USG ginekologiczne (transwaginalne)

USG dopochwowe (transwaginalne) a przez powłoki brzuszne – najważniejsze różnice

USG ginekologiczne transwaginalne, nazywane też dopochwowym, wykonuje się przy użyciu smukłej sondy wprowadzanej do pochwy. Dzięki temu głowica znajduje się blisko macicy i jajników, co pozwala uzyskać dokładniejszy obraz niż w badaniu wykonywanym przez brzuch.

Z kolei USG ginekologiczne przez powłoki brzuszne polega na przesuwaniu głowicy po skórze podbrzusza. Lekarz może wybrać tę metodę m.in.:

• u pacjentek, które nie rozpoczęły współżycia seksualnego,
• u dzieci i nastolatek,
• w zaawansowanej ciąży,
• gdy badanie dopochwowe jest niewskazane lub pacjentka nie wyraża na nie zgody.

W przypadku USG wykonywanego przez powłoki brzuszne pęcherz moczowy powinien być wypełniony. Dzięki temu narządy miednicy są lepiej widoczne w obrazie ultrasonograficznym, co ułatwia dokładną ocenę macicy i przydatków.

Warto pamiętać, że USG ginekologiczne nie zastępuje profilaktyki raka szyjki macicy. Podczas wizyty ginekolog może zalecić także badania przesiewowe, np. cytologię lub cytologię płynną LBC. Jeśli pacjentka chce połączyć konsultację z badaniem, może skorzystać z pakietu konsultacji ginekologicznej z cytologią LBC.

Jak wygląda badanie USG ginekologiczne i czy jest bolesne?

Podczas USG ginekologicznego pacjentka zwykle leży na fotelu ginekologicznym lub leżance. Przy USG dopochwowym lekarz zakłada na sondę jednorazową osłonkę (prezerwatywę) i używa żelu nawilżającego. Następnie delikatnie wprowadza głowicę do pochwy i ocenia narządy miednicy na monitorze aparatu. Natomiast w badaniu przez powłoki brzuszne pacjentka leży na plecach, a lekarz przesuwa głowicę po podbrzuszu pokrytym żelem.

Oba badania są krótkie, a po ich wykonaniu zwykle można od razu wrócić do codziennych aktywności.

USG dopochwowe – czy boli i jak głęboko wprowadza się głowicę?

USG dopochwowe zwykle nie boli. Sonda jest smukła i wprowadza się ją tylko na kilka centymetrów, tak aby uzyskać obraz macicy i jajników. Dyskomfort może pojawić się przy napięciu mięśni, bolesności pochwy, stanie zapalnym lub silnym stresie. Jeśli badanie sprawia ból, należy zgłosić to lekarzowi.

To, jak głęboko wykonywane jest USG dopochwowe, jest określane indywidualnie względem pacjentki. Głowicę wprowadza się tylko na tyle, ile jest konieczne do bezpiecznej i dokładnej oceny narządów miednicy.

Czy badanie USG dopochwowe można wykonać u dziewicy?

U pacjentek, które nie rozpoczęły współżycia seksualnego, zazwyczaj wykonywane jest USG ginekologiczne przez powłoki brzuszne. Dzięki temu ginekolog może ocenić narządy miednicy bez wprowadzania głowicy do pochwy.

USG dopochwowe u dziewicy nie jest rutynowym wyborem; w rzadkich sytuacjach lekarz może rozważyć inne metody, np. USG przezodbytnicze, jeśli potrzebna jest dokładniejsza ocena macicy lub jajników. Decyzja zależy od wieku pacjentki, wskazań medycznych, komfortu i zgody na badanie.

Co wykrywa USG ginekologiczne?

USG ginekologiczne umożliwia ocenę budowy i położenia macicy, grubości endometrium, jajników, obecności płynu w zatoce Douglasa oraz niektórych zmian w obrębie przydatków. Może pomóc w rozpoznaniu lub monitorowaniu takich zmian jak:

• mięśniaki macicy,
• polipy endometrialne,
• torbiele jajników,
• niektóre cechy endometriozy,
• przerost endometrium,
• nieprawidłowe położenie wkładki wewnątrzmacicznej,
• wady macicy,
• zmiany lite lub płynowe w jajnikach.

U części pacjentek, zwłaszcza przy zaburzeniach miesiączkowania, trądziku, hirsutyzmie lub podejrzeniu zaburzeń hormonalnych, diagnostykę może uzupełnić konsultacja u specjalisty, np. endokrynologa-ginekologa, oraz badania laboratoryjne, np. pakiet badań hormonalnych dla kobiet.

W wybranych sytuacjach lekarz może wykorzystać także USG 3D, np. przy dokładniejszej ocenie jamy macicy lub podejrzeniu niektórych wad macicy. Natomiast USG 4D ma większe znaczenie w położnictwie. Jego zastosowanie zależy od wskazań medycznych i dostępności.

