Wirus Marburg – co warto wiedzieć?

Co to jest wirus Marburg i gdzie występuje? Charakterystyka

Wirus Marburg (Marburg virus, MARV) to wirus RNA należący do rodziny Filoviridae, tej samej, do której zalicza się wirusa Ebola. Odpowiada za rozwój choroby marburskiej (choroba Marburga) i ciężkiej gorączki krwotocznej, charakteryzującej się nagłym początkiem, szybkim pogorszeniem stanu klinicznego oraz wysoką śmiertelnością.

Filowirusy wykazują powinowactwo do konkretnych komórek układu odpornościowego, wątroby, śródbłonka naczyń i narządów wewnętrznych. Oznacza to, że tkanki te atakowane są jako pierwsze. Może to prowadzić do ich rozległych uszkodzeń, zaburzeń krzepnięcia, wstrząsu i niewydolności wielonarządowej.

Wirus Marburg zalicza się do czynników biologicznych kategorii A w klasyfikacji CDC, czyli o najwyższym poziomie zagrożenia biologicznego.

W Polsce nie występuje on naturalnie. Jego przypadki są raportowane głównie w Afryce Subsaharyjskiej.

Wirus Marburg – jak dochodzi do zakażenia?

Zakażenie wirusem Marburg następuje zwykle jedną z poniższych dróg:

1. Kontakt z rezerwuarem zwierzęcym:

• do infekcji dochodzi najczęściej podczas przebywania w jaskiniach lub kopalniach zamieszkanych przez nietoperze owocożerne (Rousettus aegyptiacus).

1. Przenoszenie wirusa między ludźmi:

• poprzez kontakt z krwią i innymi płynami ustrojowymi (ślina, wymiociny, mocz, kał, nasienie),
• podczas bezpośredniej opieki nad chorym w warunkach domowych,
• w trakcie procedur medycznych i kontaktu z zakażonym sprzętem,
• poprzez kontakt z ciałem zmarłego w czasie tradycyjnych ceremonii pogrzebowych.

Wirus nie przenosi się drogą powietrzną w sposób typowy dla infekcji oddechowych. Jednak bliski kontakt z płynami ustrojowymi jest wysoce ryzykowny i może skutkować zakażeniem.

Wirus Marburg – najczęstsze objawy choroby marburskiej

Objawy choroby marburskiej pojawiają się zwykle po 2–21 dniach od zakażenia. Symptomy początkowo są niespecyficzne, ale postępują w szybkim tempie, prowadząc do ciężkich zaburzeń ogólnoustrojowych.

Spektrum objawów można podzielić na następujące grupy:

1. Wczesne

Symptomy występujące w pierwszych dniach od zakażenia mogą przypominać infekcje, takie jak np. grypa. Są to głównie:

• wysoka, nagła gorączka,
• dreszcze,
• silne bóle głowy,
• bóle mięśni i stawów,
• ogólne rozbicie, osłabienie,
• ból gardła,
• zaczerwienienie spojówek.

Są to zazwyczaj objawy ogólne, towarzyszące wielu chorobom infekcyjnym, dlatego też diagnostyka we wczesnym okresie może być utrudniona, a przez to leczenie bywa opóźnione.

2. Późniejsze

Po kilku dniach (zazwyczaj od 3 do 7 dni) od zakażenia choroba gwałtownie się nasila. Pojawiają się:

• wodnista biegunka (często bardzo obfita),
• wymioty, nudności,
• bóle brzucha,
• odwodnienie,
• wysypka plamisto-grudkowa,
• postępujące osłabienie,
• zaburzenia świadomości, splątanie,
• uszkodzenie wątroby, trzustki, nerek,
• narastające zaburzenia krzepnięcia.

Na tym etapie zaczynają rozwijać się objawy krwotoczne, które z czasem przybierają na sile. Zaczynają się zwykle od 5. dnia trwania infekcji.

Obejmują one:

• wybroczyny, siniaki, plamice,
• krwawienia z dziąseł i nosa,
• krwistą biegunkę lub wymioty z domieszką krwi,
• krwotoki z przewodu pokarmowego,
• krwawienia z miejsc wkłuć i ran,
• obfite krwawienia wewnętrzne.

