Przebarwienia skóry - przyczyny, rodzaje i metody leczenia

Wprowadzenie – dlaczego ta „niewinna plamka” ma znaczenie?

Dla części osób przebarwienia skóry to tylko „kilka niewinnych plamek od słońca”, dla innych realny problem estetyczny wpływający na samoocenę i komfort życia. Dodatkowo mogą one być sygnałem świadczącym o tym, że w organizmie dochodzi do poważniejszych zaburzeń zdrowotnych. Skóra jest największym narządem ludzkiego ciała i odzwierciedla stan ogólny organizmu. Zmiany w jej kolorycie, szczególnie kiedy pojawiają się nagle, mają nietypową lokalizację i kształt, powinny skłonić do diagnostyki. Wczesne rozpoznanie przyczyn przebarwień pozwala nie tylko poprawić wygląd skóry, ale przede wszystkim zdiagnozować choroby, które mogą wymagać specjalistycznego leczenia.

Z tego artykułu dowiesz się, jakie są przyczyny powstawania przebarwień skóry oraz jakie metody ich usuwania są najskuteczniejsze. Przeczytasz również, jakie są typy przebarwień oraz jak zapobiegać ich powstawaniu.

Skąd skóra „wie”, jaki ma mieć kolor? – prosto o melaninie

W warstwie podstawnej naskórka znajdują się melanocyty, czyli komórki barwnikowe. To właśnie one są odpowiedzialne za produkcję melaniny determinującej kolor skóry. Melanina powstaje w specjalnych „pakietach” zwanych melanosomami w procesie melanogenezy. W prawidłowych warunkach melanina jest produkowana równomiernie i transportowana do komórek naskórka, czyli keratynocytów. Na proces melanogenezy może jednak mieć wpływ wiele czynników, które sprawiają, że produkcja melaniny wzrasta. Wtedy pojawia się problem z przebarwieniami na skórze.

Zobacz również: Zmiany skórne – rodzaje i przyczyny powstania

Główne przyczyny przebarwień – lista winowajców od słońca po hormony

Do głównych czynników, które wpływają na powstawanie przebarwień na skórze zalicza się:

• Ekspozycję na słońce - długotrwała ekspozycja na słońce bez odpowiedniej ochrony powoduje nadmierną produkcję melaniny, co sprzyja powstawaniu plam posłonecznych.
• Zmiany hormonalne, np. podczas ciąży, w okresie menopauzy lub stosowania hormonalnej terapii zastępczej, mogą powodować powstawanie tzw. melasmy, czyli symetrycznych plam na czole, policzkach i nad wargą. Przebarwienia na skórze pojawiają się także przy zaburzeniach pracy tarczycy i nadnerczy.
• Starzenie się skóry - wraz z wiekiem skóra traci zdolność do równomiernej produkcji melaniny, co prowadzi do pojawienia się plam widocznych głównie na dłoniach, dekolcie i twarzy.
• Przebarwienia powstałe na skutek trądziku, urazów, oparzeń słonecznych, a także agresywnych zabiegów kosmetycznych i po przebyciu ospy. Skóra po stanie zapalnym ma tendencję do nadmiernego gromadzenia melaniny.
• Czynniki genetyczne – niektóre osoby są bardziej podatne na ich powstawanie ze względu na genetykę.

Zobacz także: Sucha skóra - przyczyny, objawy, leczenie

Rodzaje przebarwień – przewodnik po nazwach, które słyszymy w gabinecie

Do najczęściej obserwowanych przebarwień skóry zalicza się:

