Łzawienie oczu – najczęstsze przyczyny

Nadmierne łzawienie oczu – co to za stan?

Nadmierne łzawienie oczu, określane jako epifora, oznacza patologicznie zwiększone gromadzenie się łez na powierzchni gałki ocznej oraz ich spływanie po brzegu powieki. Objaw ten może wynikać zarówno ze wzmożonego wydzielania łez, jak i z zaburzenia ich odpływu przez drogi łzowe. Łzawienie bywa przejściowe, związane z podrażnieniem oka, ale może również stanowić manifestację chorób powierzchni oka, powiek, narządu łzowego albo schorzeń zapalnych.

Znaczenie kliniczne ma ocena jednostronnego lub obustronnego charakteru dolegliwości, czasu trwania objawów oraz obecności współistniejącego bólu, pieczenia, światłowstrętu, zaczerwienienia czy pogorszenia ostrości widzenia.

Zobacz także: Zaburzenia wzroku – o czym świadczą?

Przyczyny nadmiernego łzawienia oczu

Istnieje wiele przyczyn nadmiernego łzawienia oczu. Należą do nich m.in.:

• zespół suchego oka,
• alergie,
• infekcje i stany zapalne,
• czynniki środowiskowe.

Łzawienie może być też reakcją na podrażnienie powierzchni oka.

Zespół suchego oka

Jedną z częstszych przyczyn nadmiernego łzawienia oczu jest zespół suchego oka. Mimo niedostatecznego nawilżenia powierzchni oka dochodzi w tym przypadku do odruchowego, nadmiernego wydzielania łez, które nie zapewniają właściwej stabilizacji filmu łzowego. Objawom często towarzyszą pieczenie, uczucie piasku pod powiekami, okresowe zamazywanie obrazu oraz dyskomfort narastający podczas pracy wzrokowej.

Alergia

Łzawienie może mieć również podłoże alergiczne. Kontakt z alergenami wziewnymi, takimi jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego czy naskórek zwierząt, prowadzi do podrażnienia spojówek i nasilenia wydzielania łez. Charakterystyczne są świąd oczu, zaczerwienienie spojówek oraz obrzęk powiek.

Infekcje i stany zapalne

Istotną grupę przyczyn stanowią infekcje i stany zapalne obejmujące spojówki, rogówkę oraz brzegi powiek. Nadmierne łzawienie obserwuje się m.in. w przebiegu zapalenia spojówek, zapalenia rogówki, zapalenia brzegów powiek czy jęczmienia. Obraz kliniczny może obejmować dodatkowo przekrwienie, ból, wydzielinę śluzową lub ropną oraz nadwrażliwość na światło.

Czynniki środowiskowe

Znaczenie mają także czynniki środowiskowe, takie jak wiatr, niska temperatura, suche powietrze, dym tytoniowy, zanieczyszczenia powietrza i ekspozycja na klimatyzację. Tego rodzaju bodźce drażnią powierzchnię oka, nasilając odruchowe wydzielanie łez.

Nadmierne łzawienie bywa związane z niedrożnością dróg łzowych, zwłaszcza kanalików łzowych lub przewodu nosowo-łzowego. W takiej sytuacji łzy są produkowane w prawidłowej ilości, lecz ich odpływ jest utrudniony. U niemowląt przyczyną może być wrodzona niedrożność dróg łzowych, natomiast u osób starszych częściej stwierdza się zwężenie struktur odpowiedzialnych za odpływ łez.

Objaw ten może pojawiać się również w związku z długotrwałym obciążeniem wzroku. Długotrwała praca przy komputerze, wielogodzinne korzystanie z urządzeń ekranowych oraz zmniejszona częstość mrugania prowadzą do destabilizacji filmu łzowego i wtórnego podrażnienia powierzchni oka.

Kolejną możliwą przyczyną jest obecność ciała obcego lub uraz mechaniczny. Nawet drobna rzęsa, pył, kurz albo powierzchowne uszkodzenie nabłonka rogówki mogą wywoływać intensywne łzawienie, często połączone z bólem, uczuciem ciała obcego i zaczerwienieniem.

