Zrosty po operacji – przyczyny, objawy i jak je leczyć
Zrosty po operacji to pasma tkanki łącznej (bliznowatej), stanowiące naturalną odpowiedź organizmu na uszkodzenia tkanek podczas zabiegów chirurgicznych. Zmiany te mogą prowadzić do sklejenia ze sobą sąsiadujących narządów, co niekiedy powoduje dolegliwości bólowe i zaburza ich funkcjonowanie. Decyzja o tym, jak leczyć zrosty po operacji, zależy od stopnia zaawansowania problemu – od terapii manualnej po interwencję chirurgiczną.

- Czym są zrosty po operacji i dlaczego powstają.
- Jak wyglądają zrosty po cesarskim cięciu i jakie mogą powodować powikłania.
- Jakie są objawy zrostów pooperacyjnych i jak przebiega ich diagnostyka.
- Jak leczyć zrost po operacji metodami zachowawczymi.
- Kiedy konieczne jest chirurgiczne leczenie zrostów.
Spis treści
Czym są zrosty po operacji i dlaczego powstają?
Zrosty po operacji to pasma tkanki bliznowatej, stanowiące naturalną odpowiedź organizmu na uszkodzenia tkanek i nabłonka. Proces gojenia ran zawsze wiąże się ze wzrostem ilości tkanki łącznej w obszarze, w którym doszło do interwencji chirurgicznej. Komórki naprawcze tworzą strukturę, która może połączyć ze sobą narządy, np. macicę z jelitami.
Zmiany powodują naciąganie okolicznych narządów wewnętrznych, co w efekcie zaburza ich fizjologiczną ruchomość. Główne przyczyny występowania zrostów to:
- operacje w obrębie jamy brzusznej,
- urazy mechaniczne tkanek,
- choroby jamy brzusznej, w tym chorobę Leśniowskiego–Crohna.
Zabiegi chirurgiczne i urazy jamy brzusznej stanowią jedną z głównych przyczyn powstawania zrostów.
Z tego powodu wszyscy pacjenci po operacji mogą podlegać obserwacji pod kątem powikłań. W przypadku utrzymujących się dolegliwości warto rozważyć konsultację z chirurgiem.
Zrosty po cesarskim cięciu
Wiele pacjentek decydujących się na cesarskie cięcie obawia się wystąpienia zrostów. Zrosty po cesarskim cięciu są powikłaniem zabiegu, w którym chirurg dokonuje poziomego nacięcia skóry podbrzusza powyżej spojenia łonowego.
Zrosty po cesarskim cięciu nie są widoczne na powierzchni skóry, gdzie widoczne mogą być blizny skórne. Bliznowce są odrębnym rodzajem zmian skórnych i nie należy ich utożsamiać ze zrostami wewnętrznymi. Blizny na powierzchni skóry podlegają chirurgicznej korekcie blizn.
Pacjentki martwiące się o wystąpienie zrostów po cesarskim cięciu powinny opierać się na wskazaniach z konsultacji z lekarzem ginekologiem, który może zarekomendować odpowiednie działania.
Stosowanie pasów poporodowych i uciskowych należy konsultować z personelem medycznym, a nie wdrażać go samodzielnie.
Zobacz film: Co musisz wiedzieć o bliźnie po cesarskim cięciu? Jak ją mobilizować? – Dowiedz się, jak przebiega gojenie i jak bezpiecznie mobilizować bliznę po cesarskim cięciu. Wyjaśnia fizjoterapeutka Magdalena Nowosielska.
Objawy zrostów pooperacyjnych – na co zwrócić uwagę?
Objawy zrostów pooperacyjnych mogą być zróżnicowane. Niewielkie zmiany przebiegają bezobjawowo, jednak rozległe pasma tkanki łącznej powodują zaburzenia w funkcjonowaniu narządów wewnętrznych.
Zrosty najczęściej powodują następujące objawy:
- ból i skurcze brzucha,
- ból podczas stosunku seksualnego,
- niedrożność jelit,
- niepłodność (na przykład poprzez zablokowanie jajowodów),
- problemy z wypróżnianiem (zaparcia, biegunki, bolesne wypróżnianie),
- zaburzenia perystaltyki jelit.
Rozległe zrosty mogą być przyczyną zagrażającej życiu niedrożności jelit. Podejrzenie niedrożności wymaga pilnej oceny w szpitalu. Dolegliwości bólowe często nasilają się podczas ruchu.
Profilaktyka – czy zrostom można zapobiegać?
Profilaktyka przeciwzrostowa obejmuje zapobieganie nowym zrostom przede wszystkim w trakcie przeprowadzania zabiegu operacyjnego. Jedną ze stosowanych metod jest:
- stosowanie barier mechanicznych przez chirurga – oddzielają one gojące się tkanki od siebie, na przykład izolując macicę od sąsiednich organów.
Zgodnie z obecną wiedzą medyczną, nie udało się wykazać, że odpowiednia dieta lub nawodnienie mogły zapobiegać powstawaniu zrostów.
Jednakże, odpowiednia dieta i poziom nawodnienia mogą zapobiegać zaparciom i wzdęciom, co może z kolei poprawiać prawidłową perystaltykę jelit, zmniejszając w ten sposób napięcie w operowanym obszarze.