Rak jajnika a USG dopochwowe – rola wczesnej diagnostyki

USG dopochwowe pozwala dokładnie ocenić jajniki i wykryć zmiany płynowe, lite lub mieszane, które mogą wymagać dalszej diagnostyki. Ma znaczenie m.in. przy:

• bólu podbrzusza,
• powiększeniu obwodu brzucha,
• nieprawidłowym krwawieniu,
• uczuciu pełności w jamie brzusznej,
• podejrzeniu guza jajnika.

Dzięki bliskiemu położeniu głowicy względem badanych narządów USG dopochwowe pozwala dostrzec nawet niewielkie nieprawidłowości. Lekarz może ocenić wygląd macicy i jajników, wykryć torbiele, mięśniaki czy polipy, a także sprawdzić grubość endometrium, obecność płynu w miednicy oraz prawidłowe położenie wkładki domacicznej.

USG dopochwowe odgrywa ważną rolę w wykrywaniu zmian w obrębie jajników, jednak samo badanie nie pozwala z całą pewnością stwierdzić, czy dana zmiana ma charakter nowotworowy. Na podstawie obrazu USG lekarz może ocenić jej wielkość, budowę i inne cechy, które pomagają oszacować ryzyko złośliwości. Ostateczna diagnoza opiera się jednak na szerszej ocenie klinicznej, uwzględniającej wiek pacjentki, zgłaszane objawy oraz wyniki dodatkowych badań. Lekarz może również zlecić dalszą diagnostykę, np. kontrolne USG, badania laboratoryjne lub konsultację onkologiczną.

USG transwaginalne w ciąży – kiedy najlepiej je wykonać?

USG transwaginalne w ciąży jest szczególnie przydatne w pierwszych tygodniach ciąży, gdy badanie przez brzuch może jeszcze nie pokazać wszystkich struktur. Lekarz może je zlecić, aby potwierdzić lokalizację zarodka, ocenić jego rozwój lub sprawdzić przyczynę plamienia albo bólu podbrzusza.

Wczesna ciąża (4.–6. tydzień): dlaczego lekarz zaleca USG dopochwowe?

W bardzo wczesnej ciąży obraz USG zmienia się z dnia na dzień, dlatego wynik zawsze trzeba odnosić do wieku ciążowego, daty ostatniej miesiączki, długości cykli i stężenia beta-hCG. Orientacyjnie wygląda to następująco:

• 3. tydzień ciąży – USG dopochwowe – zwykle jest zbyt wcześnie, aby uwidocznić pęcherzyk ciążowy w jamie macicy,
• 4. tydzień ciąży – USG dopochwowe – jednoznaczne struktury ciąży w dalszym ciągu mogą nie być widoczne,
• 5. tydzień ciąży – USG dopochwowe – często można już uwidocznić pęcherzyk ciążowy w macicy,
• 6. tydzień ciąży – USG dopochwowe – u wielu pacjentek możliwe jest uwidocznienie pęcherzyka żółtkowego, zarodka i czynności serca (tętna), choć zależy to od rzeczywistego wieku ciąży,
• 8. tydzień ciąży – USG dopochwowe – pozwala zwykle dokładniej ocenić rozwój zarodka i wiek ciążowy.

We wczesnej ciąży lekarze często wybierają USG dopochwowe, ponieważ pozwala ono na dokładniejszy obraz niż badanie przez powłoki brzuszne. W kolejnych tygodniach ciąży najczęściej wystarcza już standardowe USG wykonywane przez brzuch. Zakres i terminy badań USG można omówić w ramach prowadzenia ciąży.

Jak przygotować się do USG ginekologicznego?

Przygotowanie do USG ginekologicznego zależy od rodzaju badania. W przypadku USG dopochwowego zwykle nie są potrzebne żadne szczególne przygotowania. Przy badaniu USG jamy brzusznej, aby lekarz mógł dokładnie ocenić narządy miednicy mniejszej, pęcherz powinien być wypełniony, dlatego przed badaniem zwykle zaleca się wypicie odpowiedniej ilości wody i powstrzymanie się od oddawania moczu.

Poznaj więcej informacji: Jak przygotować się do USG ginekologicznego transwaginalnego?

Kiedy pilnie zgłosić się na USG ginekologiczne lub do lekarza?

Nie należy czekać na planowy termin badania, jeśli pojawią się:

• nagły lub silny ból podbrzusza,
• krwawienie międzymiesiączkowe,
• krwawienie po menopauzie,
• ból podbrzusza z gorączką, osłabieniem lub wymiotami,
• plamienie albo ból w ciąży,
• dodatni test ciążowy,
• jednostronny ból podbrzusza.