Rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego – badanie obrazowe

Czym jest rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego?

Rezonans magnetyczny (MR lub MRI) kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego to badanie, które jest pomocne w ocenie struktur, których nie widać na zwykłym prześwietleniu. Pozwala ono na dokładną analizę stanu krążków międzykręgowych (tzw. dysków), więzadeł, rdzenia kręgowego (w jego końcowym odcinku, tzw. stożka rdzeniowego) oraz korzeni nerwowych wychodzących z kanału kręgowego. Dzięki wysokiej rozdzielczości tkankowej, MRI potrafi odróżnić struktury prawidłowe od patologicznych z milimetrową dokładnością, co ma ogromne znaczenie przy planowaniu zabiegów neurochirurgicznych.

Wskazania do wykonania rezonansu magnetycznego kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego

Rezonans zazwyczaj nie jest badaniem pierwszego wyboru (tym jest zwykle RTG), jednak staje się niezbędny, gdy obraz kliniczny pacjenta jest niepokojący lub leczenie zachowawcze nie przynosi ulgi. Lekarze zlecają MRI, aby precyzyjnie zlokalizować źródło ucisku na struktury nerwowe. Skierowanie na rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowego najczęściej wystawiają ortopedzi, neurolodzy, neurochirurdzy lub reumatolodzy.

Do głównych wskazań należą:

• podejrzenie dyskopatii: ocena przepuklin i wypuklin krążków międzykręgowych, które mogą uciskać korzenie nerwowe powodując rwę kulszową lub udową;
• stenoza kanału kręgowego: zwężenie światła kanału kręgowego, które może prowadzić do chromania neurogennego (bólu i osłabienia nóg podczas chodzenia);
• zmiany nowotworowe: guzy pierwotne kręgosłupa, oponiaki, nerwiaki oraz przerzuty nowotworowe do kręgów;
• zmiany zapalne: zapalenie krążka międzykręgowego i trzonów kręgów (Spondylodiscitis), ropnie przykręgosłupowe;
• ocena pooperacyjna: sprawdzenie skuteczności zabiegu oraz różnicowanie między blizną pooperacyjną a nawrotem przepukliny;
• urazy: ocena uszkodzeń więzadeł i stabilności kręgosłupa, których nie widać na tomografii.

Przeciwwskazania do rezonansu magnetycznego kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego

Mimo że badanie nie emituje promieniowania, silne pole magnetyczne wytwarzane przez aparat wiąże się z pewnymi ograniczeniami. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest obecność w ciele pacjenta metalowych i elektronicznych urządzeń, które mogłyby ulec przemieszczeniu lub awarii, stanowiąc zagrożenie dla zdrowia lub życia.

Badania nie wykonuje się u osób, które mają:

• rozrusznik serca (chyba że jest to nowoczesny model certyfikowany do pracy w polu MR),
• neurostymulatory,
• implanty ślimakowe słuchu,
• metalowe klipsy naczyniowe (zakładane np. przy tętniakach),
• opiłki metalu w oku (częste u osób pracujących przy obróbce metali),
• pompę insulinową.

Nowoczesne endoprotezy stawów, implanty stomatologiczne czy stenty zazwyczaj nie stanowią przeszkody, jednak wymagane jest okazanie dokumentacji medycznej potwierdzającej, że materiał jest kompatybilny z polem magnetycznym. Względnym przeciwwskazaniem jest pierwszy trymestr ciąży (badanie wykonuje się tylko w wyższych koniecznościach) oraz silna klaustrofobia.

Jak przebiega rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego i ile trwa?

Badanie odbywa się w specjalnym, odizolowanym pomieszczeniu. Pacjent kładzie się na ruchomym stole diagnostycznym w pozycji na plecach, a pod kolana często podkładany jest wałek, który odciąża odcinek lędźwiowy i zwiększa komfort leżenia. Nad badaną okolicą technik umieszcza specjalną cewkę, która działa jak antena odbierająca sygnał z ciała.

Następnie stół wsuwa się do wnętrza aparatu, który ma kształt tunelu. Podczas badania urządzenie wydaje głośne, rytmiczne dźwięki (stukanie, pukanie), które są całkowicie naturalne i wynikają z pracy cewek gradientowych. Aby zniwelować ten hałas, pacjent otrzymuje słuchawki wygłuszające lub zatyczki do uszu. Przez cały czas trwania procedury należy leżeć nieruchomo, ponieważ nawet najmniejszy ruch, kaszel czy drżenie może rozmazać obraz i wymusić powtórzenie sekwencji. Personel medyczny obserwuje pacjenta przez szybę i ma z nim kontakt głosowy przez interkom. Badana osoba otrzymuje również do ręki specjalną "gruszkę", czyli przycisk alarmowy, którym może w każdej chwili przerwać badanie w razie złego samopoczucia. Cała procedura trwa zazwyczaj od 15 do 30 minut.

Rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z kontrastem czy bez?

Większość badań MR kręgosłupa lędźwiowego w diagnostyce bólu i dyskopatii wykonuje się bez podania środka kontrastowego. Obrazowanie tkanek jest na tyle dokładne, że dodatkowe wzmocnienie nie jest zazwyczaj potrzebne.

Istnieją jednak konkretne sytuacje, w których lekarz radiolog decyduje o konieczności dożylnego podania kontrastu. Dzieje się tak najczęściej w przypadku:

• diagnostyki guzów i zmian nowotworowych (aby ocenić ich unaczynienie i granice),
• podejrzenia stanów zapalnych i infekcji kręgosłupa,
• chorób demielinizacyjnych (np. stwardnienie rozsiane, choć rzadziej dotyczy tego odcinka),
• oceny kręgosłupa po operacjach, gdzie kontrast pozwala odróżnić tkankę bliznowatą od nawrotowej przepukliny dysku.

Podanie kontrastu wydłuża badanie o około 10–15 minut i wiąże się z koniecznością wkłucia do żyły.

Jak przygotować się do rezonansu magnetycznego kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego?

Rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowego nie wymaga skomplikowanego przygotowania. Pacjent powinien zadbać o wygodny ubiór, który jest całkowicie pozbawiony metalowych elementów, takich jak suwaki, guziki, metalowe dżety czy fiszbiny w bieliźnie. Najlepszym rozwiązaniem będzie założenie bawełnianych spodni dresowych i luźnej koszulki.

Tuż przed wejściem do strefy diagnostycznej konieczne jest zdjęcie wszelkich ozdób, w tym zegarka, biżuterii, paska oraz spinek do włosów. Należy również pamiętać o całkowitym opróżnieniu kieszeni z kluczy, kart płatniczych oraz telefonów, ponieważ przedmioty te mogą ulec zniszczeniu lub zakłócić pracę aparatu.

Jeżeli chodzi o dietę, tu zalecenia są uzależnione od planowanego przebiegu procedury. Jeśli rezonans wykonywany jest standardowo, bez podania środka cieniującego, nie ma bezwzględnej konieczności pozostawania na czczo. Pacjent może normalnie spożywać

posiłki, pić płyny oraz przyjmować stałe leki o ustalonej porze, ale dla zapewnienia maksymalnego komfortu podczas badania warto ostatni posiłek spożyć minimum 2 godziny przed badaniem.. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku badania z kontrastem, wówczas koniecznością staje się powstrzymanie od jedzenia na około dwie do czterech godzin przed wizytą, przy jednoczesnym zadbaniu o optymalne nawodnienie organizmu.

Ważnym elementem wizyty jest również skompletowanie niezbędnej dokumentacji medycznej. Należy zabrać ze sobą dowód tożsamości oraz skierowanie. Dla lekarza radiologa istotne są wyniki poprzednich badań obrazowych (RTG, TK lub wcześniejszego rezonansu), najlepiej na płytach CD wraz z opisami, co pozwala na ocenę dynamiki zmian chorobowych. Dodatkowo, przy planowanym podaniu kontrastu, wymagane jest okazanie aktualnego wyniku poziomu kreatyniny we krwi, zazwyczaj nie starszego niż 14–21 dni, by sprawdzić czynność nerek niezbędną do bezpiecznego wydalenia substancji cieniującej z organizmu.

Zobacz także: Rezonans magnetyczny – przygotowanie do badań

Rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego to badanie diagnostyczne, które pozwala na szczegółowy wgląd w dolny odcinek pleców. Dzięki niemu możliwe jest precyzyjne rozpoznanie przyczyn bólu, od dyskopatii po skomplikowane zmiany neurologiczne. Odpowiednie przygotowanie i brak metalowych elementów przy sobie zapewniają bezpieczeństwo i wysoką jakość uzyskanych obrazów. Wynik badania jest decydującym elementem w planowaniu leczenia operacyjnego lub rehabilitacyjnego.