Cefalometria

Na czym polega RTG cefalometryczne?

Badanie cefalometryczne pozwala na szczegółową diagnostykę oraz planowanie leczenia ortodontycznego a także ocenę jego skuteczności. Tele-RTG to zdjęcie rentgenowskie całej czaszki w trzech różnych pozycjach: bocznej (tzw. zdjęcie tele-boczne), tylno-przedniej (PA) lub osiowej (podbródkowo-ciemieniowej, SMV). Zdecydowanie najczęściej wykonuje się cefalometrię boczną i przyjmuje się standardowo, że nacelowana jest na prawy profil, chyba że lekarz kierujący na badanie zadecyduje inaczej.

Wykonane w ten sposób prześwietlenie pozwala na wgląd w tkanki miękkie twarzy, zatoki przynosowe, łuk jarzmowy, kręgi szyjne i podniebienie twarde oraz struktury zębowe, w tym także na ocenę zgryzu.

Wskazania do wykonania cefalometrii

Wskazania do wykonania cefalometrii obejmują:

• Ocenę wad zgryzu poprzez dokładną analizę wzorców wzrostu twarzy i zgryzu, co jest kluczowe w diagnostyce i planowaniu leczenia.
• Analizę wzorców wzrostu, gdzie teleradiogram pozwala ocenić wzorce wzrostu twarzy i czaszki, co jest szczególnie ważne w diagnozie i leczeniu chorób rozwojowych i wad wrodzonych, np. dysmorfii, czy przedwczesnego zrośnięcia się szwów czaszkowych.
• Ocenę asymetrii twarzy, w przypadku których cefalometria może być pomocna w identyfikacji asymetrii twarzy będącej konsekwencją różnic w rozwoju kości lub mięśni, a także wskazywać na ewentualne potrzeby lecznicze.
• Planowanie zabiegów chirurgicznych: w niektórych przypadkach, zwłaszcza przy poważnych wadach zgryzu lub deformacjach twarzy, tele-RTG jest stosowane do planowania zabiegów chirurgicznych.
• Ocenę postępów leczenia ortodontycznego oraz monitorowania skuteczności terapii.
• Ocenę wieku kostnego dzięki obrazowi kręgów szyjnych.

Warto pamiętać, że cefalometria to badanie rentgenowskie z użyciem promieniowania jonizującego, więc jest wykonywane tylko wtedy, gdy jest uzasadnione medycznie. Wykonuje się je na podstawie skierowania od lekarza.

Sprawdź też: Przebieg leczenia implantologicznego          

Przebieg badania

Elektroradiolog wykonuje badanie cefalometryczne w pozycji bocznej oraz tylno-przedniej:

• prosi Pacjenta o zajęcie pozycji w wyznaczonym miejscu;
• nakłada mu na ramiona specjalny ołowiany fartuch, chroniący przed promieniowaniem rentgenowskim;
• unieruchamia głowę Pacjenta w ustalonej pozycji, umieszczając ją w cefalostacie, czyli do nasady jego nosa przysuwa specjalny wspornik, a w uszach umieszcza plastikowe zatyczki, tzw. oliwki uszne;
• prosi, aby pacjent zamknął usta, przełknął ślinę i lekko zacisnął zęby w taki sposób, jak zawsze, i nie poruszał się przez 3 sekundy.

W przebiegu wykonywania zdjęcia w projekcji osiowej (podbródkowo-ciemieniowej) pacjent jest ustawiany w taki sam sposób, z tą różnicą, że stoi tyłem do projektora i jest proszony o odchylenie głowy do tyłu.

Po kilku minutach pacjent otrzymuje płytę CD z zapisanym zdjęciem. W trakcie badania należy uważnie wykonywać polecenia elektroradiologa. Podany tu przebieg badania to opis standardowej procedury, która może się różnić od podanych powyżej w zależności od stanu zdrowia i możliwości pacjenta.

Ile trwa cefalometria? Samo wykonanie badania trwa około 0,5–3 sek., a cała procedura zajmuje kilka minut.

Jak przygotować się do badania cefalometrycznego?

Przed badaniem cefalometrycznym konieczne jest usunięcie z głowy, twarzy oraz szyi wszystkich przedmiotów zawierających metalowe elementy, a więc wszelkiego rodzaju spinek i ozdób do włosów, okularów, biżuterii, piercingu. Każdy metal, nawet szlachetny, taki jak złoto czy platyna, zostanie zobrazowany na zdjęciu i obniży jakość badania.

Jakie problemy zdrowotne wykrywa się za pomocą badania cefalometrycznego?

Zdjęcie cefalometryczne w pozycji osiowej, czyli podbródkowo-ciemieniowej, pozwala na diagnostykę schorzeń i urazów w obrębie podstawy czaszki, wyrostków kłykciowych, zatoki klinowej oraz łuku jarzmowego.

Z kolei cefalometria boczna jest wykorzystywana do wykrywania wad zgryzu oraz urazów, np. złamań, pęknięć, przemieszczeń.

Badanie cefalometryczne często bywa jednym z elementów diagnostyki obrazowej i aby postawić ostateczną diagnozę, konieczne jest też wykonanie pantomogramu oraz radiowizjografii (zdjęcia RTG pojedynczego zęba), czasami również tomografii komputerowej.

Czy cefalometria jest bezpieczna?

Badanie cefalometryczne jest bezpieczne dla pacjenta mimo wykorzystania promieniowania rentgenowskiego. Jednak ilość promieniowania jest niewielka (wynosi około 7–12 µSv) i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Poza tym zastosowanie nowoczesnego cyfrowego sprzętu diagnostycznego pozwala zminimalizować dawkę promieniowania. Nawet dzieci, które potrzebują leczenia ortodontycznego, mogą poddać się temu badaniu bez obaw. Aby zniwelować skutki promieniowania, na ramiona i klatkę piersiową nakłada się specjalny fartuch chroniący przed promieniami rentgenowskimi.

Przeciwwskazaniem do wykonania prześwietlania cefalometrycznego jest ciąża. Dopuszczalne jest wykonanie badania RTG u pacjentek w ciąży ze szczególnymi zabezpieczeniami tylko wtedy jeśli jest ono absolutnie konieczne.