• Piegi - małe jasno- lub ciemno brunatne plamki, ciemniejące pod wpływem ekspozycji na słońce, które powstają na skutek przyspieszonego procesu melanogenezy. Występują głównie na twarzy, przedramionach i dłoniach u osób z jasną karnacją.
• Plamy soczewicowate - nieregularne jasno lub ciemnobrązowe zmiany, w obrębie których występuje zwiększona produkcja melaniny. Przyczyną ich powstawania są ostre oparzenia słoneczne. U starszych osób najczęściej powstają na grzbietach dłoni i twarzy w wyniku wieloletniej ekspozycji na promieniowanie słoneczne.
• Ostuda - jasno- lub ciemnobrązowe plamy o nieregularnym kształcie. Występują głównie u kobiet i pojawiają się po ekspozycji na promieniowanie UV. Za ich powstawanie jest odpowiedzialnych wiele czynników, jednak najczęściej występują w okresie ciąży i u kobiet zażywających leki hormonalne.
• Przebarwienia pozapalne, pojawiające się na skutek wcześniej przebytego trądziku oraz po urazach skóry. Mogą być również wynikiem powikłań po zabiegach, w których dochodzi do uszkodzenia naskórka.

Warto pamiętać, że przebarwienia skóry to nie to samo, co znamiona barwnikowe. Nagle pojawiające się znamiona o nieregularnym kształcie powinny wzbudzić niepokój i zmobilizować do konsultacji u dermatologa.

Zobacz także: Ostuda – co to jest? Jak wygląda leczenie?

„Czerwone flagi” – kiedy przebarwienie wymaga pilnej wizyty u dermatologa

Niepokojące objawy skórne wymagające pilnej wizyty u dermatologa to:

• nagła zmiana koloru, kształtu, granic lub powierzchni przebarwienia skórnego,
• świąd, krwawienie, owrzodzenie, ból odczuwany w obrębie zmiany skórnej,
• liczne nowe plamy pojawiające się w krótkim czasie.

Regularne kontrole stanu skóry u specjalisty dermatologa są obowiązkowe w sytuacji rodzinnego obciążenia nowotworami skóry.

Jak lekarz „czyta” przebarwienia? – diagnostyka w pigułce

Dermatolog to lekarz specjalizujący się w diagnostyce i leczeniu chorób skóry, włosów i paznokci. Jego zadaniem jest nie tylko ocena widocznych przebarwień skórnych, ale także identyfikacja przyczyn ich powstania i dobranie właściwej terapii. Podczas wizyty lekarskiej dermatolog przeprowadza wywiad kliniczny, ogląda chorobowo zmienioną skórę i niekiedy zleca dodatkowe badania diagnostyczne takie jak dermatoskopia, badania mikrobiologiczne, testy alergiczne czy biopsja cienkoigłowa. W wielu sytuacjach konieczne jest również wykonanie badań krwi pod kątem poziomu hormonów tarczycy oraz markerów stanu zapalnego. Tak kompleksowa diagnostyka pozwala zidentyfikować źródło problemu i wdrożyć właściwe leczenie – farmakologiczne, miejscowe, zabiegowe lub fototerapię. Czasami dermatolog może skierować pacjenta do chirurga plastycznego.

Fundament terapii: fotoprotekcja

Aby zminimalizować ryzyko tworzenia się na skórze nowych przebarwień, warto unikać nadmiernej ekspozycji na słońce, zwłaszcza w godzinach 10-16, stosować odzież ochronną, nakrycia głowy i okulary przeciwsłoneczne, a także regularnie stosować kremy z filtrem SPF 50+ o szerokim spektrum ochrony (UVA/UVB).

Pielęgnacja domowa: składniki aktywne, które naprawdę robią różnicę

Odpowiednia ochrona przed powstawaniem przebarwień skóry to nie tylko kwestia stosowania dowolnego kremu, ale świadomego wybierania kosmetyków do indywidualnych potrzeb i karnacji skóry. Nowoczesne formuły łączą stabilne filtry ze związkami o działaniu antyoksydacyjnym i składnikami regenerującymi, które wspierają naturalną barierę skóry i spowalniają procesy starzenia. Warto zwrócić uwagę na:

• lekkie, szybko wchłaniające się preparaty, które nie pozostawiają lepkiej warstwy i są wygodne w codziennym stosowaniu,
• kremy z filtrem zapewniające bardzo wysoką ochronę, łatwe do aplikacji i neutralizujące wolne rodniki,
• preparaty zawierające w swoim składzie witaminę C, która rozjaśnia istniejące przebarwienia,
• produkty pielęgnacyjne przeznaczone do skóry wrażliwej, które poza fotoochroną działają łagodząco, zmniejszają zaczerwienienia oraz poprawiają koloryt i strukturę skóry,
• kremy zawierające w swoim składzie niacynamid lub kwas azelainowy, które zmniejszają widoczność przebarwień poprzez hamowanie transportu melaniny do komórek naskórka.

Dużym błędem w pielęgnacji skóry z przebarwieniami jest nadmierne jej złuszczanie. Nie rozwiąże to problemu, lecz przyczyni się do powstania podrażnień.

Zobacz także: Usuwanie zmian skórnych i przebarwień

Zabiegi profesjonalne – kiedy krem to za mało

Medycyna estetyczna i dermatologia oferuje szereg zabiegów, które w skuteczny i efektywny sposób pozwalają pozbyć się przebarwień skóry. Do takich zabiegów zalicza się: 

• Peelingi chemiczne - kwasy glikolowy, mlekowy czy migdałowy (AHA) oraz salicylowy (BHA) złuszczają zrogowaciałą warstwę naskórka, przyspieszając podziały komórkowe.
• Mikrodermabrazję - zabieg polega na mechanicznym złuszczaniu naskórka przy pomocy piasku korundowego, którego strumień generowany jest przez precyzyjną głowicę.
• Zabiegi z użyciem witaminy C – mają działanie rozjaśniające i rozświetlające.
• Mezoterapię i osocze bogatopłytkowe, które same w sobie nie rozjaśniają kolorytu skóry, lecz poprawiają jej kondycję i nawilżenie.
• Laser frakcyjny i IPL - pomaga rozjaśnić istniejące zmiany barwnikowe, ale też wyrównać koloryt cery oraz wpłynąć na jej regenerację.

Zobacz także: Usuwanie znamion – jak wygląda zabieg wycięcia? i Laserowe usuwanie przebarwień – dowiedz się więcej na jego temat

Domowe sposoby – rozsądna selekcja

Skuteczne, domowe sposoby na przebarwienia na skórze to:

• okłady z zielonej herbaty,
• maseczka z ogórków lub aloesu,
• maseczka na bazie jogurtu naturalnego z dodatkiem miodu oraz oliwy z oliwek.

Warto stosować też kosmetyki, które przyspieszają regenerację naskórka. Jednym z nich jest peeling – enzymatyczny lub mechaniczny. Pozwala skutecznie usunąć zrogowaciałą warstwę i szybciej odsłonić młodą, odświeżoną skórę.

Domowe metody usuwania przebarwień na skórze jedynie uzupełniają fotoprotekcję i pielęgnację dobraną przez lekarza lub kosmetologa.

Styl życia a przebarwienia – co oprócz kremu i lasera?

Dieta i styl życia mają ogromny wpływ na powstawanie przebarwień na skórze. Oprócz dobrze dobranych kosmetyków do codziennej pielęgnacji skóry skłonnej do zmian pigmentacyjnych warto wprowadzić bogatą w antyoksydanty dietę prozapalną.

Przewlekły stres, palenie papierosów i picie alkoholu również nie sprzyjają dobrej kondycji skóry. Brak odpowiedniej ilości snu wpływa także na procesy regeneracyjne skóry, co może powodować nierównomierny koloryt i uwidaczniać istniejące przebarwienia.

Świadome nawyki żywieniowe i odpowiedni tryb życia mogą nie tylko zmniejszyć ryzyko powstawania przebarwień, ale też wspierać skuteczność kosmetyków rozjaśniających.

Jak zapobiegać powstawaniu nowych przebarwień na skórze – strategia „na lata”

Długoterminowa, właściwie dobrana pielęgnacja skóry może przyczynić się do zahamowania powstawania nowych przebarwień. Warto stosować kremy z wysokim filtrem nie tylko w okresie letnim. Dodatkowo, przy dobieraniu nowych kosmetyków warto skonsultować się ze specjalistą. Mogą one bowiem zawierać w swoim składzie substancje o działaniu fotouczulającym.

Osoby o jasnej karnacji skóry, licznymi znamionami lub rodzinną historią przebarwień powinny wykonywać coroczne badania skóry u dermatologa.