RTG kręgosłupa

Czym jest RTG kręgosłupa?

RTG kręgosłupa to podstawowe badanie diagnostyczne, które wykorzystuje właściwości promieniowania rentgenowskiego. Przenika ono przez tkanki organizmu – tkanka kostna, ze względu na swoją gęstość i zawartość wapnia, pochłania promieniowanie silniej niż tkanki miękkie. Dzięki temu powstaje negatywowy obraz, na którym kości widoczne są jako jasne struktury, które z łatwością można ocenić. Zdjęcia RTG najczęściej wykonuje się w projekcjach AP (przednio-tylnej) oraz bocznej.

W zależności od dolegliwości badanie może obejmować cały kręgosłup lub jego konkretny odcinek. Biorąc pod uwagę zgłaszane objawy, najczęściej pacjenci są kierowani na RTG kręgosłupa szyjnego, RTG kręgosłupa piersiowego czy RTG kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego.

Wykonane zdjęcia najczęściej są zapisywane w formie elektronicznej na płycie CD/DVD, dzięki czemu lekarz może obejrzeć je na komputerze.

Wskazania do wykonania RTG kręgosłupa

Skierowanie na badanie rentgenowskie kręgosłupa wystawia lekarz. Może to być ortopeda, neurolog, reumatolog lub lekarz podstawowej opieki zdrowotnej. Wśród najczęstszych wskazań do wykonania RTG kręgosłupa wymienia się:

• ostry lub przewlekły ból kręgosłupa, który nie ustaje po odpoczynku lub lekach przeciwbólowych,
• bóle promieniujące do kończyn,
• urazy kręgosłupa,
• wady postawy,
• podejrzenie zmian zapalnych lub zwyrodnieniowych.

Należy podkreślić, że RTG jest badaniem wstępnym. Jeśli obraz radiologiczny nie wyjaśnia w pełni przyczyn dolegliwości, lekarz może zadecydować o poszerzeniu diagnostyki o tomografię komputerową (dla dokładniejszej oceny kości) lub rezonans magnetyczny (dla oceny tkanek miękkich, dysków i rdzenia kręgowego).

Przebieg badania RTG kręgosłupa

RTG kręgosłupa przebiega sprawnie i bezboleśnie. Nad badaniem czuwa wykwalifikowany technik elektroradiologii. Po wejściu do gabinetu pacjent zostaje poproszony o odsłonięcie badanej okolicy ciała. Konieczne jest też zdjęcie wszelkich metalowych elementów, takich jak biżuteria, paski z klamrami, ubrania z guzikami czy zamkami, a w przypadku kobiet – również biustonosze. Dlaczego? Ponieważ metal jest nieprzepuszczalny dla promieni X i tworzy na zdjęciu jasne plamy, które mogą zasłonić istotne zmiany chorobowe lub imitować patologie.

Pozycja pacjenta podczas badania zależy od prześwietlanego odcinka kręgosłupa oraz celu diagnostycznego:

• projekcja przednio-tylna (AP) i boczna: to standardowe ujęcia, które wykonuje się niemal zawsze. Pacjent stoi przodem lub bokiem do detektora, a lampa rentgenowska znajduje się za nim lub z boku. W niektórych przypadkach (np. przy silnym bólu lub zawrotach głowy) zdjęcia wykonuje się w pozycji leżącej na stole diagnostycznym;
• projekcje skośne: wykonywane rzadziej, głównie w celu oceny otworów międzykręgowych, przez które wychodzą korzenie nerwowe;
• zdjęcia czynnościowe: to specjalistyczne ujęcia wykonywane w maksymalnym przodopochyleniu (zgięciu) i tyłopochyleniu (wyproście). Pozwalają one ocenić niestabilność kręgosłupa, czyli nadmierną, patologiczną ruchomość kręgów względem siebie, która nie jest widoczna w statycznej pozycji;
• zdjęcie całego kręgosłupa na długiej kliszy: wykonywane w pozycji stojącej (tzw. posturografia), niezbędne do precyzyjnego pomiaru kątów skrzywienia w skoliozach oraz oceny balansu ciała.

Podczas RTG kręgosłupa pacjent musi pozostać w bezruchu i zazwyczaj jest proszony o wstrzymanie oddechu. Cała wizyta w gabinecie trwa krótko, zazwyczaj jest to od 5 do 15 minut.

Jak przygotować się do badania RTG kręgosłupa?

Przygotowanie do RTG kręgosłupa jest uzależnione od tego, który fragment będzie badany. W przypadku prześwietlenia odcinka szyjnego i piersiowego specjalne przygotowanie nie jest wymagane. Badanie można wykonać o dowolnej porze dnia, nie trzeba być na czczo. Inaczej jest w przypadku, gdy konieczne jest RTG odcinka lędźwiowo-krzyżowego. Tu niezbędna jest dieta lekkostrawna na 2 dni przed badaniem. Wskazane jest również przyjęcie leku bez recepty zawierającego symetykon, który rozbija pęcherzyki gazu w jelitach. Na badanie należy zgłosić się na czczo (co najmniej 6 godzin bez jedzenia). W dniu badania należy też wstrzymać się od palenia papierosów i żucia gumy, ponieważ powoduje to połykanie powietrza. Stale przyjmowane leki można zażyć o zwykłej porze.

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do RTG kręgosłupa jest ciąża, ze względu na ryzyko uszkodzenia płodu przez promieniowanie. W razie wątpliwości kobiety powinny wykonać test ciążowy przed badaniem.

Jakie choroby wykrywa RTG kręgosłupa?

Prześwietlenie pozwala na zdiagnozowanie wielu chorób kręgosłupa, tj.:

• zmian zwyrodnieniowych,
• wada postawy i deformacji,
• złamań,
• kręgozmyku,
• chorób zapalnych i reumatologicznych,
• wad wrodzonych i rozwojowych,
• zmian w strukturze kości.

Rentgen kręgosłupa to niezbędne badanie diagnostyczne w ortopedii i neurologii. Jest bezpieczne, trwa zaledwie kilka minut i pozwala lekarzom na precyzyjne rozpoznanie zmian w obrębie różnych odcinków kręgosłupa. Wczesne wykrycie nieprawidłowości daje szansę na szybszy powrót do sprawności, dlatego nie należy lekceważyć objawów i nie zwlekać z profesjonalną diagnostyką.

Wydanie badania na płycie CD

Pacjent może poprosić o przygotowanie płyty CD z wynikiem wykonywanego badania. Czas oczekiwania na płytę wynosi do 3 dni roboczych. Pełną informację Pacjent otrzyma w placówce, w której wykonywał badanie RTG.

W przypadku kierowania Pacjenta do szpitala, lub jeśli w badaniu zostało wykryte złamanie, zapalenie płuc, płyta CD będzie wydana od razu.