Diagnostyka erytropoetyny (EPO) polega na ocenie stężenia we krwi hormonu odpowiedzialnego za produkcję czerwonych krwinek. Lekarz zleca tę analizę podczas diagnostyki różnicowej niedokrwistości (anemii), nadkrwistości oraz przewlekłych chorób nerek. Uzyskanie wiarygodnego wyniku wymaga odpowiedniego przygotowania, w tym przyjścia w godzinach porannych.

Przejdź do:

Erytropoetyna – najważniejsze informacje
Co to jest erytropoetyna i za co odpowiada?
Badanie erytropoetyny – jakie są wskazania?
Jak się przygotować do badania?
Normy erytropoetyny – jak interpretować wynik?
O czym świadczy podwyższone stężenie erytropoetyny?
O czym świadczy niskie stężenie erytropoetyny?
Jaki jest koszt badania?
FAQ – odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania o badanie erytropoetyny

Erytropoetyna – najważniejsze informacje

  • Badanie wykonuje się z krwi w godzinach porannych, na czczo (8–12 godzin od posiłku), po wypiciu szklanki wody niegazowanej.
  • Prawidłowe wartości referencyjne wynoszą od 4,3 do 29 IU/L i nie różnią się ze względu na płeć, jednak zależą od norm konkretnego laboratorium. 
  • Podwyższone stężenie może występować m.in. w ciąży, u palaczy, na dużych wysokościach, w nadkrwistości wtórnej lub przy guzach nerek i wątroby. Natomiast obniżony poziom może świadczyć o przewlekłej chorobie nerek, czerwienicy prawdziwej lub chorobach autoimmunologicznych.

Co to jest erytropoetyna i za co odpowiada?

Erytropoetyna jest hormonem glikoproteinowym, a jej głównym zadaniem w organizmie jest regulacja produkcji czerwonych krwinek. U dorosłych związek ten wytwarzany jest głównie przez nerki, natomiast w życiu płodowym za jego produkcję odpowiedzialna jest wątroba.

Stężenie tego hormonu podlega naturalnym wahaniom w ciągu dnia. Najwyższy poziom erytropoetyna osiąga w nocy, a najniższy w godzinach przedpołudniowych. U zdrowej osoby całkowita ilość tego hormonu jest bardzo niska i nie różni się w zależności od płci.

Badanie erytropoetyny – jakie są wskazania?

Lekarz, np. hematolog, może zlecić oznaczenie stężenia erytropoetyny w celu ustalenia przyczyn zaburzeń układu czerwonokrwinkowego, zwłaszcza podczas różnicowania niedokrwistości (anemii) oraz nadkrwistości (czerwienicy). Badanie wykonywane jest również podczas diagnostyki:

  • chorób nerek,
  • zaburzeń hematologicznych oraz guzów nerek lub wątroby,
  • schorzeń rozrostowych szpiku kostnego.

Służy ono również do monitorowania pacjentów z przewlekłymi chorobami nerek czy szpiku, a także ma zastosowanie w kontroli antydopingowej u sportowców.

Jak się przygotować do badania?

  • Na badanie zgłoś się na czczo (8–12 godzin od ostatniego posiłku), najlepiej w godzinach porannych.
  • Przed pobraniem krwi wypij szklankę niegazowanej wody.
  • Powstrzymaj się od nadmiernego wysiłku fizycznego przez 24 godziny przed badaniem.
  • Poinformuj lekarza o przyjmowanych lekach i suplementach.

Normy erytropoetyny – jak interpretować wynik?

Za prawidłowe wartości referencyjne erytropoetyny przyjmuje się przedział od 4,3 do 29 IU/L. Należy jednak pamiętać, że każdy wynik powinien być ostatecznie zinterpretowany przez lekarza prowadzącego w odniesieniu do norm stosowanych w laboratorium wykonującym analizę.

O czym świadczy podwyższone stężenie erytropoetyny?

Podwyższone stężenie jest przeważnie reakcją adaptacyjną na zwiększone zapotrzebowanie organizmu na tlen. Ten fizjologiczny wzrost obserwuje się m.in. u:

  • kobiet w ciąży,
  • osób przebywających lub trenujących na dużych wysokościach,
  • palaczy tytoniu.

Wysokie stężenie erytropoetyny stymuluje zwiększoną produkcję czerwonych krwinek, co może prowadzić do nadkrwistości (czerwienicy, policytemii). Wysoki poziom przy towarzyszącej nadkrwistości wskazuje na postać wtórną tego zaburzenia.

Odmiennym schorzeniem jest czerwienica prawdziwa – choroba rozrostowa szpiku, w której dochodzi do niekontrolowanego powstawania erytrocytów niezależnie od EPO, co prowadzi do zahamowania syntezy hormonu w nerkach.

O czym świadczy niskie stężenie erytropoetyny?

Obniżone stężenie erytropoetyny wskazuje najczęściej na uszkodzenie miąższu nerek w przebiegu ich przewlekłej choroby bądź na schorzenia rozrostowe szpiku kostnego. Spadek poziomu tego hormonu towarzyszy również reumatoidalnemu zapaleniu stawów oraz innym przewlekłym chorobom autoimmunologicznym i zapalnym.

Niedobór erytropoetyny prowadzi bezpośrednio do zahamowania produkcji krwinek czerwonych, co skutkuje rozwojem anemii. Anemia może wynikać również z niedostatecznej podaży erytrocytów, ich nieprawidłowej budowy, utraty krwi lub nadmiernego niszczenia krwinek (hemolizy). W celu szczegółowej diagnostyki ocenia się wówczas także retikulocyty, czyli młode, niedojrzałe postacie erytrocytów.

Niskie stężenie hormonu jest charakterystyczne dla anemii nerkopochodnej. Warto pamiętać, że do uszkodzenia szpiku i wtórnego spadku syntezy EPO może dojść także w wyniku stosowania chemioterapii lub radioterapii.

Jaki jest koszt badania?

Koszt badania może różnić się w zależności od wybranej placówki. Aktualny cennik badań laboratoryjnych jest dostępny na stronie internetowej LUX MED.

FAQ – odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania o badanie erytropoetyny

Jakie są przyczyny obniżonego poziomu erytropoetyny?

Obniżony poziom hormonu może wynikać z przewlekłej choroby nerek lub schorzenia rozrostowego szpiku kostnego. Bywa również następstwem reumatoidalnego zapalenia stawów oraz innych chorób autoimmunologicznych.

Czy alkohol wpływa na wynik badania erytropoetyny?

Tak, spożywanie alkoholu może zafałszować wynik badania. Przed pobraniem krwi należy powstrzymać się od używek oraz unikać intensywnego wysiłku fizycznego przez co najmniej 24 godziny.

Czy badanie erytropoetyny jest zalecane przy nowotworach?

Tak, badanie to znajduje zastosowanie w diagnostyce onkologicznej, m.in. przy doborze terapii lub podejrzeniu guzów nerek, wątroby oraz nowotworów układu krwiotwórczego.

Czy badanie erytropoetyny można wykonać u dzieci?

Tak, badanie to można bezpiecznie przeprowadzać u dzieci i niemowląt. Oznaczenie wykonuje się na wyraźne wskazanie lekarza pediatry lub hematologa dziecięcego.

Podobne usługi: