Przewlekły niealergiczny nieżyt nosa

Czym jest przewlekły niealergiczny nieżyt nosa?

To grupa objawów przewlekłego zapalenia śluzówki nosa niewynikająca z alergii ani infekcji. Może się manifestować przewlekłą niedrożnością nosa, wodnistą lub śluzową wydzieliną, kichaniem oraz uczuciem zatkania, utrzymującymi się ponad 12 tygodni. Objawy nie mają wyraźnego związku z sezonowością, pyłkami czy alergenami domowymi.

Niealergiczny nieżyt nosa często mylony jest ze schorzeniami infekcyjnymi lub przeciągającą się alergią. Różnica polega na tym, że infekcyjny katar ustępuje zwykle w ciągu kilku–kilkunastu dni, natomiast katar niealergiczny trwa miesiącami, a nawet latami. W przeciwieństwie do alergii rzadziej występuje świąd nosa, oczu, gardła czy łzawienie oczu.

Zobacz także: Nieżyt nosa – co to jest? Objawy, przyczyny, sposoby leczenia

Główne przyczyny niealergicznego przewlekłego nieżytu nosa

Nieżyt naczynioruchowy (idiopatyczny)

Najczęściej rozpoznawany typ. Błona śluzowa nosa reaguje nadmiernie na bodźce, które u osób zdrowych nie wywołują objawów: zimne powietrze, ostre zapachy, dym, zmiany temperatury, emocje czy stres. Dochodzi do obrzęku i nadprodukcji wydzieliny, zwłaszcza rano lub przy wyjściu z ciepłego pomieszczenia.

Nieżyt polekowy

Pojawia się po długotrwałym stosowaniu kropli donosowych obkurczających naczynia. Po kilku dniach śluzówka traci naturalną regulację, a po odstawieniu kropli nos puchnie jeszcze bardziej. Do nieżytu polekowego mogą prowadzić również niektóre leki ogólne, m.in. stosowane w nadciśnieniu tętniczym czy terapii hormonalnej. Leczenie polega przede wszystkim na eliminacji czynnika wywołującego.

Nieżyt hormonalny

Występuje przede wszystkim w ciąży, ale także w chorobach tarczycy oraz w trakcie terapii hormonalnych. Hormony (estrogeny, progesteron, hormony tarczycy) wpływają na napięcie naczyń krwionośnych i przepuszczalność błony śluzowej, dlatego pojawia się obrzęk i przekrwienie śluzówki, uporczywe uczucie zatkania, często bez intensywnego kataru.

Nieżyt zawodowy

Związany z przewlekłym narażeniem na czynniki drażniące takie jak pyły, opary chemiczne, dym papierosowy czy intensywne zapachy. Dotyczy m.in. fryzjerów, pracowników budowlanych, laboratoriów chemicznych czy zakładów przemysłowych. W tym typie poprawa często następuje po zmianie stanowiska pracy lub wprowadzeniu odpowiednich środków ochrony osobistej.

Objawy przewlekłego niealergicznego nieżytu nosa

Najczęściej są to: uczucie zatkanego nosa, wodnista lub śluzowa wydzielina, spływanie po tylnej ścianie gardła, kichanie, pogorszenie węchu oraz zmęczenie wynikające z gorszej jakości snu. Niektóre osoby zauważają, że objawy silnie zmieniają się pod wpływem temperatury i wilgotności powietrza.

Objawy alarmowe, takie jak przewlekły, niepokojący pod względem charakteru wydzieliny jednostronny wyciek, częste, obfite lub jednostronne krwawienia z nosa, silne bóle głowy czy zaburzenia widzenia, wymagają pilnej konsultacji specjalistycznej – mogą wskazywać na patologie zatok, polipy lub zmiany nowotworowe.

Niealergiczny nieżyt nosa u dzieci

Dzieci z przewlekłym katarem często oddychają przez usta, gorzej śpią i mają problemy z koncentracją. Objawy niekiedy przypominają alergię, ale testy są prawidłowe. U najmłodszych należy koniecznie wykluczyć przerost migdałka gardłowego, przewlekłe zapalenie zatok oraz alergię pokarmową. Laryngolog dziecięcy ocenia drożność nosa i stopień przerostu migdałka, a internista lub alergolog może zlecić badania uzupełniające.

