres referencyjny
Noworodki150 000 – 600 000 /µl
Niemowlęta i małe dzieci150 000 – 635 000 /µl
Starsze dzieci140 000 – 450 000 /µl
Dorośli150 000 – 400 000 /µl

Wyniki badania płytek krwi zawierają także parametry dodatkowe. Średnia objętość płytki (MPV) wynosi prawidłowo od 7,5 do 13 fL. Z kolei wskaźnik dużych płytek (P-LCR), czyli odsetek płytek o objętości > 12 fL, wynosi prawidłowo ok. 13–43%, przy czym jego szczegółowe normy zależą od danej placówki.

Uzyskane wyniki zawsze należy skonsultować z lekarzem zlecającym badanie, który zinterpretuje je i podejmie decyzję o ewentualnym leczeniu. W razie rozpoznania trombocytopenii wskazana jest konsultacja u hematologa.

Zaburzenia poziomu płytek krwi

W przypadku odchyleń od normy lekarz zleca pogłębioną diagnostykę, która ma na celu wykrycie pierwotnej przyczyny. Sposób leczenia zależy bezpośrednio od zdiagnozowanej jednostki chorobowej.

Na liczbę trombocytów wpływ mają:

  • stres,
  • infekcje,
  • schorzenia szpiku,
  • przyjmowane leki, np. leki przeciwzakrzepowe.

Rozpoznawane w ten sposób schorzenia obejmują zaburzenia krzepnięcia, infekcje, choroby autoimmunologiczne i nowotworowe oraz zaburzenia układu krwiotwórczego i szpiku kostnego.

Niski poziom płytek krwi (małopłytkowość)

Mianem małopłytkowości (trombocytopenii) określany jest niski poziom płytek krwi. Stan ten rozpoznaje się, gdy liczba trombocytów spada poniżej dolnej granicy normy, czyli < 150 000/µl. Natomiast wynik poniżej 100 000/µl wymaga pogłębionej diagnostyki i przeprowadzenia dalszych badań, gdyż wiąże się ze znacznym ryzykiem krwawień.

Niski poziom płytek krwi ma negatywny wpływ na ogólne samopoczucie. Do objawów należą:

  • skłonność do łatwego powstawania siniaków,
  • krwawienia z nosa i dziąseł,
  • przedłużające się, obfite miesiączki,
  • ogólne problemy z krzepnięciem krwi.

Małopłytkowość może być spowodowana przez:

  • zmniejszoną produkcję płytek krwi wynikającą z zaburzeń w szpiku kostnym,
  • niedobór kwasu foliowego oraz witaminy B12,
  • przewlekły alkoholizm,
  • infekcje wirusowe,
  • nowotwory hematologiczne, w tym białaczkę,
  • toksyczne uszkodzenie szpiku (np. w następstwie chemio- lub radioterapii),
  • stosowanie niektórych leków, takich jak heparyna.

Wyróżnia się również małopłytkowość immunologiczną (ITP), która polega na wytwarzaniu przez układ odpornościowy przeciwciał niszczących własne płytki krwi.

Podwyższona liczba płytek krwi (nadpłytkowość)

Nadpłytkowość (trombocytoza) to stan podwyższonego poziomu płytek krwi. Stwierdza się go, gdy wynik przekracza górną granicę normy. W praktyce klinicznej o nadpłytkowości mówi się zwykle przy wartościach > 450 000/µl.

Wysoki poziom płytek krwi zwiększa ryzyko:

  • powstawania zakrzepów,
  • zaburzeń krążenia,
  • współwystępowania zakrzepicy i krwawień.

Do objawów podwyższonej liczby płytek krwi zaliczane są:

  • ból i zawroty głowy,
  • szumy uszne,
  • zaburzenia widzenia,
  • parestezje rąk i nóg,
  • uczucie zimna w palcach.

Nadpłytkowość może przebiegać bezobjawowo, w związku z czym często wykrywa się ją przypadkowo, np. w rutynowej morfologii.

Ile kosztuje badanie trombocytów?

Cena badania trombocytów jest zależna od wybranej placówki medycznej LUX MED. Dokładny koszt sprawdzisz w cenniku.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o badanie płytek krwi

Na czym polega badanie płytek krwi z cytrynianem i w jakich sytuacjach się je wykonuje?

Jest to specjalistyczne badanie zlecone przez lekarza w przypadku podejrzenia małopłytkowości rzekomej.

Skąd pochodzi nazwa trombocyty i jak klasyfikuje się zaburzenia ich liczby?

Nazwa „trombocyty” pochodzi od greckich słów thrombos (skrzep) i kytos (komórka) i jest medycznym określeniem płytek krwi. Zaburzenia ich liczby klasyfikuje się jako małopłytkowość (trombocytopenia – poniżej 150 000/µl) oraz nadpłytkowość (trombocytoza – powyżej 450 000/µl).

Podobne usługi: