PTH (parathormon)

Parathormon – najważniejsze informacje

Co to jest parathormon i badanie PTH?

Parathormon (PTH) to hormon polipeptydowy wytwarzany przez cztery małe przytarczyce zlokalizowane na tylnej powierzchni tarczycy, a jego nadrzędnym zadaniem jest utrzymanie stabilnej równowagi wapniowo-fosforanowej w organizmie. Głównym bodźcem do jego wydzielania jest spadek poziomu wapnia zjonizowanego we krwi. Gdy wraca on do właściwego poziomu, wydzielanie PTH zostaje automatycznie wyhamowane.

Badanie PTH intact to precyzyjny test laboratoryjny z krwi, który mierzy wyłącznie pełne i biologicznie aktywne cząsteczki parathormonu. Dzięki zastosowaniu nowoczesnej metody elektrochemiluminescencji (ECLIA), badanie całkowicie pomija nieaktywne fragmenty hormonu powstałe w procesie jego rozpadu, co eliminuje ryzyko błędnego lub zafałszowanego wyniku.

Badanie PTH intact pozwala lekarzowi:

• dokładnie ocenić stan przytarczyc,
• kontrolować przebieg chorób nerek,
• zdiagnozować przyczyny zaburzeń gospodarki mineralnej i stanów chorobowych kości.

Kiedy należy wykonać badanie parathormonu?

Diagnostyka parathormonu jest szczególnie istotna w przypadku podejrzenia chorób przytarczyc oraz zaburzeń gospodarki wapniowej, takich jak hipokalcemia czy hiperkalcemia.

Lekarz zleca to badanie, jeżeli podejrzewa nadczynność lub niedoczynność przytarczyc, a także w sytuacji występowania takich stanów jak:

• zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej,
• osteoporoza,
• nadmierna łamliwość kości,
• kamica nerkowa,
• nowotwory przytarczyc,
• tężyczka.

Badanie PTH najczęściej przeprowadza się łącznie z oznaczeniem poziomu wapnia i fosforanów, a w zależności od potrzeb, diagnostykę rozszerza się również o poziom witaminy D. Oceny wyniku zawsze dokonuje lekarz specjalista, najczęściej endokrynolog lub nefrolog.

Jak przygotować się do badania parathormonu?

• Zgłoś się na badanie w godzinach porannych.
• Bądź na czczo – zachowaj 8-12 godzinną przerwę w spożywaniu pokarmów.
• Przed badaniem możesz wypić wyłącznie szklankę wody.
• Unikaj nadmiernego wysiłku fizycznego bezpośrednio przed pobraniem krwi.
• Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach (zwłaszcza wapnia i witaminy D).

Jak przebiega badanie parathormonu?

Badanie polega na jednorazowym pobraniu krwi żylnej zwykle ze zgięcia łokciowego, z której następnie w laboratorium izoluje się surowicę lub osocze. Ponieważ wydzielanie PTH charakteryzuje się zmiennością dobową, z wyraźnym szczytem aktywności występującym około godziny 2:00 w nocy, poranna pora pobrania próbki jest istotna dla wiarygodności wyników.

Normy parathormonu i interpretacja wyników

Standardowa norma badania PTH mieści się w przedziale od 15 do 65 pg/ml, jednak ostateczny zakres referencyjny jest zależny od konkretnego laboratorium oraz zastosowanej metody oznaczenia.

Samodzielna interpretacja wyniku jest niewskazana, ponieważ rzetelna ocena wymaga uwzględnienia godziny pobrania próbki, metodyki laboratorium oraz stanu zdrowia.

Podwyższony parathormon – możliwe przyczyny

Podwyższone stężenie parathormonu najczęściej świadczy o nadczynności przytarczyc, niewydolności nerek lub niedoborze witaminy D. Wśród przyczyn pierwotnej nadczynności przytarczyc dominują łagodne gruczolaki, podczas gdy wtórna nadczynność jest zazwyczaj konsekwencją przewlekłej choroby nerek, utrwalonej hipokalcemii lub niedoborów witaminy D.

Do podwyższenia poziomu PTH prowadzić mogą również inne schorzenia, w tym:

• marskość wątroby,
• nadczynność nadnerczy,
• niedoczynność tarczycy,
• zespół nerczycowy.

Kliniczne objawy nadczynności przytarczyc mogą obejmować bóle kostno-stawowe, postępującą osteoporozę, kamicę nerkową oraz zaburzenia nastroju.

Niski parathormon – co oznacza?

Niski poziom parathormonu obserwuje się m.in. w przebiegu niedoczynności przytarczyc, nadczynności tarczycy oraz sarkoidozy.

Niedoczynność przytarczyc może mieć podłoże autoimmunologiczne, wynikać z przewlekłego niedoboru magnezu lub być skutkiem przypadkowego uszkodzenia gruczołów podczas operacji tarczycy.

Niedobór PTH prowadzi do hipokalcemii, co objawia się drgawkami, zaburzeniami rytmu serca oraz drętwieniem lub mrowieniem kończyn.

Jaka jest cena badania parathormonu?

Koszt badania jest uzależniony od oferty konkretnej placówki medycznej. Aktualną cenę sprawdzisz w cenniku.