LDH (dehydrogenaza mleczanowa)

Co to jest dehydrogenaza mleczanowa (LDH) i jaka jest jej rola w organizmie?

Dehydrogenaza mleczanowa (LDH) to enzym wewnątrzkomórkowy, który przyspiesza przemianę glukozy w energię. Głównym zadaniem LDH jest sterowanie produkcją energii w warunkach braku tlenu. Enzym ten odpowiada za:

• przekształcanie pirogronianu w mleczan – gdy w komórkach brakuje tlenu,
• przekształcanie mleczanu z powrotem w pirogronian – gdy tlen jest znowu dostępny,
• umożliwianie pracy mięśniom podczas bardzo intensywnego wysiłku fizycznego,
• regulację metabolizmu komórkowego i transportu energii między tkankami.

W zdrowym organizmie LDH działa wewnątrz komórek, a jego ilość we krwi jest niska. Gdy dochodzi do choroby, urazu lub obumarcia komórek, ich ściany pękają. Wtedy LDH masowo trafia do krwiobiegu, stając się uniwersalnym markerem uszkodzenia tkanek.

Kiedy należy wykonać badanie LDH? Wskazania i objawy

Lekarz internista lub inny specjalista zleca badanie poziomu dehydrogenazy mleczanowej (LDH), gdy podejrzewa uszkodzenie tkanek, narządów lub rozwój choroby nowotworowej. Ponieważ enzym ten występuje w całym organizmie, wskazania do badania są bardzo szerokie.

Badanie to najczęściej wykonuje się w następujących sytuacjach medycznych:

• przy diagnostyce niektórych chorób nowotworowych,
• w niektórych przypadkach monitorowania leczenia raka,
• przy podejrzeniu anemii (niedokrwistości),
• dla oceny uszkodzenia narządów – przy podejrzeniu chorób wątroby, nerek, płuc lub serca,
• dla sprawdzenia płynów z jam ciała – badanie LDH w płynie z opłucnej lub otrzewnej pomaga odróżnić wysięk od przesięku (ustalić przyczynę zapalenia).

Ponieważ dehydrogenaza mleczanowa (LDH) jest markerem uszkodzenia komórek, a rozpad tkanek skutkuje uwolnieniem enzymu do krwiobiegu, badanie zaleca się w:

• chorobach wątroby – wzrost LDH (szczególnie frakcji LDH–5) towarzyszy uszkodzeniu hepatocytów (komórek wątroby). Pojawia się w ostrym wirusowym lub toksycznym zapaleniu wątroby, marskości oraz przy przerzutach nowotworowych do tego narządu.
• chorobach mięśni – uszkodzenie tkanki mięśniowej, np. w przebiegu postępującej dystrofii mięśniowej, zapalenia mięśni lub po ciężkich urazach (zmiażdżeniach), uwalnia duże ilości LDH do krwi.
• zatorowości płucnej – zablokowanie tętnicy płucnej przez skrzeplinę powoduje niedotlenienie i martwicę fragmentu tkanki płucnej (zawał płuca). Skutkuje to gwałtownym wyrzutem frakcji LDH-3 do krwiobiegu.
• ostrym zapaleniu trzustki (OZT) – w OZT dochodzi do uszkodzenia komórek pęcherzykowych narządu. Poziom LDH wzrasta, a jego wysoka wartość jest istotnym wskaźnikiem prognostycznym, mocno korelującym z ciężkością przebiegu choroby oraz ryzykiem niewydolności wielonarządowej.

Jak przygotować się do badania krwi na poziom LDH?

1. Na badanie zgłoś się rano, po 8-12 godzinach od ostatniego posiłku.
2. Rano przed pobraniem możesz wypić szklankę czystej wody, jednakże unikaj kawy i herbaty.
3. Unikaj intensywnego treningu i ciężkiej pracy fizycznej na 24 godziny przed badaniem (wysiłek niszczy mikrokosmki mięśniowe, co drastycznie podnosi LDH).
4. Nie pij alkoholu przez minimum 24-48 godzin przed pobraniem krwi, ponieważ obciąża on wątrobę.
5. Zgłoś przyjmowane leki – niektóre substancje (np. paracetamol, aspiryna, sterydy) mogą wpływać na aktywność enzymu. Zapytaj lekarza, czy musisz je odstawić.
6. Przyjdź do punktu pobrań 10-15 minut wcześniej, aby usiąść i ochłonąć przed pobraniem krwi.

