Zapalenie przełyku: przyczyny, objawy i możliwości leczenia

Czym jest zapalenie przełyku?

Przełyk to elastyczny przewód mięśniowo-błoniasty łączący gardło z żołądkiem i umożliwiający transport pokarmów oraz płynów z jamy ustnej. Różne czynniki, które uszkadzają lub drażnią jego wyściółkę, mogą prowadzić do stanu zapalnego. Zapalenie może mieć charakter ostry, np. po połknięciu substancji drażniącej lub rozwijać się stopniowo, powodując przewlekłe dolegliwości.

Zobacz także: Zgaga – przyczyny, domowe sposoby

Rodzaje i przyczyny zapalenia przełyku

Najczęstszą postacią pozostaje refluksowe zapalenie przełyku, będące następstwem choroby refluksowej. Osłabiony dolny zwieracz przełyku powoduje cofanie się kwaśnej treści żołądkowej, co przewlekle podrażnia i uszkadza śluzówkę. Jednak etiologia może być znacznie szersza.

Do pozostałych przyczyn należą polekowe uszkodzenia przełyku (np. niektóre antybiotyki, bisfosfoniany, preparaty potasu), eozynofilowe zapalenie przełyku związane z nadmierną reakcją  immunologiczną, a także infekcje: głównie u osób z obniżoną odpornością. U części pacjentów stan zapalny występuje po radioterapii w obrębie klatki piersiowej lub spożyciu bardzo gorących płynów. Ryzyko rośnie także przy otyłości, paleniu papierosów i diecie bogatej w tłuste potrawy.

Zobacz także: Choroba refluksowa przełyku (GERD) - objawy, leczenie

Objawy, które mogą sugerować zapalenie przełyku

Choroba objawia się najczęściej pieczeniem za mostkiem, zgagą, uczuciem cofania treści pokarmowej oraz bólem podczas połykania. Niektórzy pacjenci opisują trudności z przełykaniem, chrypkę, kaszel lub uczucie „guli” w gardle. Objawy mogą przypominać dolegliwości kardiologiczne, dlatego silny ból w klatce piersiowej zawsze wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. U dzieci pierwszym sygnałem bywa niechęć do jedzenia lub słaby przyrost masy ciała.

Do czerwonych flag, wymagających pilnej pomocy medycznej, należą krwawienie z przewodu pokarmowego, nagła niemożność połykania, wymioty z domieszką krwi oraz szybka utrata masy ciała.

Kto leczy zapalenie przełyku

Pierwszym specjalistą, do którego zwykle trafia pacjent, jest internista  – to on ocenia objawy, proponuje wstępną terapię i kieruje na badania. Jeżeli dolegliwości utrzymują się lub są ciężkie, dalszą diagnostykę prowadzi gastroenterolog, zajmujący się chorobami przewodu pokarmowego. Natomiast gdy dominują objawy w obrębie gardła, przewlekła chrypka czy kaszel, konsultacja u laryngologa pomaga wykluczyć inne schorzenia i ocenić wpływ refluksu na drogi oddechowe.

Jak przebiega diagnostyka zapalenia przełyku

Podstawowym badaniem jest endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, czyli gastroskopia, pozwalająca ocenić wygląd śluzówki i w razie potrzeby pobrać wycinki do analizy histopatologicznej. U pacjentów z podejrzeniem refluksu wykonuje się pH-metrię przełyku, a czasem manometrię oceniającą pracę jego mięśniówki. Badania laboratoryjne i testy alergiczne bywają pomocne w rozpoznaniu eozynofilowego zapalenia przełyku.

Możliwości leczenia

Terapia zależy od przyczyny. W refluksowym zapaleniu przełyku stosuje się inhibitory pompy protonowej, które zmniejszają wydzielanie kwasu i dają czas na regenerację nabłonka. Czasem lekarz włącza leki działające objawowo, neutralizujące istniejący już w żołądku kwas lub prokinetyczne, zwiększające motorykę przewodu pokarmowego i poprawiające opróżnianie żołądka. W przypadku postaci infekcyjnych stosuje się odpowiednio antybiotyki, leki przeciwwirusowe lub przeciwgrzybicze, natomiast w eozynofilowym zapaleniu przełyku – sterydy miejscowe oraz dietę eliminacyjną prowadzoną pod okiem specjalisty.

Jeśli stan zapalny wynika z leku przyjmowanego doustnie, internista lub gastroenterolog może zmienić jego formę bądź dawkowanie. W zaawansowanych przypadkach, szczególnie z obecnością zwężeń, rozważa się leczenie endoskopowe lub operacyjne, np. fundoplikację.

Dieta i styl życia jako realne wsparcie terapii refluksu

Modyfikacja nawyków żywieniowych często przynosi dużą ulgę. Zaleca się unikać obfitych, tłustych i bardzo pikantnych posiłków, alkoholu, napojów gazowanych i palenia papierosów. Korzystne bywa jedzenie mniejszych porcji, unikanie pozycji leżącej bezpośrednio po posiłku oraz utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Warto też obserwować, które produkty nasilają objawy, bo reakcje bywają indywidualne.

Nie ma jednego uniwersalnego „domowego sposobu”, który wyleczy zapalenie przełyku. Podnoszenie zagłówka łóżka, picie wody po posiłkach może zmniejszyć zgagę, ale nie zastępuje konsultacji medycznej. Długotrwałe samoleczenie dostępnymi bez recepty lekami zobojętniającymi może maskować poważniejsze schorzenia, dlatego, jeśli objawy utrzymują się ponad kilka tygodni, należy zgłosić się do lekarza.

Czy zapalenie przełyku jest groźne?

U większości pacjentów rokowanie jest dobre, zwłaszcza przy szybkim wdrożeniu leczenia. Nieleczony stan zapalny może jednak prowadzić do  różnych powikłań zależnych od rodzaju choroby, np. przewężeń, owrzodzeń, a także, w długotrwałych przypadkach, przełyku Barretta, zwiększającego ryzyko raka przełyku. Dlatego regularne kontrole u gastroenterologa są kluczowe, szczególnie gdy objawy powracają lub mają charakter przewlekły.

Sprawdź także: Choroby układu pokarmowego – objawy i sposoby leczenia

Zapalenie – przełyku podsumowanie

Zapalenie przełyku to dość częsta, choroba, która wymaga świadomego podejścia z powodu potencjalnych powikłań, które za sobą niesie. Wczesna diagnostyka, właściwe leczenie i zmiana stylu życia pozwalają skutecznie kontrolować przebieg choroby, ograniczyć objawy i zmniejszyć ryzyko  powikłaniom. Jeśli pieczenie w przełyku, ból przy połykaniu lub przewlekła zgaga pojawiają się regularnie, nie zwlekaj, skontaktuj się z lekarzem.