Migrena z aurą – co to takiego? Fazy i najczęstsze objawy

Co to znaczy migrena z aurą i czym różni się od zwykłej migreny?

Aura migrenowa to zespół przemijających i odwracalnych objawów neurologicznych (głównie wzrokowych, ale też czuciowych), które zazwyczaj występują przed rozwinięciem się migrenowego bólu głowy, choć mogą również występować w jego trakcie lub bez towarzyszącego bólu. Jest ona związana  z tzw. rozszerzającą się depresją korową, czyli przejściową zmianą aktywności mózgu, polegającą na powolnym przemieszczaniu się przez korę mózgową fali czasowego „wyciszenia” komórek nerwowych, co prowadzi do wystąpienia objawów aury.

Migrena epizodyczna występuje rzadziej niż 15 dni w miesiącu, podczas gdy migrena przewlekła charakteryzuje się bólem głowy co najmniej 15 dni w miesiącu przez co najmniej trzy miesiące.

Migrena z aurą występuje rzadziej niż postać bez aury i występuje u co czwartego migrenika. Na migrenę z aurą cierpią częściej kobiety, co może być związane z wpływem hormonów płciowych.  U wielu pacjentów częstość napadów migreny z aurą zmniejsza się wraz z wiekiem, a po okresie menopauzy objawy migrenowe mogą ulegać złagodzeniu, choć sama aura może u części osób utrzymywać się nawet przy słabszym bólu głowy lub bez niego.

Migrena – co to jest? Przyczyny, rodzaje, leczenie

Jak wygląda migrena z aurą? Fazy ataku

Atak migreny z aurą może przebiegać w czterech fazach, które następują po sobie. Wszystkie fazy nie muszą wystąpić przy każdym ataku migreny z aurą u każdej osoby. Część pacjentów również może nie zdawać sobie sprawy z występowania niektórych faz ze względu na ich stosunkowo łagodny przebieg.

Faza prodromalna, inaczej zwiastunowa

Faza prodromalna migreny, znana również jako zwiastunowa, to pierwszy etap ataku migreny, który może pojawić się od kilku godzin do  1-2 dni przed przed bólem głowy. Objawia się ona subtelnymi zmianami, takimi jak zmęczenie, wahania nastroju,  wzmożony apetyt na określone produkty, częste ziewanie, sztywność karku czy problemy z koncentracją. Pacjenci często ignorują te sygnały, niemniej jednak ich rozpoznanie jest bardzo ważne, ponieważ umożliwia wczesne rozpoczęcie leczenia i może pomóc w złagodzenia przebiegu napadu migreny.

Faza aury migrenowej

Wiele osób zastanawia się ile trwa migrena z aurą. Otóż sama faza aury to zazwyczaj od 5 do 60 minut. Objawy obserwowane w tej fazie migreny z aurą  narastają stopniowo, a nie pojawiają się nagle, co odróżnia je np. od udaru.  Aura zazwyczaj poprzedza ból głowy, ale czasem może na niego zachodzić.

Faza bólu głowy

Charakterystyczne dla migreny z aurą objawy bólowe to jednostronny, pulsujący, nasilający się przy ruchu ból głowy. Mogą mu towarzyszyć nudności, wymioty, nadwrażliwość na światło i dźwięk.

Faza postdromalna, inaczej ponapadowa

Faza postdromalna migreny występuje po ustąpieniu bólu głowy. Może utrzymywać się zmęczenie, uczucie „osłabienia”, trudności z koncentracją, czasami nadwrażliwość na bodźce lub zawroty głowy. Potocznie stan ten określany jest jako “kac migrenowy”. Może on trwać od kilku godzin do kilku dni i jest częścią ataku migrenowego.

Bóle głowy – rodzaje, przyczyny i sposoby leczenia

Jak widzi osoba z migreną z aurą? Objawy wzrokowe i czuciowe

•  Aura wzrokowa – najczęstsze zaburzenia widzenia

Osoba z migreną z aurą może widzieć przesuwające się światła, punkty świetlne, jaskrawe, zygzakowate linie lub powiększający się świetlisty łuk.

Migrenik z aurą wzrokową widzi też drgające plamy, które stopniowo się powiększają, co może prowadzić do ubytków w polu widzenia. Ubytki mogą wyglądać jak zamazane, rozmyte fragmenty obrazu, ciemne plamy lub jasne, oślepiające obszary utrudniające widzenie. Objawy najczęściej zaczynają się w środku pola widzenia i rozszerzają się na jego obwód. Jak widać, objawy ze strony narządu wzroku są dość uciążliwe. Dlatego właśnie niektórzy pacjenci zamiast do neurologa, w pierwszej kolejności zgłaszają się do okulisty.

Potoczny termin “migrena oczna” często mylony jest z aurą wzrokową, która ma charakter obuoczny i wynika z przejściowych zmian w pracy mózgu, natomiast rzeczywiste jednooczne zaburzenia widzenia występują w rzadkiej migrenie siatkówkowej.

• Aura czuciowa i zaburzenia mowy

Aura migrenowa może prowadzić do zaburzeń mowy i czucia, które są częścią neurologicznych objawów migreny. U pacjentów z migreną z aurą mogą wystąpić zaburzenia mowy, takie jak trudności w mówieniu lub rozumieniu słów, oraz zaburzenia czucia, takie jak drętwienie lub mrowienie w kończynach i kącikach ust. Objawy te są  przemijające i odwracalne i zazwyczaj ustępują całkowicie, najczęściej przed wystąpieniem bólu głowy, choć mogą również towarzyszyć fazie bólowej.

Warto zaznaczyć, że aura migrenowa nie jest objawem wyłącznie „w głowie”, lecz to realne zaburzenie funkcjonowania mózgu, związanym z przejściowymi zmianami aktywności neuronalnej, a nie jedynie subiektywnym odczuciem pacjenta.

• Czy możliwa jest migrena z aurą bez bólu głowy?

Czasem aura migrenowa przytrafia się bez bólu głowy – szczególnie u osób starszych, z długą historią migreny.  Potocznie to tak zwana cicha migrena, w terminologii medycznej znana jako „typowa aura bez bólu głowy”. Leczenie tej choroby może być trudne, ponieważ wiele  leków potrzebuje więcej czasu, aby zadziałać, niż trwa sama aura. Jednakże, wczesne leczenie migreny może zmniejszyć nasilenie kolejnych objawów, w tym bólu i nudności.

Migrena acefaliczna, znana również jako migrena bez bólu głowy, to forma migreny, która nie obejmuje klasycznych objawów bólu głowy.  Polega na występowaniu przemijających objawów neurologicznych bez następującej po nich fazy bólowej. Aura migrenowa może być widoczna jako mroczki, błyski, zygzaki w polu widzenia, a także iluzje fortyfikacyjne. W przypadku wystąpienia aury migrenowej bez bólu głowy, konieczna jest diagnostyka różnicowa w kierunku  innych schorzeń, neurologicznych lub okulistycznych Nie ma specyficznego leczenia wyłącznie aury bez bólu głowy. Leczenie migreny acefalicznej obejmuje działania profilaktyczne oraz leczenie objawowe, a także ważne jest, aby pacjenci szukali pomocy specjalisty, aby dostosować indywidualną strategię terapeutyczną

Skąd się bierze migrena z aurą? Przyczyny i wyzwalacze

Dokładne przyczyny migreny z aurą nie są znane. Jednakże badania naukowe wskazują, że objawy aury są związane z przejściowymi zmianami aktywności neuronów w korze mózgowej, zwłaszcza w obszarach mózgu odpowiedzialnych za przetwarzanie bodźców wzrokowych.

Napad migreny z aurą może być wyzwalany różnymi czynnikami, w tym stresem, zmianami hormonalnymi, nieregularne posiłkami, niektórymi pokarmami, odwodnieniem oraz bodźcami zmysłowymi, takie jak jaskrawe światło, hałas czy silne zapachy. Mechanizmy powstawania migreny są złożone i wciąż nie do końca poznane, jednak współczesna medycyna wskazuje, że u podstaw leży nadmierna pobudliwość układu nerwowego, a dokładniej mózgu, który nieprawidłowo reaguje na bodźce zewnętrzne i wewnętrzne. Migrena często ma charakter dziedziczny, co oznacza, że osoby, których rodzice lub rodzeństwo cierpią na migrenę, są znacznie bardziej narażone na jej występowanie.

Do czynników wyzwalających, inaczej triggerów migreny należą:

• Stres: najczęściej zgłaszany u większości pacjentów,
• Zmiany pogodowe: zmiany ciśnienia atmosferycznego, temperatury, wilgotności czy gwałtowne zmiany pogody,
• Ostre zapachy: mogą wywołać atak migreny.
• Produkty pokarmowe, takie jak czekolada, nabiał, produkty bogate w tyraminę, glutaminian sodu czy azotany. Często zgłaszane jako potencjalne wyzwalacze, ale wrażliwość jest indywidualna.
• Głód i odwodnienie: Mogą zwiększać ryzyko wystąpienia migreny.

Zrozumienie, jakie składniki pokarmowe mogą prowokować migrenę, pomaga w ich unikaniu i może zmniejszyć ryzyko wystąpienia napadów.

Napięciowy ból głowy - jakie badania?

Czy migrena z aurą jest niebezpieczna? Związek z udarem

Badania potwierdzają, że migrena z aurą może mieć związek z udarem niedokrwiennym mózgu. Ryzyko udaru w niektórych grupach pacjentów z migreną z aurą, zwłaszcza młodych kobiet z dodatkowymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego, może być nawet około dwukrotnie wyższe niż w populacji ogólnej.

Ze względu na to pacjenci z migreną powinny starać się kontrolować inne czynniki ryzyka udaru, takie jak: nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, otyłość i dyslipidemia. Powinni również zrezygnować z palenia papierosów i innych wyrobów tytoniowych. Takie podejście pozwoli na zmniejszenie ogólnego ryzyka wystąpienia udaru mózgu.