Objawy te wynikają z uszkodzenia śródbłonka naczyń i zaburzeń krzepnięcia, w tym z rozwinięcia koagulopatii. Jest to poważny, zagrażający życiu zespół objawów, który nie jest samodzielną chorobą, lecz powikłaniem innych ciężkich stanów klinicznych.

3. Ciężkie

W najcięższym przebiegu choroby można zaobserwować:

• wstrząs,
• niewydolność wielonarządową,
• głębokie zaburzenia elektrolitowe,
• masywne krwotoki,
• kwasicę metaboliczną.

Śmiertelność w ogniskach epidemicznych może wynosić nawet 80%, w zależności od szczepu wirusa, dostępności opieki i wczesności wdrożonych działań medycznych.

Zobacz także: Kiedy należy zaszczepić się przed podróżą?

Choroba marburska – diagnostyka laboratoryjna

Diagnostyka infekcji wywołanej przez wirusa Marburg wymaga specjalistycznych laboratoriów o najwyższym poziomie zabezpieczeń biologicznych (BSL-4). W ramach rozpoznania wykonuje się m.in.:

• podstawowe badania krwi,
• test RT-PCR – złoty standard diagnostyki, podstawa rozpoznania, wykrywa materiał genetyczny wirusa (najczulsza metoda we wczesnej fazie choroby),
• testy antygenowe – wykrywające białka wirusa (antygeny), używane we wczesnej fazie, ale mniej czułe niż RT-PCR, rzadziej stosowane,
• badania serologiczne (IgM, IgG) – wykonywane w późniejszej fazie lub retrospektywnie, nie służą do wczesnej diagnostyki,
• izolacja wirusa – możliwa tylko w wyspecjalizowanych laboratoriach, nie jest stosowana w rutynowej diagnostyce.

Różnicowanie obejmuje inne gorączki krwotoczne (Ebola, Lassa, żółta gorączka, denga), malarię, dur brzuszny czy sepsę.

Wirus Marburg – na czym polega leczenie?

Leczenie choroby marburskiej obejmuje głównie intensywną opiekę podtrzymującą, ponieważ nie istnieje zatwierdzona, swoista terapia przeciwwirusowa skierowana przeciw MARV.

Podstawowe działania terapeutyczne obejmują:

• agresywne nawadnianie i uzupełnianie elektrolitów,
• wyrównywanie kwasicy metabolicznej,
• transfuzje krwi i preparatów krwiozastępczych,
• wsparcie funkcji narządów (wentylacja mechaniczna, dializoterapia),
• leczenie nadkażeń bakteryjnych,
• kontrolę krwawień i koagulopatii.

W fazie badań znajdują się terapie biologiczne, m.in. przeciwciała monoklonalne i nowe leki przeciwwirusowe, jednak żadna z nich nie jest jeszcze standardem opieki w przypadku tego wirusa.

Wirus Marburg – jak nie dopuścić do zarażenia? Profilaktyka

Zapobieganie zakażeniu jest kluczowe, zwłaszcza w regionach, w których występuje wirus Marburg (głównie Afryka – Uganda, Angola, Rwanda, Tanzania, Ghana).

Do najważniejszych zasad profilaktyki należą:

• unikanie kontaktu z nietoperzami owocożernymi oraz jaskiniami i kopalniami, w których żyją,
• stosowanie środków ochrony osobistej podczas pracy w terenie,
• ścisła kontrola zakażeń w szpitalach,
• izolacja chorych oraz szybka identyfikacja osób, z którymi miały one kontakt,
• bezpieczne postępowanie ze sprzętem medycznym,
• bezpieczny pochówek zmarłych zgodny z wytycznymi WHO,
• edukacja lokalnych społeczności w zakresie zasad higieny i ryzyka transmisji.

Dla podróżnych najważniejsze jest unikanie bezpośredniego kontaktu z chorymi zwierzętami i ludźmi oraz przestrzeganie zaleceń sanitarnych.

Treść została przygotowana zgodnie z zasadami Evidence-Based Medicine – medycyny opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.