Diagnostyka – kto i jak rozpoznaje niealergiczny nieżyt nosa?

Diagnostyka wymaga współpracy kilku specjalistów. Internista/lekarz POZ często jako pierwszy ocenia przebieg choroby, przyjmowane leki i obecność chorób współistniejących. Może zlecić podstawowe badania lub skierować dalej do specjalisty. Alergolog wykonuje testy alergiczne, by wykluczyć podłoże IgE-zależne i odróżnić od alergicznego nieżytu nosa. Laryngolog dokonuje oceny endoskopowej jam nosa, bada stan małżowin nosowych, przegrody oraz obecność ewentualnych polipów.

W diagnostyce wykorzystuje się także: badania obrazowe zatok (gdy podejrzewa się przewlekłe zapalenie), ocenę narażenia na czynniki zawodowe, analizę stosowanych leków oraz testy laboratoryjne, jeśli objawy sugerują zaburzenia hormonalne. Częstym błędem jest wielomiesięczne stosowanie kropli obkurczających zamiast poszukiwania faktycznego źródła problemu.

Leczenie – jak skutecznie kontrolować przewlekły niealergiczny nieżyt nosa?

Leczenie jest zależne od przyczyny, ale większość pacjentów dobrze reaguje na glikokortykosteroidy donosowe, które zmniejszają obrzęk i produkcję wydzieliny. Pomocne bywają również w niektórych typach nieżytu (np. naczynioruchowym) preparaty antycholinergiczne ograniczające wodnistą wydzielinę. Płukanie nosa roztworami soli poprawia oczyszczanie i nawilżenie śluzówki, wspierając naturalne mechanizmy obronne.

W typie polekowym kluczowe jest całkowite odstawienie kropli obkurczających, najlepiej pod kontrolą lekarza. W nieżycie zawodowym konieczne może być ograniczenie ekspozycji lub używanie środków ochronnych. Gdy przewlekłe dolegliwości wynikają ze skrzywienia przegrody czy przerostu małżowin, laryngolog może zaproponować leczenie zabiegowe.

Domowe metody obejmują utrzymywanie odpowiedniej wilgotności powietrza, unikanie dymu papierosowego i gwałtownych zmian temperatury oraz regularne nawadnianie organizmu. Wspierają leczenie, ale nie zastępują terapii zaleconej przez specjalistę.

Najczęstsze pytania pacjentów

Czy przewlekły nieżyt nosa można wyleczyć całkowicie?

Choć przewlekły niealergiczny nieżyt nosa jest zazwyczaj schorzeniem długotrwałym, odpowiednio dobrana terapia pozwala na skuteczne zmniejszenie objawów i odzyskanie komfortu oddychania.

Czy stosowanie kropli obkurczających jest bezpieczne?

Krople obkurczające naczynia można stosować jedynie krótkotrwale. Ich zbyt długie używanie (zazwyczaj powyżej kilku dni) prowadzi do uzależnienia błony śluzowej i rozwoju tzw. nieżytu polekowego.

Czy przewlekły katar jest zaraźliwy?

Sam nieżyt niealergiczny nie jest chorobą zakaźną, dlatego nie można się nim zarazić od innej osoby. Choć objawy, takie jak kichanie czy wyciek z nosa, mogą przypominać typową infekcję wirusową, w tym przypadku wynikają z innych przyczyn. Oznacza to, że przebywanie w towarzystwie osoby zmagającej się z przewlekłym nieżytem niealergicznym jest bezpieczne dla otoczenia.

Podsumowanie

Przewlekły niealergiczny nieżyt nosa to zróżnicowana grupa schorzeń, które wymagają indywidualnego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego. Kluczowe jest holistyczne spojrzenie i często współpraca internisty, alergologa i laryngologa, a także świadoma obserwacja własnych objawów. Odpowiednio prowadzone leczenie pozwala większości pacjentów odzyskać komfort oddychania i kontrolę nad przewlekłym katarem.