Październik oznacza nie tylko kalendarzową jesień, lecz także miesiąc świadomości dotyczącej raka piersi – stąd często spotykana nazwa „Różowy Październik” lub „Pink October”. To czas licznych inicjatyw mających na celu zwiększenie wiedzy na temat profilaktyki, diagnostyki oraz leczenia nowotworów piersi. Symbolem kampanii jest różowa wstążka, czyli wyraz solidarności z kobietami dotkniętymi tą chorobą. Sprawdź, jakie badania warto wykonać z tej okazji!
Spis treści
Rak piersi – najczęstszy nowotwór wśród kobiet
Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet na całym świecie. Jak wskazują aktualne analizy przytaczane przez serwisy takie jak zwrotnikraka.pl, onkopedia.pl czy onkokurier.pl, opierające się na szczegółowym badaniu opublikowanym w prestiżowym czasopiśmie „The Lancet Oncology”, problem ten stale przybiera na sile. Z raportu podsumowującego projekt Global Burden of Disease 2023 wynika, że w minionym roku na całym globie rozpoznano aż 2,3 miliona nowych przypadków tej choroby, co przełożyło się na to, że rak piersi stanowił jedną czwartą wszystkich diagnoz onkologicznych u pacjentek. W tym samym czasie nowotwór ten przyczynił się do śmierci ponad 760 tysięcy kobiet. Eksperci prognozują, że tendencja wzrostowa utrzyma się w kolejnych dekadach – do 2050 roku liczba nowych zachorowań może osiągnąć pułap 3,5 miliona rocznie.
Autorzy wspomnianej publikacji zwracają również uwagę na wyraźne nierówności w skuteczności leczenia pomiędzy poszczególnymi regionami świata. W państwach rozwiniętych (m.in. w Stanach Zjednoczonych i krajach Unii Europejskiej), w latach 1990-2023 udało się obniżyć śmiertelność o blisko jedną trzecią. Sukces ten przypisuje się przede wszystkim wczesnemu wykrywaniu zmian za pomocą aparatury USG i mammografów oraz dostępowi do nowoczesnych metod leczenia. Zupełnie inną sytuację obserwuje się w krajach o niskich dochodach. W Afryce Subsaharyjskiej w tym samym czasie liczba zgonów wzrosła ponad dwukrotnie, co jest bezpośrednim skutkiem zbyt późnego diagnozowania pacjentek. Warto również przypomnieć, że rak piersi występuje również, choć bardzo rzadko, u mężczyzn – szacuje się, że stanowi on około 1% wszystkich raków sutka.
Na zwiększone prawdopodobieństwo rozwoju raka piersi wpływa szereg czynników. Należą do nich przede wszystkim kwestie demograficzne i genetyczne: wiek (szczególne ryzyko dotyczy kobiet w przedziale 50-69 lat), występowanie tego nowotworu u innych członków rodziny oraz nosicielstwo zmutowanych genów BRCA1 i BRCA2. Istotne są również uwarunkowania hormonalne, takie jak wczesny wiek wystąpienia pierwszej miesiączki, późne rozpoczęcie menopauzy oraz brak potomstwa. Dopełnieniem tej listy są nawyki związane ze stylem życia i ogólnym stanem zdrowia metabolicznego – ryzyko zachorowania rośnie u osób zmagających się z nadwagą, wysokim poziomem cukru we krwi, prowadzących siedzący tryb życia, spożywających dużo czerwonego mięsa i alkoholu, a także u osób palących papierosy (również w sposób bierny).
Zobacz także: USG piersi
Różowy Październik (Pink October) – międzynarodowa kampania edukacyjna
Miesiąc świadomości raka piersi, zwany również „Różowym Październikiem” („Pink October”), jest obchodzony na całym świecie od 1985 roku. Jego cel stanowi podnoszenie świadomości społecznej na temat profilaktyki i wczesnego wykrywania raka piersi, a także zbieranie funduszy na badania naukowe oraz wsparcie pacjentek zmagających się z tą chorobą.
W ramach Różowego Października organizowane są liczne akcje edukacyjne, takie jak seminaria, konferencje, warsztaty i wykłady. Przekazywana jest w nich wiedza na temat czynników ryzyka, objawów, diagnostyki oraz nowoczesnych metod leczenia raka piersi. Symbol kampanii to różowa wstążka, która stanowi wyraz solidarności z kobietami dotkniętymi tą chorobą. W tym okresie wiele budynków, pomników i obiektów jest podświetlanych na różowo, a media społecznościowe pełne są odpowiednich hashtagów i grafik.
Zobacz film: Jak prawidłowo badać piersi?
Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi
W ramach Pink October 15 października obchodzony jest Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi. To szczególna data, gdy społeczność medyczna, organizacje pacjenckie oraz osoby prywatne jednoczą się, aby zwrócić uwagę na problematykę nowotworów piersi. Różowa wstążka, jako symbol tej kampanii, jest w tym dniu widoczna na ubraniach, biżuterii, gadżetach, jak również na budynkach i w mediach.
Głównym celem Europejskiego Dnia Walki z Rakiem Piersi jest zachęcanie kobiet do regularnego wykonywania badań profilaktycznych, takich jak mammografia. Wczesne wykrycie zmian nowotworowych znacząco zwiększa szanse na wyleczenie. Ponadto, w czasie Różowego Października organizowane są liczne wydarzenia charytatywne, których celem jest zebranie środków na badania naukowe, wsparcie pacjentek oraz działania edukacyjne.
Zobacz także: Program Profilaktyki Raka Piersi
Polska w walce z rakiem piersi
W Polsce rak piersi w ostatnich latach stał się jednym z największych zagrożeń przedwczesnej umieralności wśród kobiet. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w 2020 roku zdiagnozowano 24644 nowych przypadków tej choroby, a 8805 chorych zmarło z jej powodu. Pod względem umieralności rak piersi znajduje się na drugim miejscu wśród nowotworów złośliwych u płci żeńskiej, ustępując jedynie rakowi płuca.
Aby przeciwdziałać tej niekorzystnej tendencji, w naszym kraju od 2006 roku funkcjonuje populacyjny program badań przesiewowych z wykorzystaniem mammografii. Obejmuje on kobiety w wieku 45–74 lat, które w ciągu ostatnich 2 lat nie miały wykonanego tego badania. Mimo że system gwarantuje bezpłatny dostęp do diagnostyki, zainteresowanie nim pozostaje na bardzo niskim poziomie. Z opublikowanych 1 września statystyk Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) wynika, że na badanie zgłasza się zaledwie niewiele ponad 30% uprawnionych kobiet (dokładnie 33%). Kluczowe jest zatem dalsze podnoszenie świadomości społecznej na temat znaczenia profilaktyki raka piersi.
Rola badań profilaktycznych
Istotne znaczenie w kontekście zapobiegania rozwojowi zaawansowanego raka piersi ma jego wczesne wykrycie. Już od 20 roku życia, raz w miesiącu warto wykonywać samobadanie piersi. Zgodnie z wytycznymi, pacjentki w wieku od 40 do 50 lat powinny poddawać się specjalistycznej diagnostyce obrazowej raz na dwa lata. Z kolei w przypadku kobiet, które przekroczyły 50. rok życia, takie badania należy powtarzać co roku. Ponadto panie o podwyższonym ryzyku raka piersi powinny wykonywać rezonans magnetyczny piersi.
Badania przesiewowe, takie jak mammografia, pozwalają na identyfikację zmian nowotworowych we wczesnym stadium, gdy rokowania są znacznie lepsze. Szacuje się, że w krajach, które wprowadziły skrining mammograficzny w latach 80. XX wieku, w ciągu ostatnich trzech dekad nastąpił spadek umieralności z powodu raka piersi o blisko 25%.
Zobacz także: Profilaktyczny przegląd zdrowia dla kobiet – czas dla zdrowia.
