Świąd odbytu – o czym może świadczyć?

Do jakiego lekarza się zgłosić?

Z wszelkimi dolegliwościami dotyczącymi odbytu pacjent powinien zgłosić się do proktologa. Lekarz ten zajmuje się schorzeniami w obrębie odbytnicy, kanału odbytu i samego odbytu. Diagnostyka świądu odbytu rozpoczyna się od przeprowadzenia dokładnego wywiadu dotyczącego przebytych i towarzyszących chorób, występujących objawów, stosowanych leków, prowadzonego trybu życia, życia seksualnego, operacji w okolicy odbytowo-odbytniczej.

Następnie lekarz przechodzi do badania przedmiotowego, w tym badania proktologicznego. W zależności od podejrzewanej przyczyny świądu odbytu skieruje pacjenta na dalszą diagnostykę. Leczenie ma charakter przyczynowy – ustalane jest w zależności od powodu pojawienia się tej dolegliwości. W każdym przypadku bardzo ważne jest dbanie o higienę osobistą i czystość bielizny pościelowej, a także noszenie odzieży wykonanej z naturalnych materiałów.

Zobacz także: Badania na helicobacter z kału.

Jakie pasożyty powodują swędzenie odbytu?

Świąd odbytu kojarzony jest zazwyczaj z owsicą. To jedna z bardziej rozpowszechnionych chorób pasożytniczych. Powodują ją owsiki ludzkie, które dostają się do organizmu przez połknięcie jaj pasożyta. Poza typową manifestacją owsicy (uporczywy świąd wokół odbytu) u chorych obserwowane są: utrata łaknienia, niepokój, zgrzytanie zębami, dotykanie okolicy odbytu.

Szczególnie częste są owsiki u dzieci z uwagi na przebywanie w zbiorowiskach ludzkich, nieprzywiązywanie uwagi do higieny rąk i częste wkładanie ich do ust. Świąd odbytu może towarzyszyć również innym chorobom pasożytniczym, a dokładniej zakażeniu glistnicą, tasiemcem, świerzbem, wszawicą łonową.

Świąd odbytu a choroby okołoodbytnicze

Świąd odbytu to objaw towarzyszący chorobom okołoodbytniczym, takim jak:

• szczelina odbytu;
• choroba hemoroidalna, tzw. hemoroidy czy żylaki odbytu;
• ropień okołoodbytniczy;
• przetoka okołoodbytnicza;
• wypadanie odbytnicy;
• samoistne zespoły bólowe odbytu i odbytnicy, takie jak kokcygodynia – ból kości guzicznej, zwanej kością ogonową, zespół dźwigaczy odbytu, czyli mięśni wchodzących w skład dna mięśniowego miednicy, napadowy ból odbytu i kłucie w odbycie.

Sprawdź, na czym polega leczenie żylaków odbytu.

Zakażenia przyczyną świądu odbytu

Swędzenie wokół odbytu pojawić się może w przebiegu bakteryjnego i grzybiczego zakażenia skóry okolicy okołoodbytniczej. Uporczywy świąd to także objaw wirusowego zakażenia skóry okolicy odbytu. Jedną z częstszych infekcji o podłożu wirusowym są kłykciny kończyste wywołane przez wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), zwłaszcza typ 6 lub 11. Temu zakażeniu – poza obecnością grudek i brodawek skórnych, które rozwijają się w wyniku przerostu naskórka – towarzyszy pieczenie i świąd okolicy odbytu, krwawienie lub wysięk z zajętej okolicy, ból w trakcie stosunku lub podczas oddawania stolca.

Zobacz także: Gumkowanie hemoroidów

Jakie jeszcze mogą być przyczyny świądu okolicy odbytu?

Do innych potencjalnych przyczyn swędzenia wokół odbytu należą:

• wrodzona nadwrażliwość na papier toaletowy, środki do higieny osobistej lub intymnej itd.;
• niewłaściwa higiena okolicy krocza;
• zakażenia przenoszone drogą płciową;
• analne stosunki płciowe;
• niewydolność zwieraczy okołoodbytniczych;
• nieswoiste zapalenia jelit z uporczywą biegunką;
• tzw. mokry odbyt po operacjach proktologicznych (przypadłość polegająca na wydzielaniu z odbytu zawartości kałowej, śluzowej lub ropnej, co jest przyczyną maceracji i podrażnienia skóry okolicy okołoodbytniczej);
• choroby metaboliczne, takie jak cukrzyca, żółtaczka, nadczynność tarczycy, niewydolność nerek lub wątroby, niedobór żelaza, niedobory immunologiczne miejscowe i ogólnoustrojowe;
• pierwotne choroby skóry, takie jak atopowe zapalenie skóry, wyprysk, łuszczyca, liszaj, leukoplakia;
• duże pośladki, głęboki rowek międzypośladkowy;
• nadmierne owłosienie okolicy odbytu;
• czynniki psychogenne;
• niestosowanie się do zasad zdrowego żywienia – częste spożywanie czekolady, owoców cytrusowych, alkoholu, coca-coli, żółtego sera, kawy, ostrych przypraw;
• niedobór witamin A i D w diecie;
• nadmierne pocenie się w okolicy krocza;
• choroby nowotworowe jelita grubego i odbytu.

Spotkać można się z przypadkami tzw. samoistnego świądu odbytu. Określa się w ten sposób swędzenie okolicy odbytu, którego przyczyn nie można ustalić.