Diagnostyka – jak wykryć zrost po operacji?
Badania diagnostyczne mogą pozwolić ocenić możliwość wystąpienia zrostów w obrębie jamy brzusznej i miednicy mniejszej.
Lekarz w trakcie diagnostyki występowania zrostów (w tym po cesarskim cięciu) opiera się najczęściej na wywiadzie medycznym oraz badaniach obrazowych.
USG i rezonans mają ograniczoną skuteczność w wykrywaniu zrostów i często ich obecność może zostać ostatecznie potwierdzona dopiero w trakcie operacji chirurgicznej.
Zrosty po operacji – jak leczyć zachowawczo?
Zachowawcze leczenie zrostów jest uzależnione od nasilenia objawów i może obejmować farmakoterapię.
Leczenie farmakologiczne może łagodzić objawy, takie jak ból i stany skurczowe, natomiast nie usuwa fizycznie struktury zrostów.
Terapia manualna i mobilizacja blizny
Częstym błędem pacjentów jest myślenie, że terapia manualna może wpływać na stan zrostów.
Terapia manualna może wspomagać rehabilitację blizn pooperacyjnych, ale nie usuwa zrostów między narządami wewnętrznymi.
Metoda ta sprawdza się przy leczeniu zmian zewnętrznych i powierzchownych. Z kolei mobilizacja blizny polega na poprawie jej elastyczności poprzez ucisk i rozciąganie tkanek.
Terapię manualną wykonuje specjalista, najczęściej fizjoterapeuta. Rozpoczęcie pracy z blizną, w tym stosowanie żeli i mobilizacji, następuje dopiero po całkowitym wygojeniu rany.
Chirurgiczne leczenie zrostów – kiedy jest konieczne?
Leczenie chirurgiczne jest stosowane przy poważnych powikłaniach i zaawansowanych zrostach, które trwale zaburzają pracę narządów. Bezobjawowe zmiany nie wymagają interwencji chirurgicznej. Operacyjne leczenie zrostów polega na przecięciu i usunięciu pasm tkanki bliznowatej, co określa się mianem adhezjolizy.
W leczeniu zrostów chirurdzy stosują dwie główne metody:
- Laparoskopia – może być stosowana zamiast laparotomii u wybranych pacjentów. Operacja laparoskopowa w mniejszym stopniu ingeruje w tkanki, co zmniejsza ryzyko powstawania nowych zrostów.
- Laparotomia – to klasyczna operacja na otwartym brzuchu, stosowana w najtrudniejszych i najbardziej rozległych przypadkach.
Każda operacja usunięcia zrostów niesie ryzyko powstania kolejnych pasm tkanki łącznej, tak zwanych zrostów wtórnych. Z tego powodu kolejne interwencje chirurgiczne wiążą się z wysokim ryzykiem nawrotu problemu.
Podsumowanie
Zrosty mogą powstawać po operacjach chirurgicznych i nie zawsze wymagają leczenia. Prawidłowa profilaktyka śródoperacyjna może zmniejszać ryzyko powstawania zrostów, a odpowiednia dieta i praca z blizną wspierają rekonwalescencję.
W przypadku wystąpienia niepokojących objawów bólowych czy gastrycznych niezbędna jest konsultacja z personelem medycznym, w tym lekarzem specjalistą chirurgiem lub ginekologiem. Wyniki badań i zalecenia medyczne można sprawdzić, logując się w systemie Portal Pacjenta.
FAQ – najczęstsze pytania o zrosty pooperacyjne
Czy zrosty występują tylko wewnątrz ciała?
Zrosty występują głównie wewnątrz ciała, na przykład w jamie brzusznej, miednicy i między narządami. Na skórze mogą natomiast tworzyć się bliznowce, których nie należy mylić ze zrostami wewnętrznymi.
Kiedy zrosty pooperacyjne wymagają pilnej interwencji medycznej?
Zrosty wymagają pilnej interwencji, gdy stają się przyczyną zagrażającej życiu niedrożności jelit, co objawia się silnym bólem, skurczami brzucha oraz problemami z wypróżnianiem. W takiej sytuacji konieczna jest natychmiastowa konsultacja z lekarzem chirurgiem.
Czy blizna może się zamienić w bliznowca?
Tak, w procesie gojenia rany (na przykład po cesarskim cięciu) może dojść do nadmiernego wzrostu ilości tkanki łącznej. Prowadzi to do powstania bliznowca, czyli przerośniętej i stwardniałej blizny o nieregularnym kształcie.
Czy bliznowce są niebezpieczne?
Same bliznowce zazwyczaj stanowią problem estetyczny i powodują dyskomfort związany z naciąganiem skóry. Poważne ryzyko powikłań, takich jak niedrożność jelit czy niepłodność, niosą natomiast zrosty sklejające narządy wewnątrz ciała.
Jak długo mogą boleć zrosty pooperacyjne?
Ból związany ze zrostami ma często charakter przewlekły i nasila się podczas ruchu. Czas utrzymywania się dolegliwości jest indywidualny, a leczenie nie zawsze prowadzi do ich całkowitego ustąpienia.


