Czym jest nagłośnia i dlaczego jej obrzęk jest niebezpieczny?

Nagłośnia to niewielka chrząstka znajdująca się nad wejściem do krtani. Jej głównym zadaniem jest ochrona dróg oddechowych podczas połykania – odchyla się ku tyłowi, co zamyka wejście do krtani i w konsekwencji kieruje pokarm do przełyku. Gdy okolica nagłośni ulega zapaleniu, szybko rozwija się obrzęk okolicznych tkanek, co zwęża ujście krtani i utrudnia swobodny przepływ powietrza. Różnica kilku milimetrów w szerokości światła dróg oddechowych może decydować o tym, czy chory oddycha samodzielnie, czy wymaga natychmiastowego zabezpieczenia  dróg oddechowych.

Najczęściej zapalenie nagłośni rozwija się w wyniku zakażenia bakteryjnego, choć u dorosłych zdarzają się przypadki związane z urazami lub oparzeniem termicznym czy chemicznym śluzówki.

Zobacz także: Zapalenie krtani - przyczyny, objawy, leczenie, samoopieka

Kto jest najbardziej narażony?

Choroba może pojawić się w każdym wieku. U dzieci objawy postępują szybciej ze względu na węższe i bardziej wiotkie drogi oddechowe, z kolei u dorosłych przebieg jest wolniejszy, jednak rozpoznaje się  coraz więcej przypadków.

Do czynników ryzyka należą brak szczepienia przeciw Haemophilus influenzae typu b (Hib),  stany immunosupresji palenie papierosów i nadużywanie alkoholu. Wzmożoną czujność powinni zachować także pacjenci, u których doszło do urazu gardła lub oparzenia błony śluzowej.

Pierwsze objawy zapalenia nagłośni

Początek choroby bywa zazwyczaj nagły. Typowe są silny ból gardła, trudność w połykaniu i gorączka. Osoba dorosła skarży się zwykle na uczucie przeszkody w gardle oraz bolesność tak intensywną, że uniemożliwia normalne spożywanie posiłków. U dzieci rodzice często zwracają uwagę na niepokój, niechęć do mówienia i  trudności podczas oddychania.

Wraz z postępem zapalenia pojawia się chrypka i tzw. „głos barani”, czyli ciche, przytłumione brzmienie, które wynika z obrzęku krtani. W miarę jak przestrzeń nadgłośniowa się zwęża, narasta duszność – chory oddycha coraz szybciej i zaczyna przyjmować pozycję siedzącą, pochyloną do przodu – to mechanizm, który ułatwia przepływ powietrza. U dzieci może wystąpić tzw. świst krtaniowy – objaw alarmowy dla niedrożności dróg oddechowych.

Zobacz też: Choroby strun głosowych – rodzaje, przyczyny, leczenie

Objawy alarmowe – kiedy konieczna jest interwencja medyczna

To etap, w którym choroba staje się bezpośrednim zagrożeniem życia. Do pilnej interwencji medycznej powinny skłonić:

• trudności w oddychaniu, zwłaszcza przy wdechu,
• ślinotok, wynikający z niemożności przełknięcia śliny,
• wyraźny świst wdechowy i narastająca duszność,
• pozycja siedząca z pochyleniem do przodu lub niezdolność do mówienia.

W takiej sytuacji należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe.

Jak laryngolog rozpoznaje zapalenie nagłośni?

Diagnoza stawiana jest przede wszystkim na podstawie obrazu klinicznego. Ocenia się nagły początek objawów, obecność ślinotoku, sposób oddychania, pozycję ciała, barwę głosu oraz stopień trudności w połykaniu. Kolejnym krokiem jest laryngoskopia, czyli obejrzenie krtani lusterkiem lub endoskopem. Najczęściej wykorzystuje się giętki endoskop, który pozwala lekarzowi ocenić obrzęk nagłośni i potwierdzić rozpoznanie. Badanie wykonuje się ostrożnie, zwykle w warunkach szpitalnych, aby w razie nagłego pogorszenia móc od razu zabezpieczyć drogi oddechowe.

Zobacz także: Choroby układu oddechowego

Leczenie – dlaczego zawsze w szpitalu?

Ze względu na ryzyko gwałtownego zamknięcia dróg oddechowych leczenie epiglottitis odbywa się w warunkach szpitalnych. Najważniejsze jest zabezpieczenie/zapewnienie drożności dróg oddechowych – zapewnienie swobodnego przepływu powietrza. Jeśli oddech chorego jest wydolny, monitoruje się parametry życiowe (w tym saturację krwi tętniczej - SpO2) i stosuje farmakoterapię.

Jeśli dojdzie do spadku saturacji, może być potrzebna tlenoterapia bierna. W przypadkach cięższych konieczna bywa intubacja lub tracheotomia.

Podstawą terapii jest antybiotyk podawany dożylnie, dobrany tak, aby zwalczyć najczęstsze bakterie odpowiedzialne za zapalenie nagłośni. Stosuje się również leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe oraz zmniejszające obrzęk tkanek krtani. Poprawa zwykle następuje w ciągu kilku dni, choć czas hospitalizacji zależy od dynamiki choroby oraz ogólnego stanu pacjenta.

Co zrobić, zanim przyjedzie pogotowie?

Jeśli podejrzewasz zapalenie nagłośni u siebie lub bliskiej osoby, najważniejsze jest zachowanie spokoju i umożliwienie choremu oddychania w pozycji, która jest dla niego najwygodniejsza. Nie podawaj płynów, nie zmuszaj do mówienia i nie próbuj samodzielnie zaglądać do gardła. Zadzwoń na numer alarmowy i jasno poinformuj o podejrzeniu zapalenia nagłośni – dzięki temu zespół ratunkowy będzie przygotowany na ewentualne trudności z oddychaniem.

Jak zapobiegać?

Najskuteczniejszą metodą profilaktyki u dzieci jest szczepienie przeciw Hib, które znacząco zmniejszyło liczbę ciężkich zachorowań. Dorosłym zaleca się ograniczenie czynników ryzyka, takich jak palenie papierosów, ostrożność podczas spożywania bardzo gorących napojów oraz odpowiednia kontrola  chorób przewlekłych, zwłaszcza stanów prowadzących do immunosupresji Ze względu na niemożność całkowitego wyeliminowanie ryzyka, kluczowe znaczenie ma szybka reakcja na pierwsze objawy i wczesne rozpoznanie, co znacząco poprawia rokowanie.

Podsumowanie

Zapalenie nagłośni to jedno z najpoważniejszych ostrych schorzeń krtani. Zaczyna się niepozornie, jednak w krótkim czasie może doprowadzić do ciężkiej duszności. Ślinotok, trudności w oddychaniu, stłumiony głos i pozycja pochylona do przodu to sygnały, których nie wolno lekceważyć. W takich sytuacjach liczy się każda minuta – szybkie wezwanie pomocy i specjalistyczne leczenie pod opieką laryngologa mogą uratować życie.