AFP (alfa-fetoproteina)

Co to za badanie AFP i jaką pełni rolę w diagnostyce medycznej?

Alfa-fetoproteina (AFP) to glikoproteina, która powstaje podczas życia płodowego. Często nazywana jest ona płodowym odpowiednikiem albuminy, czyli głównego białka, które występuje w krwi.

Podobnie, jak albumina w ciele dorosłego, AFP w okresie płodowym jest odpowiedzialna za:

• wiązanie i transport substancji odżywczych,
• utrzymanie ciśnienia w naczyniach krwionośnych dziecka.

Po narodzinach, kiedy organizm noworodka zaczyna produkować albuminę, stężenie AFP zaczyna spadać. U dorosłych parametr ten występuje w śladowych ilościach, dlatego też jego podwyższony poziom wskazuje na konieczność konsultacji lekarskiej.

AFP – co to za badanie i kiedy może zostać zlecone? Badanie AFP może zostać wykonane:

• w okresie prenatalnym – test przesiewowy mający na celu wykluczenie ewentualnych wad rozwojowych u dziecka;
• jako diagnostyka onkologiczna – test wykorzystywany jest u dzieci i dorosłych jako element diagnostyki oraz monitorowania skuteczności leczenia nowotworu.

Badanie AFP w ciąży – kiedy je wykonać i o czym świadczą wyniki?

Badanie AFP jest jednym z podstawowych elementów podczas prowadzenia ciąży. Wykonywane jest pomiędzy 15. a 20. tygodniem. Stanowi ono składową „testu potrójnego”, czyli bezpiecznego, nieinwazyjnego badania przesiewowego. Oprócz AFP, we krwi matki oznacza się wtedy poziom dwóch innych hormonów: beta-hCG oraz wolnego estriolu (uE3).

AFP w ciąży – normy pozwalają lekarzowi na wykluczenie lub podejrzenie ewentualnych wad płodu. Zbyt wysoki poziom parametru może oznaczać wystąpienie u dziecka otwartej wady cewy nerwowej, np. rozszczepu kręgosłupa, a zbyt niski może wskazywać na wady chromosomalne, np. zespół Downa, zespół Edwardsa.

Pamiętaj, że wynik badania AFP zawsze powinien być konsultowany z lekarzem. Niezgodność wyników parametru ze standardami nie stanowi samodzielnej, ostatecznej diagnozy. Podczas kontroli wyników specjalista nie tylko ocenia parametr względem normy, ale również średnią dla danego dnia ciąży.

AFP w 12. tygodniu ciąży i normy ng/ml – co warto wiedzieć?

Lekarz zwykle zleca wykonanie badania AFP w 12. tygodniu ciąży. Podczas trwania pierwszego trymestru, ocena tego białka pozwala na diagnostykę ryzyka powikłań ciążowych oraz niektórych zespołów genetycznych.

Do wykonywanych w tym okresie badań warto dołączyć również Pakiet badań prenatalnych test złożony FMF, który pozwoli na precyzyjne zestawienie wyników diagnostyki laboratoryjnej z USG ciążowym.

AFP marker nowotworowy – jak interpretować podwyższone wyniki?

W onkologii AFP (alfa-fetoproteina) może być stosowana jako marker onkologiczny. Wysokie stężenie parametru we krwi może oznaczać rozwój zmian nowotworowych, w tym m.in.:

• pierwotnego wątrobowokomórkowego (HCC),
• nowotworów zarodkowych – głównie jądra oraz jajnika.

Jeśli AFP marker nowotworowy wykaże nieprawidłowe względem normy wartości, konieczna jest konsultacja u lekarza onkologa.

Badanie AFP bywa również wykonane w trakcie terapii onkologicznej. Jeżeli przed rozpoczęciem leczenia zdiagnozowano podwyższone AFP, lekarz może zlecić regularne powtarzanie testu, co pozwoli na ocenę wdrożonego leczenia oraz stanu zdrowia. Spadek AFP po operacji lub chemioterapii może oznaczać, że podjęta terapia przynosi oczekiwane efekty.

Co oznacza lekko podwyższone AFP w badaniu krwi?

Lekko podwyższone AFP względem normy może wystąpić w trakcie przebiegu schorzeń nienowotworowych, m.in.:

• marskości wątroby,
• wirusowego zapalenia wątroby (WZW),
• regeneracji narządu po przebytych schorzeniach.

W celu dokładnej diagnostyki wystąpienia podwyższonej normy białka, wskaźniki powinien przeanalizować lekarz hepatolog. Specjalista może zlecić dodatkową diagnostykę, np.

• badanie USG jamy brzusznej,
• wykonanie badań z krwi, np. Pakiet badań laboratoryjnych na wątrobę.

Za wynik alarmujący uznaje się wartości przekraczające kilkaset jednostek (powyżej 400-500 ng/ml).

AFP norma u mężczyzn i kobiet niebędących w ciąży

U zdrowej osoby parametr ten występuje w śladowych ilościach. Norma AFP u mężczyzn oraz kobiet, które nie są w ciąży, zazwyczaj wynosi poniżej 10-15 ng/ml. Należy jednak mieć na uwadze, że normy alfa-fetoproteiny mogą się różnić w zależności od laboratorium.

Jak przygotować się do badania AFP i ile ono kosztuje?

Badanie nie wymaga bycia na czczo, można je wykonać o każdej porze dnia. Pobranie próbki materiału przebiega tak samo, jak standardowe badania krwi z żyły łokciowej. Lekarz może zlecić wykonanie diagnostyki w pakiecie z innymi testami, np. z analizą moczu.

Czas oczekiwania na wynik to 1-3 dni robocze. Cena badania AFP zależy od wybranej placówki (aktualne koszty znajdują się w cenniku).

Czy na badanie krwi AFP trzeba być na czczo?

Rekomendowane jest, aby dla jak najbardziej wiarygodnego wyniku badania, zgłosić się na czczo (minimum 8-12 godzin od ostatniego posiłku). Spożycie jedzenia przed pobraniem krwi może wywołać lipemię, czyli zmętnienie osocza zakłóca pracę laserowych analizatorów w laboratorium i może sfałszować ostateczny wynik. Przed badaniem dozwolone jest spożywanie niegazowanej wody.

Dlaczego warto wykonać badanie AFP w placówkach LUX MED?

W LUX MED możesz w dogodny dla siebie sposób zaplanować badanie. Rezerwacji terminu na realizację usługi możesz dokonać przez aplikację mobilną, na stronie internetowej, za pośrednictwem infolinii lub osobiście w wybranej placówce. Wyniki testów zostaną udostępnione bezpośrednio na Twoim Portalu Pacjenta. W razie konieczności konsultacji wyników, w wygodny sposób możesz umówić wizytę u lekarza.