Łuszczyca – jakie są objawy? Poznaj jej przyczyny i sposoby leczenia

Co to jest łuszczyca i skąd się bierze?

Łuszczyca jest chorobą skóry o podłożu autoimmunologicznym, w której dochodzi do rozwoju bardzo charakterystycznych zmian skórnych. Pojawiają się one najczęściej w okolicy łokci, kolan i na owłosionej skórze głowy. Choroba może dotyczyć tylko skóry, ale ma także postać z zapaleniem stawów. Leczenie łuszczycy ma na celu ograniczenie objawów i zmniejszenie ryzyka nawrotów. Wykorzystuje się leki działające miejscowo (np. glikokortykosteroidy i mocznik w postaci maści), fototerapię, leki o działaniu ogólnym i leczenie biologiczne.

Łuszczyca jest chorobą autoimmunologiczną – pod wpływem nie do końca poznanych czynników dochodzi do aktywacji procesu zapalnego w obrębie naskórka, co prowadzi do jego nadmiernych podziałów. Przypuszcza się, że w rozwoju łuszczycy kluczową rolę odgrywają zarówno czynniki genetyczne, immunologiczne, jak i środowiskowe (np. infekcje bakteryjne czy wirusowe). Choroba może się rozwinąć u osób w różnym wieku i zwykle ma przebieg z okresami zaostrzeń i remisji.

Łuszczyca jest schorzeniem o silnym podłożu genetycznym, w którym prawdopodobieństwo wystąpienia u dziecka jest ściśle powiązane z tym, czy rodzice chorują na tę dolegliwość. Głównym wyznacznikiem predyspozycji do rozwoju łuszczycy jest obecność konkretnego markera genetycznego - HLA-Cw6, który decyduje o podatności organizmu na rozwój objawów. Same geny jednak nie wystarczają do ujawnienia się objawów chorobowych. Aby doszło do aktywacji choroby lub bolesnego nawrotu, zazwyczaj niezbędny jest czynnik wyzwalający, taki jak silny stres, przebyte infekcje, stosowanie niektórych leków czy niezdrowe nawyki. Dzięki świadomemu unikaniu takich wyzwalaczy oraz dbaniu o odpowiedni styl życia, pacjenci mogą skutecznie kontrolować przebieg schorzenia i znacząco wydłużać okresy bez objawów.

Zobacz także: Łuszczyca paznokci – jak wygląda i jak ją leczyć

Jak zaczyna się łuszczyca? Pierwsze objawy

Pierwszym objawem łuszczycy są najczęściej czerwonawe, wysuwające się ponad powierzchnię skóry grudki, wyraźnie odstające od otaczającej je skóry. Mogą przyjmować różne kształty i rozmiary. Z upływem czasu pojawiają się łuski, które sprawiają, że zmiana jest twarda w dotyku. Chorzy zwykle zauważają zmiany na łokciach, kolanach, w dolnych partiach pleców i na skórze głowy. Pacjenci często skarżą się na swędzenie, pieczenie i ból, a pod wpływem drapania zmiany mogą podkrwawiać i pękać. Zauważa się także, że skóra jest sucha i podatna na pękanie.

Łuszczyca jest chorobą, która bardzo negatywnie wpływa na jakość i komfort życia pacjentów. Często czują się oni wykluczeni i ograniczają kontakty ze znajomymi. Przestają korzystać z basenów i uprawiać inne sporty, nie opalają się, rzadziej wyjeżdżają na wakacje. Przez to często towarzyszy im obniżenie nastroju, lęki i depresja.

Wiele osób zastanawia się, czy łuszczyca swędzi i w jaki sposób zaczyna się to schorzenie. Otóż czerwonym grudkom na skórze może towarzyszyć dyskomfort, pieczenie i świąd skóry. Należy jednak zaznaczyć, że odczucie to nie jest stałe – świąd pojawia się głównie w okresach zaostrzenia choroby, natomiast zazwyczaj nie występuje w fazie jej remisji.

Zobacz także: Łuszczycowe zapalenie stawów – objawy, przyczyny, sposoby leczenia

Różne postacie choroby – jak wygląda łuszczyca?

U niektórych pacjentów łuszczyca atakuje również paznokcie rąk i stóp – płytka paznokciowa przebarwia się, pojawiają się na niej liczne „dołki” jak od ukłucia szpilki – tzw. objaw naparstka, a wzrost paznokcia jest zaburzony. W zaawansowanej chorobie czasami dochodzi do oddzielenia się płytki paznokciowej od łożyska – wówczas fragment paznokcia może się odwarstwić. Łuszczyca może powodować także zapalenie stawów, które objawia się ich obrzękiem, bólem i niekiedy sztywnością.

Jak wygląda łuszczyca na nogach i dłoniach?

Łuszczyca na kończynach najczęściej atakuje kolana, podudzia oraz dłonie i podeszwy stóp, przybierając formę czerwonobrunatnych grudek pokrytych srebrzystymi łuskami. W obrębie rąk i stóp zmiany te charakteryzują się wyjątkowo grubą warstwą zrogowaciałego naskórka, który ma tendencję do bolesnego pękania. Dolegliwości te wywołują silny ból, który często uniemożliwia pacjentom swobodne chodzenie oraz wykonywanie podstawowych obowiązków zawodowych czy domowych. Warto również wiedzieć, że w okolicach zgięć stawowych nóg może wystąpić postać odwrócona, gdzie ogniska chorobowe stają się gładkie i lśniące, całkowicie pozbawione typowej dla schorzenia łuski.

Jak wygląda łuszczyca paznokci?

