Pacjent głuchy lub słabosłyszący obok nas. Co warto wiedzieć?

Nie wszystkie osoby głuche i słabosłyszące komunikują się tak samo

Osoby z niepełnosprawnością słuchu są bardzo różnorodną grupą. Jedna osoba może komunikować się w polskim języku migowym (PJM). Inna korzysta przede wszystkim z mowy i aparatu słuchowego. Ktoś może czytać z ruchu ust, preferować komunikację pisemną albo łączyć kilka sposobów komunikacji. Są także osoby, które straciły słuch w dorosłym życiu, oraz osoby mające jednocześnie trudności ze słuchem i wzrokiem. Dlatego nie istnieje jeden sposób komunikacji odpowiedni dla wszystkich. Najprostsza i najważniejsza zasada brzmi: warto zapytać osobę, w jaki sposób najlepiej się z nią porozumiewać.

Głuchota nie oznacza braku możliwości zrozumienia

Jednym z krzywdzących stereotypów jest przekonanie, że osoba, która nie słyszy, ma również trudności z rozumieniem informacji lub mniejsze możliwości poznawcze. To nieprawda. Problemy w komunikacji wynikają najczęściej z niedostosowanego sposobu przekazywania informacji. Wyobraźmy sobie sytuację, w której znajdujemy się w miejscu, gdzie wszyscy posługują się językiem, którego nie znamy. Trudność w porozumieniu się nie oznacza przecież, że nie potrafimy myśleć, podejmować decyzji czy rozumieć złożonych informacji. Podobnie może wyglądać sytuacja osoby głuchej posługującej się polskim językiem migowym. PJM jest naturalnym językiem społeczności Głuchych w Polsce i ma własną gramatykę, inną niż język polski.

Nie każda osoba głucha zna język migowy

To jeden z najbardziej rozpowszechnionych stereotypów. Niektóre osoby głuche posługują się polskim językiem migowym. Inne komunikują się przede wszystkim po polsku - za pomocą mowy lub pisma. Są również osoby korzystające z aparatów słuchowych i implantów oraz osoby, które utraciły słuch w dorosłym życiu i nigdy nie nauczyły się języka migowego. Nie należy więc zakładać, że każda osoba głucha będzie chciała skorzystać z tłumacza języka migowego.

Nie każdy potrafi czytać z ruchu ust

Czytanie z ruchu ust wymaga dużej koncentracji i nie zawsze pozwala prawidłowo zrozumieć całą wypowiedź. Znaczenie mają warunki otoczenia, oświetlenie, sposób mówienia oraz ustawienie osoby prowadzącej rozmowę. Rozumienie może utrudniać zasłanianie ust, odwracanie głowy podczas mówienia, rozmowa z dużej odległości czy szybkie wypowiadanie zdań. Dlatego, jeśli rozmawiamy z osobą słabosłyszącą lub czytającą z ruchu ust, warto mówić spokojnie i naturalnie, stać przodem do rozmówcy i zadbać o dobrą widoczność twarzy.

Krzyczenie nie pomaga w komunikacji

Gdy ktoś nas nie słyszy, naturalnym odruchem może być podniesienie głosu. W przypadku osoby głuchej lub słabosłyszącej nie zawsze jest to pomocne. Krzyk może zniekształcać ruch ust i zmieniać mimikę twarzy, przez co rozumienie wypowiedzi staje się jeszcze trudniejsze. Znacznie lepiej mówić spokojnie i wyraźnie, patrzeć na rozmówcę i jeśli to potrzebne, przejść na komunikację pisemną.

Technologie wspierające słyszenie pomagają w codziennej komunikacji

Aparaty słuchowe, implanty słuchowe i inne technologie wspierające słyszenie mogą znacząco ułatwiać osobom z ubytkiem słuchu codzienne funkcjonowanie, prowadzenie rozmów i korzystanie z opieki medycznej. Pomagają lepiej odbierać dźwięki i rozumieć mowę, a tym samym zwiększają samodzielność i komfort komunikacji.

Ważnym elementem dostępnej placówki medycznej są pętle indukcyjne. To systemy, które przekazują dźwięk bezpośrednio do aparatu słuchowego lub implantu, ograniczając wpływ hałasu i innych zakłóceń z otoczenia. Mogą ułatwiać komunikację między innymi w rejestracji gabinecie zabiegowym oraz podczas wizyty ze specjalistą.

