Profilaktyka raka piersi – bezpłatny program NFZ

Profilaktyka pierwotna – jak zmniejszyć ryzyko zachorowania?

Choć na część czynników ryzyka raka piersi, takich jak wiek czy predyspozycje genetyczne, nie mamy wpływu, nie można pomijać roli stylu życia w prewencji. Właściwe nawyki, które mogą realnie obniżyć ryzyko wystąpienia choroby to np.:

• utrzymanie prawidłowej masy ciała i regularna aktywność fizyczna: to szczególnie istotne po menopauzie, bo właśnie wzrasta ryzyko występowania nowotworów hormonozależnych a tkanka tłuszczowa stanowi dodatkowe źródło estrogenów, co może sprzyjać rozwojowi raka piersi,
• ograniczenie alkoholu: nawet małe dawki zwiększają stężenie estrogenów i mogą zaburzać mechanizmy naprawy DNA,
• spożywanie pokarmów bogatych w błonnik, takich jak: warzywa i produkty roślinne. Dieta uboga w tłuszcze nasycone i czerwone mięso może działać ochronnie, choć rola konkretnych składników żywieniowych nadal jest przedmiotem badań.
• karmienie piersią: zwłaszcza długotrwałe i wielokrotne wykazuje efekt ochronny, prawdopodobnie dzięki zmniejszeniu liczby cykli owulacyjnych oraz różnicowaniu komórek nabłonka gruczołu sutkowego,
• czynniki genetyczne: jeśli w rodzinie występował rak piersi lub jajnika, warto skonsultować się z genetykiem. Mutacje BRCA1/2 znacząco zwiększają ryzyko zachorowania.

Profilaktyka wtórna - klucz do wczesnego wykrywania

Profilaktyka wtórna obejmuje działania umożliwiające wykrycie raka piersi na jak najwcześniejszym etapie, zanim pojawią się objawy kliniczne.

Samobadanie piersi - Twój comiesięczny nawyk

Regularne samobadanie piersi to prosty, bezpłatny i skuteczny sposób na wczesne wykrycie niepokojących zmian. Warto wprowadzić je do swojej rutyny raz w miesiącu, najlepiej między 6. a 9. dniem cyklu, gdy piersi są najmniej napięte i wrażliwe.

Krok 1: Obejrzyj piersi przed lustrem

• Stań w dobrze oświetlonym miejscu, z rękami opuszczonymi wzdłuż ciała.
• Zwróć uwagę na symetrię piersi, kształt, wielkość, skórę i brodawki.
• Unieś ręce do góry i powtórz obserwację. Przyjrzyj się, czy nie ma wgłębień, zgrubień, nierówności.

Krok 2: Badanie palpacyjne w pozycji stojącej (np. pod prysznicem)

• Unieś jedną rękę za głowę.
• Opuszkami trzech środkowych palców drugiej dłoni badaj pierś kolistymi ruchami, od zewnątrz do środka.
• Nie pomijaj górno-zewnętrznego kwadrantu i pachy. Tam najczęściej lokalizują się zmiany.

Krok 3: Badanie w pozycji leżącej

• Połóż się wygodnie na plecach, z jedną ręką za głową.
• Powtórz badanie palpacyjne jak w pozycji stojącej, delikatnie uciskając pierś. Ruchy powinny być systematyczne i obejmować całą jej powierzchnię.

Podczas samobadania zwróć uwagę na wszelkie zmiany, takie jak:

• wyczuwalny guzek lub zgrubienie w piersi lub pod pachą
• zmiana kształtu lub asymetria piersi
• wciągnięcie brodawki sutkowej
• zmiany skórne (zaczerwienienie, zgrubienie, „skórka pomarańczy”)
• wyciek z brodawki (szczególnie jednostronny i krwisty)

W razie jakichkolwiek wątpliwości lub zaobserwowania niepokojących objawów skonsultuj się z lekarzem!

Badania obrazowe - co i kiedy powinnaś wykonać?

Badania obrazowe pozwalają wykryć raka piersi na wczesnym etapie, jeszcze przed pojawieniem się niepokojących symptomów. Dobór metody zależy m.in. od wieku i budowy piersi.

USG piersi to bezpieczne, bezbolesne badanie wykorzystujące ultradźwięki. Zalecane szczególnie:

• kobietom młodszym, przed 40. rokiem życia,
• z gęstą tkanką gruczołową,
• w przypadku objawów (guzek, ból, wyciek).

Profilaktycznie wykonuje się je co 12-24 miesiące, a u kobiet z grupy ryzyka – częściej, według zaleceń lekarza.

Mammografia to podstawowe badanie przesiewowe kobiet po 45. roku życia. Pozwala wykryć mikrozwapnienia, które mogą być pierwszym sygnałem raka. Jest mniej skuteczna u kobiet z gęstą tkanką gruczołową, typową dla młodszych pacjentek. Zalecana:

• co 24 miesiące u kobiet 45-74 lat (w ramach programu NFZ),
• co 12 miesięcy u kobiet po leczeniu raka lub z innymi wskazaniami.

Które z badań wybrać?

USG piersi i mammografia się uzupełniają, nie zastępują. U wielu kobiet wskazane jest wykonanie obu badań, szczególnie jeśli budowa piersi utrudnia ocenę jedną metodą.

Rezonans magnetyczny piersi to badanie o wysokiej czułości, stosowane:

• u kobiet z grupy wysokiego ryzyka (np. nosicielek mutacji BRCA1/2)
• przy niejednoznacznych wynikach mammografii/USG
• u kobiet z ekstremalnie gęstą tkanką piersi
• u kobiet, które w młodości były poddane radioterapii na okolicę klatki piersiowej.
• do oceny implantów piersi:
  • monitorowanie po operacjach,
  • w przypadku podejrzenia uszkodzenia implantu.

Nie jest badaniem przesiewowym, lecz uzupełnia diagnostykę w ściśle określonych przypadkach.

Bezpłatny Program Profilaktyki Raka Piersi (NFZ)

Umożliwia wykonanie mammografii przesiewowej, bez skierowania i opłat.

Dla kogo jest program? (Bezpłatna mammografia dla kobiet w wieku 45-74 lata)

Jesteś w wieku 45-74 lat? Ten program jest dla Ciebie. To właśnie w tym okresie życia ryzyko zachorowania na raka piersi znacząco rośnie, dlatego regularna mammografia staje się kluczowym elementem profilaktyki.

Badanie jest w 100% bezpłatne, ponieważ w całości finansuje je Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Nie musisz się więc martwić o koszty.

Aby skorzystać z programu, wystarczy, że masz ubezpieczenie zdrowotne w NFZ. To jedyny formalny warunek. Nie jest potrzebne skierowanie ani żadne specjalne dokumenty poza dowodem osobistym.

Jak skorzystać z programu?

Wystarczą 3 proste kroki, by umówić się na bezpłatną mammografię już dziś:

1. Sprawdź, czy spełniasz kryteria:
   • Jesteś w wieku 45-74 lat.
   • Od ostatniej mammografii minęły co najmniej 24 miesiące (chyba że masz uprawnienia do częstszych badań).
   • Posiadasz ubezpieczenie zdrowotne NFZ.
2. Wybierz miejsce badania:
   • Możesz wybrać badanie w jednej z placówek stacjonarnych LUX MED.
   • Lub zdecydować się na mammobus – mobilną pracownię diagnostyczną w Twojej okolicy.
3. Umów się na badanie w dogodnym dla siebie terminie:
   • Zadzwoń pod numer infolinii LUX MED: 22 338 19 60. Możesz też użyć aplikacji mObywatel, moje IKP lub formularza www.

Bez skierowania, bez kolejek, bez wychodzenia z domu.

Jakie są kryteria kwalifikacji do programu?

Sprawdź, czy kwalifikujesz się do bezpłatnej mammografii w ramach programu profilaktyki raka piersi NFZ:

• Wiek: 45-74 lata (liczy się rocznik).
• Badanie co 24 miesiące, jeśli:
  • nie miałaś wcześniej zdiagnozowanego złośliwego nowotworu piersi,
• Badanie co 12 miesięcy, jeśli:
  • jesteś w wieku 45–74 lat i w roku poprzedzającym badanie otrzymałaś pisemne wskazanie do kolejnej mammografii w ramach programu,
  • lub w Twojej dokumentacji medycznej znajdują się wyniki badań wskazujące na nieprawidłowości wymagające kontroli po roku.
  • zakończyłaś okres 5 lat od leczenia chirurgicznego raka piersi i pozostajesz w trakcie uzupełniającej hormonoterapii (HT)
  • zakończyłaś leczenie raka piersi i 5-letni proces monitorowania po zakończonym leczeniu

Pamiętaj – spełnienie kryteriów wiekowych to podstawa, ale ważne są też zalecane odstępy czasowe między badaniami.

Gdzie można wykonać badanie? (Informacje o mammobusach i lokalizacjach)

Bezpłatną mammografię w ramach programu NFZ możesz wykonać w dwóch wygodnych formach: w placówkach stacjonarnych LUX MED lub w mobilnych mammobusach, które umożliwiają dostęp do diagnostyki także w mniejszych miejscowościach.

Placówki stacjonarne – badania w miastach

LUX MED realizuje program profilaktyczny w nowoczesnych pracowniach zlokalizowanych w wielu miastach. Poniżej lista adresów, w których możesz wykonać badanie:

• Gdańsk: Pracownia Mammografii, al. Zwycięstwa 49
• Łódź: Pracownia Mammografii, ul. Milionowa 2G (badania tylko w ramach programu profilaktyki raka piersi NFZ)
• Toruń: Pracownia Rezonansu Magnetycznego, Tomografii Komputerowej i Mammografii, ul. Skłodowskiej-Curie 73
• Warszawa: Pracownia Mammografii, ul. Żwirki i Wigury 39; Pracownia Rezonansu Magnetycznego, Tomografii Komputerowej i Mammografii (Szpital św. Elżbiety), ul. Goszczyńskiego 1; Pracownia Rezonansu Magnetycznego, Tomografii Komputerowej, Mammografii, USG i RTG, ul. Cegłowska 80, Pracownia Rezonansu Magnetycznego, Tomografii Komputerowej i Mammografii (LUX MED Onkologia), ul. gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila” 40; Pracownia Mammograficzna LUX MED Onkologia – Szpital św. Wincentego, ul. św. Wincentego 103
• Kraków: Pracownia RTG i Mammografii, Aleja Pokoju 5
• Wrocław: Pracownia RTG i Mammografii, ul. Swobodna 1

Wszystkie badania realizowane są przez wykwalifikowany personel z zachowaniem wysokich standardów jakości i bezpieczeństwa.

Mammobusy – mobilna diagnostyka blisko Ciebie

Mammobus to nowoczesna, w pełni wyposażona pracownia diagnostyczna na kółkach, która realizuje program profilaktyki raka piersi w setkach lokalizacji w całej Polsce. Dzięki mammobusom kobiety mieszkające poza dużymi miastami mogą łatwo skorzystać z bezpłatnego badania.

• Diagnostyka w mammobusie jest tak samo dokładna i bezpieczna, jak ta prowadzona w placówkach stacjonarnych.
• Sprzęt podlega rygorystycznym kontrolom technicznym.
• Personel medyczny to specjaliści wykwalifikowani w zakresie badań piersi.

Sprawdź harmonogram postoju mammobusów w Twojej okolicy: https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/programy-profilaktyczne/mammobusy

Rejestracja możliwa jest przez formularz online lub pod numerem infolinii: 22 338 19 60

Jak przygotować się do badania mammografii?

Odpowiednie przygotowanie do mammografii zwiększa komfort pacjentki i pozwala uzyskać jak najdokładniejszy wynik badania. Poniżej znajdziesz praktyczne wskazówki:

• Wybierz odpowiedni moment cyklu: Najlepiej wykonać mammografię między 5. a 12. dniem cyklu miesiączkowego, gdy piersi są najmniej wrażliwe.
• Ubierz się wygodnie: Załóż dwuczęściowy strój (np. bluzka i spodnie), by łatwo rozebrać się od pasa w górę.
• Zabierz ze sobą: Dowód osobisty oraz (jeśli posiadasz)zdjęcia i wyniki poprzednich mammografii do porównania.
• Nie używaj w dniu badania: dezodorantu, antyperspirantu, balsamu ani talku w okolicach pach i piersi. Mogą one zafałszować obraz, utrudniając prawidłową ocenę.

Procedura dalszej diagnostyki w przypadku nieprawidłowego wyniku

Nieprawidłowy wynik mammografii to nie diagnoza raka, lecz sygnał, że konieczna jest dalsza diagnostyka.

Jak wygląda dalsza ścieżka diagnostyczna?

• Powiadomienie pacjentek i zaproszenie na dodatkowe badania.
• Pogłębiona diagnostyka: w zależności od wyniku może obejmować mammografię uzupełniającą, USG piersi lub inne badania obrazowe.
• Biopsja: jeśli będzie taka konieczność, należy wykonać biopsję, czyli pobranie wycinka do analizy histopatologicznej.

^Źródła:

^{https://pacjent.gov.pl/program-profilaktyczny/profilaktyka-raka-piersi}

^{https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection.html}

^{https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/breast-cancer}

^{UpToDate. Breast cancer screening and diagnosis in women. https://www.uptodate.com [Dostęp w ramach subskrypcji instytucjonalnej, 09.10.2025]}

^{Gajewski P., Szczeklik A. (red.). Interna Szczeklika 2024. Medycyna Praktyczna, Kraków.}

^{Podręcznik Ginekologii Onkologicznej PTGO (Polskie Towarzystwo Ginekologii Onkologicznej), 2023}