Portal Pacjenta LUX MED
W Portalu Pacjenta umówisz i zarządzisz usługami w ramach abonamentu oraz NFZ
Samobadanie piersi – w jaki sposób i jak często je przeprowadzać?
Samobadanie piersi (samokontrola piersi) jest elementem profilaktyki raka piersi, stanowiącego najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce. Zaleca się wykonywanie samokontroli raz w miesiącu, od 20. roku życia. Jej głównym celem jest budowanie świadomości własnego ciała i wczesne zauważanie niepokojących zmian. Samobadanie stanowi wyłącznie uzupełnienie specjalistycznych badań obrazowych, które są nieporównywalnie czulsze i mają kluczowe znaczenie w diagnostyce raka piersi.
Samobadanie piersi jest darmową, prostą metodą edukacji prozdrowotnej i budowania świadomości zagrożenia, akceptowaną zarówno przez pacjentki, jak i lekarzy. Dowiedz się, kiedy najlepiej przeprowadzać samokontrolę piersi, jakie elementy ona obejmuje i jakie objawy powinno się uznać za niepokojące.
Spis treści
Samobadanie piersi jako element profilaktyki nowotworowej
Na profilaktykę nowotworu piersi składa się kilka kluczowych elementów:
• samobadanie piersi – zalecane u kobiet w każdym wieku, powinno się zacząć je wykonywać po ukończeniu 20 roku życia. Regularna samokontrola piersi zwiększa świadomość prozdrowotną i pozwala kobiecie poznać prawidłowy wygląd oraz strukturę swoich piersi, co ułatwia zauważenie nowych lub niepokojących zmian;
• badanie piersi na wizycie u ginekologa – lekarz ogląda piersi i poszukuje nieprawidłowości, ocenia ich kształt i symetrię oraz przeprowadza badanie palpacyjne piersi i okolicy pachowej. U kobiet w wieku 20–39 lat zaleca się wykonywanie takiego badania co 36 miesięcy, natomiast po 40. roku życia – co 12 miesięcy;
Mammografia
• przesiewowe badania mammograficzne – podstawowa i najskuteczniejsza metoda przesiewowego wczesnego wykrywania raka piersi. Mammografia piersi (MMG, mammography) może być wykonywana u kobiet od 35. roku życia z wysokim ryzykiem zachorowania na nowotwór piersi. W pozostałych przypadkach pierwsze badanie zaleca się po ukończeniu 40. roku życia. Programem profilaktyki raka piersi, polegającym na bezpłatnym badaniu mammograficznym raz na 2 lata, objęte są w Polsce kobiety w wieku 45–74 lat.
Kiedy wykonywać samobadanie piersi?
Samobadanie piersi powinno być wykonywane regularnie, raz w miesiącu, najlepiej w tym samym dniu. U kobiet miesiączkujących zaleca się przeprowadzanie samokontroli w 8–10 dniu cyklu miesiączkowego (najlepiej 3–5 dni po zakończeniu miesiączki), gdy piersi nie są obrzmiałe ani bolesne. Kobiety, u których miesiączka nie występuje, powinny wybrać stały dzień w miesiącu (np. pierwszy dzień miesiąca), w którym będą wykonywać samobadanie piersi. Ważniejsze od idealnego dnia cyklu jest regularne wykonywanie samokontroli i obserwowanie ewentualnych nowych zmian.
Jak samodzielnie badać piersi?
Aby samokontrola piersi była skuteczna, powinna być wykonywana w odpowiedni sposób. W badaniu wykorzystuje się metodę kwadratów lub tarczy zegara, polegające na umownym podziale piersi na obszary ułatwiające systematyczne badanie.
Pierwszym etapem samobadania jest oglądanie piersi. Przeprowadza się je w pozycji stojącej przed lustrem – najpierw z rękoma uniesionymi do góry, następnie opuszczonymi luźno wzdłuż ciała, a potem opartymi na biodrach. Analizuje się kształt piersi i stan skóry. Podczas oglądania zwraca się uwagę na symetrię gruczołów piersiowych, wielkość i kształt piersi, napięcie skóry, obecność zmian skórnych oraz ewentualną wydzielinę wypływającą z brodawek sutkowych.
Następnie lewą rękę kładzie się za głową, a prawą bada lewą pierś. Samobadanie wykonuje się całymi opuszkami płasko złączonych trzech środkowych palców. Ucisk powinien sięgać głębokości około 20–30 mm. Pierś bada się, wykonując koliste ruchy i stopniując nacisk – od delikatnego do mocniejszego – w każdym punkcie. Pozwala to ocenić zarówno powierzchowne, jak i głębiej położone struktury. Badanie prowadzi się systematycznie, zataczając koła zgodnie z ruchem wskazówek zegara, zaczynając od brodawki sutkowej i stopniowo poszerzając zakres badania. Podczas samokontroli należy również delikatnie ścisnąć brodawkę sutkową, aby sprawdzić, czy nie pojawia się krew lub inna wydzielina. Te same czynności powtarza się na drugiej piersi.
Kolejnym etapem jest samobadanie w pozycji leżącej na wznak. Pod prawy bark wkłada się poduszkę, a prawą rękę umieszcza pod głową i rozpoczyna badanie piersi, wykonując koliste ruchy trzema palcami. Następnie analogicznie bada się lewą pierś, wkładając poduszkę pod lewy bark i unosząc lewą rękę.
Na koniec sprawdza się pachowe węzły chłonne. Badanie pachy wykonuje się w pozycji leżącej na wznak, przykładając opuszki trzech środkowych palców i delikatnie badając dół pachowy. Czynności te powtarza się po drugiej stronie.
Pobierz materiał dotyczący samobadania
Samobadanie piersi – co powinno zaniepokoić?
Podczas samokontroli piersi uwagę powinny zwrócić następujące objawy:
• uwidocznione naczynia żylne na skórze piersi;
• zaciągnięcia, dołki lub owrzodzenia skóry piersi;
• skóra piersi przypominająca wyglądem skórkę pomarańczy;
• zmiany w kolorze, strukturze, wielkości lub kształcie piersi;
• strupki, łuszczenie, zaczerwienienie lub owrzodzenie brodawki sutkowej;
• obecność nowego guzka, zgrubienia lub wyraźnej asymetrii w piersi;
• krwawienie lub inna wydzielina z brodawki sutkowej;
• powiększenie węzłów chłonnych w dole pachowym (szczególnie gdy ich średnica przekracza 1 cm);
• obrzęk ramienia.
W przypadku wyczucia zmian lub zauważenia nieprawidłowego wyglądu piersi należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.
Konsultacja ginekologa
Do jakiego lekarza się zgłosić?
W razie wystąpienia wymienionych objawów należy jak najszybciej zgłosić się do ginekologa lub lekarza podstawowej opieki zdrowotnej – internisty albo lekarza rodzinnego. W zależności od obrazu klinicznego pacjentka może zostać skierowana na dalszą diagnostykę obrazową, taką jak USG piersi lub mammografia.
Udostępnij:
