Kwas moczowy

Kwas moczowy – co to za badanie?

Badanie kwasu moczowego polega na oznaczeniu jego stężenia najczęściej w surowicy krwi. Wynik pokazuje, czy organizm prawidłowo metabolizuje kwas moczowy.

Puryny, z których powstaje kwas moczowy, pochodzą z dwóch źródeł:

• z naturalnego rozpadu komórek organizmu,
• z niektórych produktów spożywczych (np. podroby, czerwone mięso, owoce morza, ryby).

Za wydalanie kwasu moczowego odpowiadają przede wszystkim nerki. Jeśli ich praca jest zaburzona, poziom kwasu moczowego we krwi może wzrosnąć. Podwyższony wynik może być związany także z:

• nieprawidłową dietą,
• odwodnieniem,
• nadużywaniem alkoholu,
• niektórymi lekami,
• chorobami metabolicznymi.

Utrzymujący się wysoki poziom kwasu moczowego we krwi, czyli hiperurykemia, może zwiększać ryzyko:

• dny moczanowej,
• kamicy nerkowej,
• pogorszenia funkcji nerek,
• dolegliwości ze strony stawów,
• powikłań sercowo-naczyniowych u osób obciążonych innymi czynnikami ryzyka.

W przypadku nieprawidłowego wyniku warto skonsultować się z lekarzem. Pomóc może m.in. internista, a przy podejrzeniu chorób stawów także reumatolog.

Badanie kwasu moczowego – z krwi czy z moczu?

Kwas moczowy można oznaczyć zarówno we krwi, jak i w moczu, ale oba badania mają inne zastosowanie.

Najczęściej wykonywane jest badanie kwasu moczowego z krwi. Służy ono głównie do:

• diagnostyki dny moczanowej,
• oceny hiperurykemii,
• monitorowania leczenia obniżającego poziom kwasu moczowego,
• kontroli u osób z chorobami nerek lub zaburzeniami metabolicznymi.

Kwas moczowy w moczu oznacza się rzadziej. Takie badanie może być przydatne m.in. przy podejrzeniu kamicy nerkowej lub gdy lekarz chce sprawdzić, ile kwasu moczowego organizm wydala w ciągu doby. Wtedy może zostać zlecona dobowa zbiórka moczu.

Jak się bada kwas moczowy?

Badanie kwasu moczowego z krwi polega na pobraniu niewielkiej próbki krwi żylnej, najczęściej z żyły łokciowej. Procedura trwa krótko i nie wymaga specjalnego przygotowania poza przestrzeganiem kilku zasad.

Przed badaniem warto:

• zgłosić się na czczo, najlepiej po 8–12 godzinach od ostatniego posiłku,
• przez 24–48 godzin ograniczyć alkohol, szczególnie piwo,
• unikać obfitych, wysokobiałkowych posiłków przed badaniem,
• ograniczyć intensywny wysiłek fizyczny dzień wcześniej,
• zadbać o prawidłowe nawodnienie organizmu.

Istotne jest również odpowiednie nawodnienie, ponieważ odwodnienie może wpływać na stężenie wielu parametrów we krwi, w tym kwasu moczowego. Nie należy jednak celowo „poprawiać” wyniku przed badaniem – jego celem jest pokazanie rzeczywistego stanu organizmu.

Jeśli przyjmujesz leki, poinformuj o tym lekarza. Niektóre preparaty, w tym leki moczopędne czy kwas acetylosalicylowy, mogą wpływać na poziom kwasu moczowego.

Kwas moczowy – norma

Norma kwasu moczowego zależy od wieku, płci oraz zakresów referencyjnych przyjętych przez dane laboratorium. Wynik zawsze należy interpretować zgodnie z normą podaną na wydruku badania.

Orientacyjne normy kwasu moczowego we krwi:

Wyniki powinny zawsze być interpretowane przez lekarza.

Kwas moczowy za wysoki – co oznacza wynik powyżej normy?

Kwas moczowy powyżej normy oznacza hiperurykemię. Nie zawsze jest ona równoznaczna z dną moczanową, ale wymaga kontroli i oceny przyczyny.

Za wysoki kwas moczowy może wynikać z:

• nadmiernej produkcji kwasu moczowego,
• zmniejszonego wydalania przez nerki,
• diety bogatej w puryny,
• odwodnienia,
• nadużywania alkoholu,
• otyłości lub zespołu metabolicznego,
• chorób nerek,
• stosowania niektórych leków.

Wysoki poziom kwasu moczowego we krwi może przez długi czas nie dawać objawów. U części osób dopiero po pewnym czasie pojawiają się dolegliwości bólowe, najczęściej ze strony stawów.

Wysoki kwas moczowy – objawy

Objawy wysokiego kwasu moczowego mogą być związane przede wszystkim z odkładaniem się kryształów moczanu sodu w stawach lub drogach moczowych.

Niepokojące symptomy to:

• nagły, silny ból stawu, często dużego palca u stopy,
• obrzęk i zaczerwienienie stawu,
• uczucie ocieplenia skóry nad stawem,
• ograniczenie ruchomości,
• nawracające bóle stawów,
• ból w okolicy lędźwiowej,
• objawy kamicy nerkowej,
• pieczenie lub dyskomfort przy oddawaniu moczu.

Nagły ból dużego palca u nogi, czyli podagra, jest jednym z najbardziej charakterystycznych objawów napadu dny moczanowej. W takiej sytuacji warto skonsultować się z lekarzem.

Kwas moczowy – cena badania

Cena badania kwasu moczowego zależy od wybranej placówki. Aktualny koszt usługi sprawdzisz w cenniku.

Badanie może być wykonane również w ramach NFZ, jeśli pacjent otrzyma skierowanie od lekarza. W przypadku diagnostyki bólu stawów, podejrzenia dny moczanowej lub kontroli pracy nerek specjalista może zlecić także dodatkowe badania, np. kreatyninę, badanie ogólne moczu, CRP czy morfologię.

Kwas moczowy bywa elementem pakietów nerkowych, metabolicznych lub reumatologicznych. Wybór pojedynczego badania albo pakietu warto dopasować do zaleceń lekarza i objawów.