Uszkodzenie łąkotki – przyczyny, objawy, leczenie

Co to są łąkotki?

Łąkotki to struktury chrzęstno-włókniste o kształcie półksiężycowatym, zlokalizowane wewnątrz każdego stawu kolanowego pomiędzy kością udową a piszczelą. Pełnią one funkcję amortyzującą. Rozkładają obciążenia przenoszone przez staw i zwiększają jego stabilność.

W każdym kolanie występują dwie łąkotki: przyśrodkowa (po stronie wewnętrznej) i boczna (po stronie zewnętrznej).

Na czym polega uszkodzenie łąkotki w kolanie?

Uszkodzenie łąkotki polega na rozerwaniu jej tkanki. Wyróżnia się różne typy urazów, klasyfikowane zazwyczaj ze względu na kształt i umiejscowienie pęknięcia.

Tabela nr 1. Zestawienie głównych typów uszkodzeń łąkotki kolana (według kształtu pęknięcia). Oprac. własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów.

Jakie są najczęstsze przyczyny uszkodzenia łąkotki?

Najczęstszym mechanizmem prowadzącym do ostrego uszkodzenia łąkotki jest wspomniane gwałtowne skręcenie lub zgięcie kolana przy obciążeniu. Ma to miejsce, np. podczas nagłej zmiany kierunku biegu, zeskoku, kucnięcia czy dźwigania ciężaru w przysiadzie.

Tego typu kontuzje często zdarzają się w dyscyplinach sportowych wymagających dynamicznych zwrotów lub kontaktu fizycznego, a także u osób wykonujących prace wymagające częstego klęczenia lub kucania.

Do uszkodzenia łąkotek dochodzi również w wyniku zmian związanych ze starzeniem się organizmu.

Charakterystyczne objawy uszkodzonej łąkotki

Pęknięciu łąkotki towarzyszy szereg charakterystycznych dolegliwości. Typowe objawy obejmują m.in.:

• ból kolana (szczególnie przy skręcaniu lub kucaniu),
• obrzęk i sztywność stawu kolanowego,
• trudność z pełnym wyprostowaniem nogi w kolanie,
• wrażenie przeskakiwania lub „uciekania” kolana.

Często bezpośrednio w momencie urazu pojawia się uczucie „trzaśnięcia” w kolanie. Ból i obrzęk mogą narastać stopniowo w ciągu kilkunastu godzin od zdarzenia. Dolegliwości te utrudniają normalne chodzenie, uprawianie sportu i codzienne czynności.

Jak przebiega diagnostyka uszkodzenia łąkotki?

Podstawą rozpoznania uszkodzenia łąkotki jest wywiad dotyczący okoliczności urazu i szczegółowe badanie ortopedyczne. Lekarz ocenia obrzęk kolana, bolesność stawu oraz wykonuje specjalne testy prowokacyjne (np. test McMurraya polegający na zgięciu kolana, wykonaniu rotacji podudzia i stopniowym prostowaniu stawu celem wywołania objawów). Pojawienie się bólu lub charakterystycznego „przeskakiwania” podczas takiego manewru świadczy o uszkodzeniu łąkotki.

W diagnostyce obrazowej wykonuje się zdjęcie rentgenowskie kolana, aby wykluczyć złamania lub inne uszkodzenia. Samego pęknięcia łąkotki nie widać na zdjęciu RTG, ponieważ jest zbudowana z chrząstki, dlatego uzupełniająco wykonuje się USG stawu kolanowego.

Najbardziej czułym badaniem do uwidocznienia uszkodzenia łąkotki jest rezonans magnetyczny (MRI), który pozwala z dużą dokładnością wykryć nawet niewielkie pęknięcia. Niekiedy stosuje się także diagnostyczną artroskopię, która umożliwia bezpośrednie obejrzenie łąkotki od środka stawu, a w razie potrzeby również jednoczesne przeprowadzenie zabiegu naprawczego.

Na czym polega leczenie uszkodzenia łąkotki?

Sposób leczenia uszkodzonej łąkotki zależy od typu i rozległości urazu. Niewielkie naderwania położone w dobrze ukrwionej, zewnętrznej części łąkotki (tzw. strefie czerwonej) mogą goić się samoistnie z czasem. Dlatego często w pierwszej kolejności wdrażane jest leczenie zachowawcze.

Zaleca się odciążenie kontuzjowanej nogi, stosowanie zimnych okładów, założenie elastycznego bandaża uciskowego i uniesienie kończyny. Jest to tzw. zasada RICE – Rest (odpoczynek), Ice (lód), Compression (ucisk) i Elevation (uniesienie), mająca na celu zmniejszenie bólu i obrzęku.

Wdrożone mogą zostać leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, aby złagodzić dolegliwości. Ważnym elementem jest również fizjoterapia. Ćwiczenia usprawniające i wzmacniające mięśnie wokół kolana ułatwiają odzyskanie sprawności stawu.

Jeżeli pomimo leczenia zachowawczego utrzymują się dolegliwości bólowe, obrzęk lub dochodzi do blokowania się kolana, konieczne może okazać się leczenie operacyjne. Najczęściej wykonuje się artroskopię, podczas której chirurg przez małe nacięcia wprowadza kamerę i miniaturowe narzędzia do wnętrza stawu kolanowego. W trakcie zabiegu możliwe jest dokładne ocenienie uszkodzenia oraz podjęcie odpowiedniego działania, czyli zszycia rozerwanej łąkotki (o ile jest to możliwe) lub usunięcia jej uszkodzonego fragmentu.

Nie każde uszkodzenie da się jednak naprawić. Zdarza się, że zniszczone fragmenty łąkotki wymagają częściowej resekcji.

Powrót do sprawności po leczeniu uszkodzonej łąkotki

Okres rekonwalescencji po urazie łąkotki jest indywidualny i zależy od stopnia uszkodzenia oraz sposobu leczenia. Po artroskopowej częściowej meniscektomii (usunięciu uszkodzonego fragmentu łąkotki) powrót do pełnej aktywności jest stosunkowo krótki – zazwyczaj od 3 do 6 tygodni, w zależności od przebiegu rehabilitacji.

Natomiast w przypadku szycia łąkotki czas gojenia jest znacznie dłuższy. Pełna rehabilitacja kolana trwa zwykle około 3–6 miesięcy. Ważne jest kontynuowanie zaleconych ćwiczeń rehabilitacyjnych, gdyż pomagają one odzyskać prawidłowy zakres ruchu w stawie i wzmocnić mięśnie stabilizujące kolano.

Treść została przygotowana zgodnie z zasadami Evidence-Based Medicine – medycyny opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.