CK (kinaza kreatynowa)

CK (kinaza kreatynowa) – najważniejsze informacje

Co to jest kinaza kreatynowa (CK) i enzymy mięśniowe?

Kinaza kreatynowa (CK) jest enzymem, który w organizmie bierze udział w metabolizmie energetycznym. Licznie występuje w tkankach o wysokim i zmiennym zapotrzebowaniu na energię, np. w mięśniach szkieletowych, mięśniu sercowym i mózgu.

Kinaza kreatynowa występuje w postaci trzech izoenzymów:

• CK-MM – dominujący izoenzym w mięśniach szkieletowych,
• CK-MB – występuje głównie w mięśniu sercowym,
• CK-BB – dominujący izoenzym w mózgu i ośrodkowym układzie nerwowym.

Jakie są wskazania do badania kinazy kreatynowej?

Lekarz, np. kardiolog lub neurolog, zleca badanie CK przy ocenie:

• chorób mięśni,
• powikłań polekowych,
• uszkodzeń mięśni szkieletowych lub mięśnia sercowego,
• niewyjaśnionych bólów.

Oznaczenie CK wykorzystuje się również:

• podczas diagnostyki zawału mięśnia sercowego, urazów mięśni i rabdomiolizy,
• w terapii statynami – badanie wykonuje się przed rozpoczęciem leczenia oraz w jego trakcie, co pozwala wykryć skutki uboczne,
• w medycynie sportowej – do oceny zmęczenia i uszkodzeń mięśni wynikających z intensywnego treningu lub wysiłku.

Jak przebiega badanie i przygotowanie pacjenta?

Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej, najczęściej ze zgięcia łokciowego. Przed pobraniem krwi pamiętaj o kilku zasadach:

• zgłoś się na czczo,
• na 24–48 godzin przed badaniem unikaj intensywnego wysiłku fizycznego,
• poinformuj personel medyczny o przyjmowanych lekach i suplementach.

Jakie są normy i wyniki kinazy kreatynowej?

Normy kinazy kreatynowej zależą od laboratorium, w którym było wykonywane badanie, oraz płci i wieku pacjenta. Wyniki badań zawsze powinny być odniesione do norm znajdujących się na wydruku z placówki.

Na poziom CK wpływają:

• masa mięśniowa – osoby z większą masą mięśniową mogą mieć wyższe wartości ze względu na adaptację organizmu do treningu,
• pochodzenie etniczne – zakresy referencyjne mogą się nieznacznie różnić między grupami etnicznymi.

Tabela przedstawia wartości referencyjne, których przekroczenie oznacza podwyższoną kinazę kreatynową u dzieci i dorosłych.

Podwyższona kinaza kreatynowa – o czym świadczy?

Podwyższony poziom CK może wiązać się z różnymi przyczynami, w tym:

• uszkodzeniem mięśni,
• problemami z mięśniem sercowym,
• czynnikami niepatologicznymi, np. ćwiczeniami.

Częstymi objawami związanymi z podwyższonym poziomem CK są ból mięśni (mialgia) i osłabienie.

Przyczyny podwyższonego poziomu CK obejmują m.in.:

• intensywny wysiłek fizyczny – może powodować drobne uszkodzenia włókien mięśniowych, prowadząc do tymczasowego wzrostu CK, który zazwyczaj ustępuje w ciągu 24–48 godzin,
• urazy mechaniczne i zastrzyki domięśniowe,
• dziedziczne i nabyte zaburzenia nerwowo-mięśniowe,
• leki – statyny i fibraty mogą wywoływać miotoksyczność i wtórnie podnosić poziom CK,
• zatrucie alkoholem lub tlenkiem węgla.

Bezpośrednio lub pośrednio do podwyższonego poziomu CK mogą prowadzić także:

• zapalenie mięśnia sercowego,
• zaburzenia krążenia,
• wstrząs,
• niedoczynność tarczycy,
• napady drgawek,
• przebyte zabiegi chirurgiczne,
• uszkodzenia komórek ośrodkowego układu nerwowego.

Sam nowotwór i stres zazwyczaj nie podnoszą poziomu CK, chyba że prowadzą do wtórnego uszkodzenia tkanek.

Niski poziom kinazy kreatynowej – o czym świadczy?

Niski poziom CK ma zazwyczaj niewielkie znaczenie diagnostyczne. Może wiązać się m.in. z:

• zmniejszoną masą mięśniową,
• reumatoidalnym zapaleniem stawów,
• alkoholową chorobą wątroby.

Jaka jest cena badania?

Koszt oznaczenia poziomu kinazy kreatynowej zależy od wybranej placówki. Dokładną cenę sprawdzisz w cenniku.