Biocenoza pochwy

Co to jest biocenoza pochwy i dlaczego to badanie jest tak ważne?

Pochwa nie jest środowiskiem jałowym – naturalnie bytują w niej miliony mikroorganizmów tworzących własny ekosystem. W prawidłowych warunkach przeważają w nim pałeczki kwasu mlekowego (Lactobacillus), które pomagają utrzymać odpowiednie pH i chronią przed nadmiernym namnażaniem się drobnoustrojów chorobotwórczych. Biocenoza pochwy pozwala ocenić, czy ta delikatna równowaga została zachowana. Lekarz może zlecić badanie biocenozy pochwy, gdy występują:

• świąd, pieczenie albo podrażnienie okolic intymnych,
• upławy, zmiana zapachu lub koloru wydzieliny,
• ból podczas współżycia albo pieczenie przy oddawaniu moczu,
• nawracające infekcje pochwy i sromu,
• planowany zabieg ginekologiczny,
• objawy infekcji w ciąży lub inne wskazania w ramach opieki ginekologicznej.

W razie dolegliwości warto skonsultować się z ginekologiem. Przy problemach nawracających, zwłaszcza gdy współistnieją zaburzenia miesiączkowania, objawy okołomenopauzalne lub choroby endokrynologiczne, pomocny może być również endokrynolog-ginekolog.

Biocenoza pochwy a stopień czystości pochwy – czy to to samo?

Biocenoza pochwy to badanie wymazu pobranego podczas wizyty ginekologicznej, które pozwala ocenić stan mikroflory pochwy. Pod mikroskopem analizowana jest między innymi liczba pałeczek kwasu mlekowego, obecność komórek zapalnych oraz drobnoustrojów mogących wskazywać na infekcję.

Określenia biocenoza pochwy i stopień czystości pochwy są często używane zamiennie w diagnostyce laboratoryjnej. Różnica polega głównie na tym, że biocenoza opisuje samo badanie, a stopień czystości pochwy jest jednym ze sposobów przedstawienia jego wyniku. W obu przypadkach chodzi o ocenę, czy środowisko pochwy jest prawidłowe, czy występują cechy zaburzenia flory lub stanu zapalnego.

Jak przygotować się do badania biocenozy pochwy?

Odpowiednie przygotowanie zmniejsza ryzyko otrzymania niemiarodajnego wyniku i obejmuje:

• powstrzymanie się od współżycia seksualnego przez minimum 24 godziny przed pobraniem wymazu,
• niestosowanie globulek, tabletek, kremów ani żeli dopochwowych przed badaniem (chyba że lekarz zaleci inaczej),
• zachowanie odstępu od antybiotyków i leków przeciwgrzybiczych, jeśli badanie nie jest wykonywane w trakcie leczenia z konkretnego wskazania lekarskiego,
• unikanie irygacji pochwy, czyli jej płukania, przez co najmniej 48 godzin przed badaniem,
• niestosowanie tamponów, preparatów plemnikobójczych ani dopochwowych probiotyków przed pobraniem materiału,
• wykonanie zwykłej higieny okolic intymnych w dniu badania, bez wprowadzania środków myjących do pochwy,
• poinformowanie lekarza lub położnej o ciąży, dacie ostatniej miesiączki, aktualnych objawach i ostatnio stosowanych lekach dopochwowych lub antybiotykach.

W którym dniu cyklu najlepiej wykonać badanie?

Badania nie wykonuje się podczas miesiączki, ponieważ krew utrudnia ocenę preparatu. Najlepiej zgłosić się po zakończeniu krwawienia, w pierwszej połowie cyklu. Jeśli objawy są nasilone, pojawia się ból, gorączka, nieprzyjemny zapach wydzieliny albo pacjentka jest w ciąży, termin badania warto ustalić z lekarzem. .

Jak pobrać wymaz – czy można zrobić to samodzielnie?

Wymaz do biocenozy pochwy najczęściej pobiera ginekolog lub położna podczas badania ginekologicznego. Materiał pobiera się jałową wymazówką z odpowiedniego miejsca, zwykle ze ścian lub sklepienia pochwy, co zmniejsza ryzyko zanieczyszczenia próbki i zwiększa wiarygodność wyniku.

Samodzielne pobranie wymazu może być możliwe tylko, gdy dana placówka wyraźnie dopuszcza taką procedurę i przekazuje pacjentce specjalny zestaw z instrukcją, jak pobrać wymaz do biocenozy pochwy. Przed badaniem warto pamiętać o właściwym przygotowaniu oraz zaplanować termin (żeby ominąć miesiączkę). Jeśli pacjentka zastanawia się, w którym dniu cyklu wykonać biocenozę pochwy, zwykle najlepiej zgłosić się po zakończeniu krwawienia, chyba że lekarz zaleci inaczej.

Więcej informacji przeczytaj tutaj: Jak przygotować się do wymazu ginekologicznego??

Interpretacja wyników – co oznaczają stopnie czystości pochwy?

Wynik biocenozy pochwy może być opisany słownie lub jako stopień czystości pochwy. Skala Kuczyńskiej porządkuje obraz mikroskopowy wymazu od flory prawidłowej, z przewagą pałeczek kwasu mlekowego, do wyniku nieprawidłowego, sugerującego zaburzenie flory lub stan zapalny. Znaczenie ma jednak cały opis badania, nie tylko sama cyfra.

Poniższa tabela ułatwia zrozumienie wyniku, ale nie zastępuje konsultacji lekarskiej:

Co oznacza stopień 2, 3 i 4 biocenozy pochwy w kontekście leczenia?

• Stopień czystości pochwy 2 – wynik prawidłowy lub bliski prawidłowemu. Dominują pałeczki Lactobacillus, dlatego leczenie zwykle nie jest potrzebne, jeśli u pacjentki nie występują niepożądane objawy.
• Stopień czystości pochwy 3 – wynik nieprawidłowy, sugerujący zaburzenie flory, infekcję lub stan zapalny. Przy stopniu czystości pochwy 3 leczenie zależy od przyczyny, np. grzybicy, waginozy bakteryjnej lub innego zapalenia pochwy.
• Stopień czystości pochwy 4 – wyraźnie nieprawidłowy wynik, często z nasilonym stanem zapalnym, licznymi bakteriami, grzybami lub rzęsistkiem. Przy stopniu czystości pochwy 4 leczenie jest konieczne i powinno być dobrane do rozpoznania. Leczenie partnera rozważa się głównie przy rzęsistkowicy lub innych zakażeniach przenoszonych drogą płciową.

Leukocyty w biocenozie pochwy – kiedy są powodem do niepokoju?

Leukocyty to komórki układu odpornościowego. Pojedyncze leukocyty w wymazie mogą pojawiać się także przy prawidłowej florze, np. gdy wynik opisano jako stopień czystości pochwy 2.

Większa liczba leukocytów w wynikach biocenozy pochwy może świadczyć o aktywnym stanie zapalnym, zwłaszcza jeśli występują świąd, pieczenie, ból, upławy lub nieprzyjemny zapach wydzieliny z pochwy. Jeśli wynik opisano jako stopień czystości pochwy 3, leczenie dobiera się do rozpoznanej przyczyny, np. grzybicy, waginozy bakteryjnej, rzęsistkowicy lub innego zapalenia pochwy.

Warto pamiętać, że leukocyty w biocenozie pochwy nie przesądzają samodzielnie o rozpoznaniu. Liczy się ich liczba, obecność drobnoustrojów i objawy pacjentki.

Diagnostyka rozszerzona – biocenoza pochwy a posiew i cytologia.

Biocenoza pochwy a posiew to dwa różne badania:

• Biocenoza daje szybki obraz mikroskopowy. Pozwala ocenić florę pochwy, liczbę leukocytów, obecność grzybów, możliwych pasożytów, takich jak rzęsistek pochwowy, oraz ogólne cechy stanu zapalnego.
• Posiew jest badaniem bakteriologicznym i polega na hodowli drobnoustrojów. Może umożliwić wykonanie antybiogramu, czyli ocenę wrażliwości bakterii na antybiotyki. Posiew trwa dłużej, ale bywa potrzebny przy nawrotach, nietypowym przebiegu infekcji lub braku poprawy po leczeniu.

Biocenoza pochwy a cytologia również nie oznaczają tego samego. Cytologia i cytologia płynna LBC służą przede wszystkim profilaktyce raka szyjki macicy i ocenie komórek nabłonka. Mogą opisywać cechy zapalenia, ale nie zastępują badania mikrobiologicznego.

W ciąży badanie biocenozy pochwy jest bezpieczne.  Przy świądzie, pieczeniu, upławach lub podejrzeniu infekcji nie warto zwlekać z konsultacją. Opieka ginekologiczna i badania kontrolne są częścią świadomego prowadzenia ciąży.

Cena badania biocenozy pochwy i gdzie najlepiej je zrobić?

Cena biocenozy pochwy zależy od placówki, miasta, sposobu pobrania materiału oraz tego, czy badanie jest wykonywane osobno, czy podczas konsultacji ginekologicznej. Aktualne ceny usług LUX MED sprawdzisz w cenniku.