Objawy migreny z aurą mogą przypominać objawy przemijającego ataku niedokrwiennego (TIA) lub udaru mózgu. Ze względu na to pacjenci z takimi objawami powinni niezwłocznie udać się do lekarza, szczególnie jeśli dolegliwości wystąpiły po raz pierwszy.

W przypadku wystąpienia objawów migreny z aurą, szczególnie przy pierwszym epizodzie lub jeśli są one intensywne należy pilnie zgłosić się do lekarza. Lekarz neurolog  może zalecić odpowiednie badania diagnostyczne, aby wykluczyć inne schorzenia, a także ustalić odpowiednie leczenie. W przypadku wystąpienia objawów migreny z aurą, należy również przyjąć lek przeciwbólowy zalecony przez lekarza, aby złagodzić dolegliwości bólowe, a aura sama w sobie często ustępuje samoistnie . W przypadku poważnych objawów, takich jak dezorientacja, podwójne widzenie, dzwonienie w uszach, sztywność karku lub osłabienie jednej strony ciała, należy pilnie wezwać pogotowie ratunkowe.

Ból głowy z przodu - zalecane badania

Migrena z aurą w ciąży – specyfika i postępowanie

Podejrzewa się, że migrena w ciąży jest efektem zmian hormonalnych zachodzących przede wszystkim w I trymestrze ciąży. W tym czasie w organizmie kobiety dochodzi do rozszerzenia i zwiększenie przepuszczalności naczyń krwionośnych, czego skutkiem jest pulsujący, uporczywy ból.

Z powodu niewielkich możliwości farmakologicznych w ciąży dużą rolę odgrywają inne sposoby na migrenę. Najważniejszym z nich jest modyfikacja stylu życia i zapewnienie sobie maksymalnej dawki spokoju – odpoczynku zarówno od nadmiernego wysiłku fizycznego, jak i stresu.

Oprócz tego należy dbać o dobry sen i odpowiednie nawodnienie organizmu. Dobrym rozwiązaniem są zajęcia jogi i przeróżne techniki relaksacyjne oraz kojące masaże. Łagodząco na system nerwowy w ciąży działają napary z wielu ziół, w tym przede wszystkim melisy. Warto jednak ich używanie skonsultować z lekarzem rodzinnym lub ginekologiem.

Ból głowy kilka dni z rzędu – co może oznaczać? Diagnostyka

Migrena z aurą – jak leczyć i co pomaga?

Leczenie ataku migreny z aurą polega na jak najszybszym przyjęciu tabletki przeciwbólowej. Większość pacjentów sięga po niesteroidowe leki przeciwzapalne dostępne bez recepty – kwas acetylosalicylowy lub paracetamol z kofeiną). Leki należy zażyć na początku bólu, a nie w trakcie aury. Jednak, jeśli ból jest tak silny, że nie ustępuje po wymienionych lekach, konieczna jest wizyta u neurologa w celu dobrania odpowiedniego preparatu dostępnego na receptę. W przypadku silnych bóli głowy wskazane może być stosowanie tryptanów. Należy pamiętać o tym, że leki z tej grupy należy przyjmować dopiero wtedy, gdy aura minie, ponieważ pod wpływem przyjętych w nieodpowiednim czasie leków aura może się nasilać.

Zapobieganie wystąpieniu ataków migreny z aurą polega na unikaniu czynników, które mogą ją wywołać. Jednak, jeśli objawy choroby występują często i w znaczny sposób utrudniają codzienne funkcjonowanie, konieczne może być zastosowanie odpowiedniego leczenia. Przydatne okazują się tutaj β-blokery, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne oraz niektóre leki przeciwpadaczkowe. W przypadku ostatniego wskazania często okazują się one również doskonałymi lekami na uspokojenie chorego zmęczonego powtarzającymi się migrenami.

Domowym sposobem przynoszącym ulgę przy migrenie z aurą jest odpowiednie nawodnienie organizmu i regularne spożywanie posiłków. Bardzo ważna jest również odpowiednia długość snu.

Podsumowanie

Migrena z aurą to zaburzenie neurologiczne, które znacznie obniża jakość życia pacjentów. Specjaliści, którzy zajmują się diagnostyką i leczeniem tej choroby to neurolodzy, chociaż zdarza się, że pacjenci błądząc trafiają do okulistów. Wynika to z niespecyficznych objawów wzrokowych migreny z aurą.

Właściwe rozpoznanie czynników powodujących migreny z aurą oraz zastosowanie odpowiedniego leczenia pozwala u większości osób przezwyciężyć dyskomfort wynikający z tego wyniszczającego zaburzenia. Mając objawy migreny nie warto zwlekać i skonsultować swój stan z lekarzem w celu lepszego zrozumienia czynników wywołujących migrenę z aurą, metod zapobiegania i leczenia, tym samym poprawę jakości życia i wykonywanie codziennych czynności.