Dehydrogenaza mleczanowa – normy dla dzieci i dorosłych

Normy poziomu dehydrogenazy mleczanowej (LDH) zależą przede wszystkim od wieku pacjenta. U dzieci, ze względu na intensywny wzrost tkanek, szybki metabolizm oraz przebudowę kośćca, aktywność tego enzymu jest naturalnie znacznie wyższa niż u dorosłych.

Każde laboratorium medyczne stosuje własne wartości referencyjne (zależne od odczynników i aparatury), dlatego odebrany wynik należy zawsze porównywać z zakresem podanym na wydruku.

Normy LDH dla dzieci i młodzieży

Wartości referencyjne u dzieci zmieniają się wraz z kolejnymi etapami rozwoju:

• 1-30 dzień życia (noworodki) – 135-750 U/l
• 1-11 miesiąc życia (niemowlęta) – 180-435 U/l
• 1-3 lata – 160-370 U/l
• 4-6 lat – 145-345 U/l
• 7-9 lat – 143-290 U/l
• 10-12 lat – 120-293 U/l
• 13-15 lat – 110-283 U/l
• 16-17 lat – 105-233 U/l

Normy LDH dla dorosłych

Po ukończeniu 18. roku życia poziom enzymu stabilizuje się i ulega nieznacznym wahaniom:

• Dorośli – 120-240 U/l (w niektórych laboratoriach górna granica sięga do 480 U/l).
• Kobiety w ciąży – w ciągu ostatnich 6 miesięcy ciąży oraz w trakcie porodu poziom LDH może naturalnie wzrosnąć nawet 2- lub 3-krotnie.

Interpretacja wyników badania LDH

Wynik badania LDH zawsze powinien być interpretowany przez lekarza hematologa lub innego specjalistę zlecającego badanie. Badanie to ocenia się często w kontekście innych badań, np. prób wątrobowych, CK, morfologii, CRP, fibrynogenu i badania moczu.

Sprawdź: Pakiet badań laboratoryjnych na wątrobę - Zdrowa wątroba

Podwyższone LDH – co oznacza?

Podwyższony poziom LDH we krwi nie zawsze oznacza, że w organizmie doszło do uszkodzenia tkanek lub rozpadu komórek. Wysoka aktywność enzymu może świadczyć o wielu różnych stanach chorobowych, m.in.:

• nowotworach,
• chorobach i uszkodzeniach wątroby,
• anemii,
• problemach z układem krążenia i płucami,
• uszkodzeniu mięśni,
• ostrych stanach zapalnych.

W niektórych sytuacjach podwyższone LDH jest wynikiem naturalnych procesów lub błędów technicznych. Może powodować go:

• intensywny trening – ciężki wysiłek fizyczny w ciągu 24 godzin przed badaniem naturalnie podnosi poziom enzymu.
• hemoliza próbki – jeśli krwinki pękną w probówce podczas pobierania lub transportu krwi, LDH uwolni się do surowicy, dając fałszywie wysoki wynik (badanie trzeba wtedy powtórzyć).
• ciąża – w II i III trymestrze oraz w trakcie porodu poziom LDH fizjologicznie rośnie.

Niski poziom LDH – czy jest powodem do niepokoju?

Niski poziom LDH we krwi występuje bardzo rzadko i niemal nigdy nie jest powodem do niepokoju. W przeciwieństwie do wysokich wartości, obniżona aktywność tego enzymu zazwyczaj nie świadczy o żadnej groźnej chorobie ani o uszkodzeniu narządów.

Jeśli wynik badania jest poniżej dolnej granicy normy, najczęściej stoi za tym:

• wpływ przyjmowanych substancji – np. duże dawki witaminy C (kwasu askorbinowego) spożyte przed badaniem mogą sztucznie obniżyć aktywność enzymu w testach laboratoryjnych.
• uwarunkowania genetyczne – rzadka mutacja genetyczna może powodować wrodzony niedobór jednej z frakcji LDH (głównie LDH-A lub LDH-B).
• indywidualne cechy organizmu – u niektórych zdrowych osób metabolizm komórkowy naturalnie przebiega przy niższym stężeniu tego enzymu.

Dla większości pacjentów niski poziom LDH w rutynowej morfologii jest jednak całkowicie bezpieczny i traktuje się go jako cechę osobniczą, która nie wymaga leczenia ani dalszej diagnostyki.

Ile kosztuje badanie LDH i gdzie je wykonać?

Cena badania LDH jest uzależniona od placówki, która je wykonuje. Aby poznać dokładną cenę w wybranej przychodni LUX MED, zapoznaj się z cennikiem badań.