Biegunka u dzieci i niemowląt

Przyczyny biegunki i wymiotów

Najczęstszą przyczyną biegunki i wymiotów u dzieci jest infekcja wirusowa. Objawy są nieprzyjemne dla dziecka, ale zwykle samoistnie ustępują po kilku dniach. Najczęstszym ich powikłaniem jest utrata elektrolitów oraz odwodnienie organizmu, które niekiedy może wymagać uzupełniania płynów w warunkach szpitalnych.  Infekcja może zacząć się od kilkukrotnych wymiotów, do których dołącza biegunka, ból brzucha, czasem także stan podgorączkowy lub gorączka. Wymioty towarzyszące biegunce utrzymują się zazwyczaj 1-2 dni, biegunka ustępuje w ciągu 5-7 dni. Jeżeli wymioty są uporczywe, mogą spowodować poważne odwodnienie dziecka, lub być objawem innej choroby.

Przyczyn powstawania biegunki i wymiotów u dzieci jest bardzo wiele. Dotyczą one chorób związanych z przewodem pokarmowym, ale mogą być też objawami schorzeń infekcyjnych (np zapalenie gardła, uszu lub płuc), rzadziej jako odpowiedź na leki i innych. Najczęstszą przyczyną są wirusowe i bakteryjne zakażenia przewodu pokarmowego.

Zobacz także: Rotawirus u dzieci – objawy, przyczyny i leczenie

Najważniejsze zasada: Nawadnianie (Jak i czym poić?)

Wybór odpowiednich płynów i pokarmów dla dziecka w czasie wymiotów i biegunki jest kluczowy dla jego zdrowia i komfortu. Aby skutecznie nawadniać malucha, należy podawać doustne płyny nawadniające (DPN), w tym te, które zawierają elektrolity, w niewielkich ilościach co 15-30 minut.

Elektrolity (takie jak sód, potas i chlorki) są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, wpływając m.in. na pracę serca, mięśni oraz układu nerwowego. Intensywne wymioty i biegunka u dziecka mogą prowadzić do odwodnienia, co wiąże się z zaburzeniami w równowadze elektrolitowej. W takich przypadkach mogą wystąpić skurcze mięśni, nieprawidłowości w rytmie serca, a nawet zatrzymanie akcji serca. Dlatego tak istotne jest nawadnianie, które przywraca równowagę wodno-elektrolitową.

Zobacz także: Noworodki i niemowlęta – najczęstsze pytania rodziców

Zobacz także: Co robić, gdy dziecko wymiotuje po każdym łyku?

Najlepszym wyborem dla utrzymania odpowiedniego nawodnienia u dzieci, które wymiotują po każdym łyku są doustne płyny nawadniające, które powinno się podawać po łyżeczce. Płyny powinny być chłodne - ciepłe płyny wzmagają odruch wymiotny. Doustne płyny nawadniające dostarczają właściwej ilości elektrolitów oraz glukozy. Chociaż woda jest istotna, sama w sobie nie zaspokoi potrzeb organizmu w zakresie elektrolitów. Jeśli sposób ten okaże się nieskuteczny i dziecko wymiotuje oraz na nadal biegunkę warto pójść na konsultację do pediatry.

Czego nie podawać do picia dziecku, które ma wymioty i biegunki?

Dzieci podczas wymiotów i biegunek nie powinny pić:

• gazowanych napojów,
• mleka,
• soków owocowych,
• napojów o wysokiej kwasowości,
• napojów z dużą zawartością cukru.

Zobacz także: Infekcja górnych dróg oddechowych u dzieci

Dieta przy biegunce i wymiotach – co podawać do jedzenia?

W przypadku biegunki i wymiotów, dieta powinna być lekkostrawna i odżywcza. Poleca się, aby wszystkie posiłki były przygotowywane ze świeżych, najlepszej jakości składników.