Łuszczyca paznokci objawia się w postaci zmiany koloru płytki paznokciowej, jej nienaturalnego pogrubienia, deformacji i charakterystycznego naparstkowania płytki paznokcia. Ta forma łuszczycy może dotyczyć zarówno paznokci rąk, jak i stóp, a niektórych przypadkach zmiany w obrębie paznokci są pierwszym lub jedynym symptomem choroby. Początkowe objawy są często subtelne i łatwe do przeoczenia – mogą obejmować delikatne odbarwienia płytki, jej matowienie, drobne uszkodzenia lub wczesną onycholizę, czyli oddzielanie się paznokcia od łożyska.

Zobacz także: Zmiany na paznokciach w przebiegu chorób ogólnoustrojowych

Jak wyleczyć łuszczycę?

Niestety, leczenie łuszczycy ma charakter objawowy i nie jest możliwe jej całkowite wyleczenie. Celem terapii u dermatologa  jest ograniczenie liczby zmian chorobowych, postępu samej choroby i zmniejszenie ryzyka nawrotu. W leczeniu łuszczycy w zależności od stopnia nasilenia objawów wykorzystuje się:

• leki keratolityczne (preparaty stosowane bezpośrednio na zmiany z mocznikiem lub kwasem acetylosalicylowym) – mają na celu zmiękczenie łusek pokrywających zmiany i ułatwiają przenikanie leków;
• maści dziegciowe (mieszaniny węglowe, tzw. smoła węglowa) – delikatnie złuszczają naskórek oraz łagodzą świąd;
• glikokortykosteroidy w postaci maści i kremów – działają przeciwzapalnie i są stosowane miejscowo, często w połączeniu z kalcypotriolem (pochodna witaminy D3);
• fototerapię i fotochemoterapię (tzw. PUVA) – wykorzystują promieniowanie UVB, które działa przeciwzapalnie i immunosupresyjnie. Wskazane w szczególności u pacjentów z umiarkowaną i ciężką łuszczycą oraz w sytuacji, gdy miejscowo stosowane leki w łuszczycy łagodnej nie przyniosły oczekiwanych efektów;
• leki podawane doustnie lub dożylnie – stosowane u pacjentów z umiarkowaną i ciężką łuszczycą oraz w łuszczycowym zapaleniu stawów; to leki immunosupresyjne, ograniczające reakcję autoimmunologiczną, takie jak metotreksat czy cyklosporyna A;
• leczenie biologiczne – grupa leków związana z białkami naturalnie występującymi w ludzkim organizmie, dzięki czemu w sposób celowany modyfikują odpowiedź immunologiczną. Wykorzystywane jako ostatnia deska ratunku u pacjentów z łuszczycą oporną na standardową terapię – wykorzystuje się wówczas leki blokujące TNF alfa (np. infliksymab, etanercept) i blokery interleukin (ustekinumab).

Czy łuszczycę można wyleczyć całkowicie?

Ponieważ łuszczyca jest chorobą autoimmunologiczną, której przyczyny tkwią w zaburzeniu regulacji układu odpornościowego, to nie ma możliwości jej wyleczenia. Można jednak skutecznie kontrolować jej przebieg, łagodzić objawy i wydłużać okresy remisji. Bardzo ważne jest, by unikać czynników wyzwalających łuszczycę, co będzie skutkować dłuższymi okresami remisji.

Jak wyleczyć łuszczycę domowym sposobem?

Łuszczycę można łagodzić w domu poprzez kąpiele z solą, stosowanie aloesu i naturalnych olejów, które mają działanie antyseptyczne i przeciwzapalne. Naturalne oleje i oliwa z oliwek zmiękczają łuski i wspomagają regenerację skóry, a aloes łagodzi świąd i zaczerwienienie skóry. Niestety, żaden z tych preparatów nie jest w stanie całkowicie wyleczyć łuszczycy.

Dieta i styl życia – czego nie lubi łuszczyca?

Pacjenci przestrzegając kilku prostych kroków mogą zmniejszać ryzyko nawrotów łuszczycy. Ponieważ zmiany często nasilają się w zimne dni, dlatego trzeba pamiętać o odpowiednim ubiorze w okresie jesienno-zimowym. Korzystny efekt może dać również ograniczenie palenia papierosów i ilości spożywanego alkoholu. Stres jest znanym czynnikiem ryzyka pojawienia się zaostrzeń łuszczycy, dlatego warto dbać o odpoczynek w ciągu dnia i minimum 7 godzin snu w nocy.

Czego nie jeść przy łuszczycy

Mając łuszczycę nie powinno się jeść czerwonego mięsa, wysoko przetworzonej żywności i ostrych przypraw. Z diety warto również wykluczyć orzechy, czekoladę, margarynę, cukry proste i kawę.

Co jeść przy łuszczycy?

Dieta przy łuszczycy powinna opierać się na produktach przeciwzapalnych takich jak ryby morskie bogate w kwasy tłuszczowe omega-3, takie jak łosoś, makrela czy sardynki, oleje roślinne, oliwa z oliwek, warzywa, takie jak brokuły, marchew, szpinak i dynia, które dostarczają witamin i minerałów wspierających układ odpornościowy.

Podsumowanie

Łuszczyca najczęściej objawia się czerwonymi, wyniosłymi zmianami pokrytymi srebrzystą łuską (zwłaszcza na łokciach, kolanach i skórze głowy), którym mogą towarzyszyć świąd, pieczenie i pękanie skóry. U części pacjentów występują też zmiany paznokciowe oraz łuszczycowe zapalenie stawów. Leczenie ma charakter objawowy i obejmuje m.in. terapię miejscową, fototerapię, leki ogólne oraz leczenie biologiczne, co pozwala ograniczyć zmiany i ryzyko nawrotów. Duże znaczenie ma również styl życia: unikanie wyzwalaczy, ograniczenie alkoholu i palenia, dbanie o sen oraz dieta o działaniu przeciwzapalnym.