Przeczytaj również: Kiedy należy udać się do okulisty, a kiedy do optometrysty?

Łzawienie oczu – na czym polega diagnostyka? Jakie badania mogą zostać zlecone przez lekarza?

Diagnostyka nadmiernego łzawienia oczu rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu i badania okulistycznego. Okulista ocenia czas trwania objawów, ich nasilenie, jednostronne lub obustronne występowanie, obecność wydzieliny, świądu, bólu, światłowstrętu i wpływ czynników środowiskowych i pracy wzroku na przebieg dolegliwości.

Podstawą jest ocena przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej, która umożliwia analizę spojówek, rogówki, brzegów powiek i menisku łzowego. W zależności od obrazu klinicznego mogą zostać wykonane testy oceniające film łzowy, w tym test Schirmera. Przy podejrzeniu uszkodzenia nabłonka rogówki stosuje się barwienie fluoresceiną.

Jeżeli istnieje podejrzenie zaburzeń odpływu łez, lekarz może zlecić ocenę drożności dróg łzowych, obejmującą próbę przepłukiwania lub sondowania kanalików łzowych. W wybranych przypadkach konieczna bywa konsultacja laryngologiczna albo dodatkowa diagnostyka obrazowa okolicy dróg łzowych. Przy podejrzeniu tła alergicznego uwzględnia się również diagnostykę alergologiczną.

Zajrzyj do artykułu: Ptoza – dlaczego powieka opada i jakie może to mieć konsekwencje?

Domowe sposoby na nadmierne łzawienie oczu

Postępowanie doraźne zależy od najbardziej prawdopodobnej przyczyny objawu. Przy podrażnieniu powierzchni oka i zaburzeniach filmu łzowego korzystne jest stosowanie kropli nawilżających, czyli sztucznych łez. Poprawiają one stabilność filmu łzowego oraz zmniejszają uczucie pieczenia i dyskomfortu.

Ulgę mogą przynosić chłodne kompresy lub żelowe maski przykładane do zamkniętych powiek, zwłaszcza przy obrzęku i przekrwieniu. Znaczenie ma także prawidłowa higiena powiek, dokładne usuwanie makijażu oraz ograniczenie ekspozycji na dym, kurz i suche powietrze. Korzystne bywa regularne wietrzenie pomieszczeń oraz utrzymywanie odpowiedniej wilgotności powietrza.

W ochronie oczu pomocne jest noszenie okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV, które ograniczają drażniący wpływ światła, wiatru i zanieczyszczeń. Osoby intensywnie pracujące przy ekranach powinny robić regularne przerwy i świadomie zwiększać częstość mrugania. Należy unikać samodzielnego stosowania przypadkowych kropli przeciwbakteryjnych lub glikokortykosteroidowych bez uprzedniej konsultacji okulistycznej.

Zobacz film: Trening wzroku

Kiedy udać się do lekarza okulisty?

Konsultacja okulistyczna jest wskazana, jeśli łzawienie utrzymuje się przez dłuższy czas, nawraca lub stopniowo się nasila. Szybkiej oceny wymaga sytuacja, w której objawom towarzyszą silny ból oka, światłowstręt, pogorszenie ostrości widzenia, znaczne zaczerwienienie, ropna wydzielina albo uraz. Pilnej diagnostyki wymaga także jednostronne, przewlekłe łzawienie, które może sugerować niedrożność dróg łzowych lub inną patologię wymagającą leczenia specjalistycznego.

U dzieci, osób starszych oraz pacjentów po zabiegach okulistycznych utrzymujące się łzawienie również powinno zostać ocenione przez lekarza. Wczesne rozpoznanie przyczyny pozwala wdrożyć leczenie ukierunkowane i ograniczyć ryzyko powikłań dotyczących powierzchni oka oraz narządu łzowego. 

Treść została przygotowana zgodnie z zasadami Evidence-Based Medicine – medycyny opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.