Anty-CCP

Czym są przeciwciała anty-CCP i na czym polega badanie?

Przeciwciała anty-CCP to jedne z najbardziej charakterystycznych markerów reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS). To autoprzeciwciała, które rozpoznają białka własnych tkanek zawierające cytrulinę. W badaniu laboratoryjnym ich obecność wykrywa się z wykorzystaniem cyklicznego peptydu cytrulinowanego (CCP). Do tej samej grupy należą również przeciwciała przeciw:

• keratynie (AKA),
• antyfilagrynowe (AFA),
• przeciw czynnikowi okołojądrowemu (APF).

Największą wartością oznaczenia anty-CCP jest możliwość wykrycia nieprawidłowej odpowiedzi układu odpornościowego jeszcze zanim choroba zdąży w pełni się rozwinąć. U niektórych pacjentów z wczesnym RZS przeciwciała są obecne już na początku procesu chorobowego, a niekiedy pojawiają się we krwi nawet kilka lat przed pierwszymi objawami.

We wczesnej postaci RZS można je wykryć już 3 do 6 miesięcy przed zmianami widocznymi w badaniach obrazowych. Przy czym po wytworzeniu zwykle pozostają obecne przez całe życie. Nie bez powodu badanie anty-CCP uznawane jest za jedno z najważniejszych narzędzi wykorzystywanych we wczesnej diagnostyce RZS. Jego wysoka swoistość i czułość pomagają interniście lub reumatologowi rozpoznać chorobę na etapie, gdy wdrożenie leczenia może ograniczyć postęp zmian w stawach.

Jak przygotować się do pobrania krwi na anty-CCP?

Badanie anty-CCP wykonuje się z próbki krwi żylnej, najczęściej pobranej z żyły łokciowej – nie ma więc potrzeby pobierania mazi stawowej. Przed przystąpieniem do badania pamiętaj o paru zasadach.

• Przed badaniem dopuszczalne jest zjedzenie lekkiego posiłku – oznaczenie przeciwciał anty-CCP nie wymaga pozostawania na czczo.
• Przed badaniem możesz pić wodę niegazowaną; zadbaj o prawidłowe nawodnienie.
• Dzień przed pobraniem krwi warto unikać alkoholu, intensywnego wysiłku fizycznego oraz silnego stresu.
• Pamiętaj, aby poinformować lekarza lub personel medyczny o przyjmowanych lekach, zwłaszcza immunosupresyjnych, ponieważ mogą wpływać na interpretację wyniku.

Normy anty-CCP – jak interpretować wyniki badania?

Interpretacja wyniku badania anty-CCP zawsze powinna uwzględniać objawy pacjenta oraz wyniki innych badań. Dodatni wynik nie jest jednoznaczny z rozpoznaniem reumatoidalnego zapalenia stawów, podobnie jak wynik ujemny nie pozwala go całkowicie wykluczyć.

Nie należy wyciągać wniosków wyłącznie na podstawie wartości widocznej na wydruku. Warto również pamiętać, że wartości referencyjne mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium i zastosowanej metody oznaczenia (próg odcięcia może wynosić np. < 5 U/ml, < 17 U/ml lub < 20 RU/ml).

Najczęściej stosowane zakresy referencyjne to:

• wynik ujemny (negatywny) – < 20 RU/ml,
• niski poziom dodatni – 20–40 RU/ml,
• średni poziom dodatni – 40–60 RU/ml,
• wysoki poziom dodatni – > 60 RU/ml.

W przeciwieństwie do wielu innych badań laboratoryjnych, stężenie przeciwciał anty-CCP zwykle nie zmniejsza się pod wpływem leczenia, dlatego oznaczenie to nie służy do oceny skuteczności terapii.

Wynik zawsze powinien zostać zinterpretowany przez reumatologa, który spojrzy na niego całościowo, z uwzględnieniem obrazu klinicznego oraz wyników pozostałych badań. Wynik badania można sprawdzić po zalogowaniu do Portalu Pacjenta, co pozwala wygodnie uzyskać do niego dostęp bez wychodzenia z domu.

Co oznacza dodatni wynik anty-CCP?

Dodatni wynik badania anty-CCP jest silnym wskaźnikiem reumatoidalnego zapalenia stawów i zawsze wymaga dalszej oceny przez lekarza reumatologa.

Niektóre badania sugerują, że u części osób z dodatnim wynikiem przeciwciał anty-CCP rozwinie się w przyszłości reumatoidalne zapalenie stawów, dlatego uznaje się, że oznaczenie ma dużą wartość prognostyczną. Trzeba jednak pamiętać, że sam wynik badania nie jest równoznaczny z rozpoznaniem choroby – ostateczna diagnoza zawsze opiera się na całości obrazu klinicznego i leży po stronie lekarza.

Znaczenie ma również wysokość uzyskanego wyniku. Im większe miano przeciwciał, tym większe prawdopodobieństwo bardziej agresywnego przebiegu RZS. Wartości znacznie przekraczające normę, na przykład powyżej 200, 400, 500 czy nawet 1000 U/ml, wiążą się z większym ryzykiem rozwoju postaci nadżerkowej i szybszego uszkodzenia stawów.

Co oznacza ujemny wynik anty-CCP?

Ujemny wynik badania anty-CCP oznacza, że nie wykryto przeciwciał charakterystycznych dla reumatoidalnego zapalenia stawów, a prawdopodobieństwo występowania choroby jest niewielkie. Nie oznacza to jednak, że RZS można wykluczyć całkowicie. U części pacjentów rozwija się tzw. seronegatywna postać reumatoidalnego zapalenia stawów. Oznacza to, że mimo typowych objawów choroby, przeciwciała anty-CCP, a czasem również czynnik reumatoidalny, pozostają niewykrywalne. Także w tym przypadku o rozpoznaniu decyduje nie pojedynczy wynik badania, ale całość obrazu klinicznego, w tym zgłaszane dolegliwości, badanie lekarskie oraz wyniki badań obrazowych i laboratoryjnych.

Jaki wynik anty-CCP to powód do niepokoju?

Za nieprawidłowy uznaje się każdy wynik anty-CCP, który przekracza normy podane przez laboratorium wykonujące oznaczenie. Podczas odczytu wyniku znaczenie ma również poziom miana przeciwciał – im jest on wyższy, tym większe jest prawdopodobieństwo cięższego przebiegu choroby.

Wyniku badania anty-CCP nie należy interpretować samodzielnie. Ostatecznej oceny, w powiązaniu z występującymi objawami oraz wynikami innych badań, zawsze powinien dokonać lekarz.

Cena badania anty-CCP i dostępność

Badanie anty-CCP można wykonać prywatnie w laboratoriach medycznych. Aktualną cenę oraz szczegółowe informacje o usłudze znajdziesz w cenniku LUX MED. W określonych sytuacjach badanie może zostać wykonane bezpłatnie w ramach NFZ, jeśli pacjent posiada skierowanie od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza specjalisty, np. reumatologa.