W trosce o poprawę dostępności dla Pacjentów ze szczególnymi potrzebami w LUX MED wdrożyliśmy pętle indukcyjne. Ułatwiają one komunikację osobom z aparatami słuchowymi, słabosłyszącym i starszym.  

Więcej informacji: Pętle indukcyjne w LUX MED

Jak zwrócić uwagę osoby głuchej?

Wołanie osoby, która nie słyszy, może być nieskuteczne. Istnieją jednak proste sposoby na nawiązanie kontaktu. Można znaleźć się w polu widzenia rozmówcy i wykonać naturalny gest ręką. Jeśli osoba stoi do nas tyłem, dopuszczalne jest lekkie dotknięcie jej ramienia między barkiem a łokciem. Nie należy chwytać osoby, dotykać jej głowy ani podchodzić gwałtownie od tyłu. Ważne jest, aby zwrócić na siebie uwagę w sposób spokojny i zrozumiały.

Tłumacz języka migowego wspiera rozmowę, ale nie zastępuje Pacjenta

W placówce medycznej możemy zobaczyć osobę głuchą korzystającą z tłumacza języka migowego, także w formie połączenia wideo. W takiej sytuacji rozmowa nadal odbywa się między Pacjentem a lekarzem lub innym pracownikiem placówki. Tłumacz umożliwia komunikację, ale nie odpowiada za Pacjenta i nie podejmuje za niego decyzji. Dlatego personel powinien zwracać się bezpośrednio do osoby głuchej, a nie do tłumacza. Ta sama zasada dotyczy codziennych sytuacji. Jeśli osoba głucha korzysta ze wsparcia tłumacza lub osoby towarzyszącej, nadal rozmawiajmy bezpośrednio z nią. 

W Grupie LUX MED Tłumacz Języka Migowego dostępny jest we wszystkich naszych placówkach, w recepcji, podczas wizyty lekarskiej, w gabinecie zabiegowym, a także na infolinii. Więcej o TJM pod linkiem: https://www.luxmed.pl/usluga-tlumacza-polskiego-jezyka-migowego-w-placowkach-lux-med

Czasem wystarczy odrobina cierpliwości

Osoba głucha lub słabosłysząca może poprosić o powtórzenie informacji, zapisanie komunikatu lub zmianę sposobu prowadzenia rozmowy. Może również potrzebować więcej czasu na przeczytanie tekstu, obserwowanie tłumacza i udzielenie odpowiedzi. Nie oznacza to braku współpracy. Dostosowanie sposobu komunikacji jest prostym sposobem na ograniczenie barier.

Jak możemy ułatwić komunikację?

W codziennym kontakcie warto pamiętać o kilku zasadach:

• najpierw zwróć uwagę osoby, zanim zaczniesz mówić,
• zapytaj, jaki sposób komunikacji jest dla niej najlepszy,
• podczas rozmowy stój przodem do rozmówcy,
• nie zasłaniaj ust i nie odwracaj głowy podczas mówienia,
• nie krzycz,
• jeśli komunikacja ustna nie działa, zaproponuj zapisanie informacji,
• daj rozmówcy czas na przeczytanie, zrozumienie informacji i odpowiedź,
• jeśli w rozmowie uczestniczy tłumacz, zwracaj się bezpośrednio do osoby głuchej,
• nie zakładaj z góry, że ktoś potrafi czytać z ruchu ust, zna język migowy albo swobodnie komunikuje się po polsku.

Dostępna komunikacja jest wspólną sprawą

Wizyta w placówce medycznej może być stresująca dla każdego Pacjenta. Bariery komunikacyjne mogą ten stres dodatkowo zwiększać. Nie musimy znać języka migowego ani być specjalistami w komunikacji, aby zachować się właściwie. Najważniejsze są otwartość, cierpliwość i gotowość do dostosowania sposobu rozmowy. Zamiast zgadywać, jak pomóc - zapytaj. Zamiast mówić głośniej - poszukaj skuteczniejszego sposobu komunikacji. Zamiast koncentrować się na niepełnosprawności - rozmawiaj z człowiekiem. Dostępna komunikacja pomaga tworzyć środowisko, w którym każdy Pacjent może korzystać z opieki medycznej z poczuciem bezpieczeństwa, szacunku i podmiotowego traktowania.