Wśród produktów zalecanych do spożycia przy wymiotach i biegunkach u dzieci znajdują się:

• banany,
• biały ryż,
• mus jabłkowy
• pszenne sucharki,
• gotowane ziemniaki i marchew,
• kasza manna,
• kaszka kuskus,
• kaszka kukurydziana,
• płatki ryżowe,
• płatki jaglane,
• drobny, jasny makaron.

W przypadku niemowląt karmionych piersią, niezależnie od sposobu nawadniania, przez cały okres trwania biegunki powinno się kontynuować karmienie naturalne. U niemowlęcia karmionego sztucznie mlekiem modyfikowanym można kontynuować jego podawanie co ok. 3 godziny.

Zobacz także: Gorączka i stan podgorączkowy u dzieci

Objawy alarmowe – kiedy natychmiast do lekarza?

Biegunka, choć często samoistnie ustępuje, może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, zwłaszcza w przypadku niemowląt i małych dzieci. Warto skonsultować się z lekarzem pediatrą, gdy:

• biegunka występuje u noworodka, lub u niemowlęcia poniżej 2 miesiąca życia,
• nie zauważa się poprawy stanu zdrowia dziecka w ciągu 2-3 dni,
• widoczne są cechy odwodnienia: suchy język, wybitnie wzmożone pragnienie, płacz bez łez, chrypa aż do bezgłosu, rzadkie i skąpe oddawanie moczu lub niezmoczenie pieluszki przez 3 lub więcej godzin, zapadnięte ciemiączko,
• utrzymuje się gorączka powyżej 38 stopni u niemowląt do 3. miesiąca życia lub powyżej 39 stopni u starszych dzieci,
• pojawienia się u dziecka apatii, senności lub nadmiernego rozdrażnienia,
• wystąpienia stolców z krwią lub o smolistym (czarnym) zabarwieniu,
• nasilonych bólów brzucha lub odbytu,
• dziecko choruje na cukrzycę, astmę, niewydolność nerek lub inną chorobę przewlekłą lub wrodzoną
• wymioty są uporczywe,

Jak zapobiegać wystąpieniu biegunek i wymiotów?

Najlepszym sposobem na zapobieganie biegunkom i wymiotom są szczepienia dla niemowląt i dzieci przeciwko rotawirusom. Są one bowiem najczęstszą przyczyną ostrych biegunek w tej grupie wiekowej. Szczepionka ta jest bezpłatna i znajduje się w kalendarzu szczepień. Kwalifikacją do szczepienia zajmuje się lekarz pediatra.

Dzieci powinny być zaszczepione przeciwko rotawirusom, aby zapobiec ciężkim zachorowaniom, które mogą wymagać leczenia szpitalnego. Szczepienie składa się z dwóch lub trzech dawek podawanych doustnie w odstępie przynajmniej czterech tygodni.

Mycie rąk jest kluczowym elementem higieny osobistej, który może znacznie zmniejszyć ryzyko rozprzestrzenienia się chorób, w tym biegunki i wymiotów. W przypadku wystąpienia objawów wymiotów i biegunki, ważne jest, aby nie dotykać ust, oczu oraz innych powierzchni, aby uniknąć przeniesienia patogenów.

Zobacz także: Trzydniówka - objawy, przyczyny i postępowanie

Podsumowanie

Biegunka i wymioty u dzieci i niemowląt, mimo że są powszechne, mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia malucha, zwłaszcza gdy wystąpią objawy odwodnienia. Warto reagować na ich pojawienie się jak najwcześniej i niezwłocznie skonsultować się z lekarzem w przypadku niepokojących objawów. Szybka diagnoza i odpowiednie postępowanie mogą zapobiec powikłaniom.

Leczenie biegunki i wymiotów u dzieci i niemowląt domowymi sposobami polega na odpowiednim nawodnieniu i podaniu elektrolitów. W przypadku infekcji bakteryjnej konieczna jest antybiotykoterapia, ale nie wszystkie biegunki bakteryjne wymagają tego rodzaju terapii. W przypadku infekcji wirusowych leczenie polega głównie na nawodnieniu i podawaniu leków przeciwgorączkowych.