Kapilaroskopia – nieinwazyjna ocena mikrokrążenia

Kapilaroskopia – dłonie

Kapilaroskopia to nieinwazyjne, bezbolesne badanie, które pozwala na diagnozę wielu chorób. Może być wykonywane zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Badanie przeprowadza się przy użyciu wideokapilaroskopu, który umożliwia obrazowanie naczyń umiejscowionych w wałach paznokciowych. Dowiedz się, jak wygląda badanie i przygotowanie do niego.

Na czym polega kapilaroskopia?

Kapilaroskopia jest nieinwazyjną techniką pozwalającą ocenić mikrokrążenie. Poprzez cienką warstwę skóry ocenia się naczynia włosowate – kapilary. Są one zbudowane z ramienia tętniczego, odcinka szczytowego i ramienia żylnego. Zazwyczaj są ułożone prostopadle, a w wałach paznokciowych przebiegają równolegle. Naczynia włosowate są mniej lub bardziej widoczne, na co wpływ mają właściwości fizyczne przepływającej przez nie krwi.

Badanie najczęściej jest wykonywane w obrębie wałów paznokciowych, przy wykorzystaniu mikroskopu świetlnego lub wideokapilaroskopu. Obraz można zapisać na komputerze, co pozwala na dokładniejszą ocenę naczyń. Badanie jest bardzo istotne w diagnostyce mikrokrążenia.

Wskazania do wykonania kapilaroskopii

Głównym wskazaniem do wykonania kapilaroskopii jest diagnostyka chorób reumatycznych, gdzie stanowi bardzo ważmy element diagnostyczny w rozpoznawaniu wczesnej twardziny układowej, immunologicznych zapaleń mięśni, mieszanych i niezróżnicowanych chorób tkanki łącznej. Podstawowym wskazaniem do wykonania badania kapilaroskopowego jest Objaw Reynauda, a badanie pozwala na zróżnicowanie objawu pierwotnego i wtórnego.

Niekiedy kapilaroskopia może być także wykonywana u osób z cukrzycą typu II, łuszczycą czy schorzeniami naczyń obwodowych. Na badanie lekarz może skierować na podstawie wcześniejszego wywiadu oraz wyników niektórych badań.

Przebieg badania

Kapilaroskop to urządzenie przypominające mikroskop. Ma powiększający obiektyw, okular z podziałką oraz wiązkę światła. Dodatkowo zawiera aparat fotograficzny, który pozwala na zachowanie obrazów. Dzięki temu urządzeniu można badać naczynia w powiększeniu 10- czy 200-krotnym, czy nawet 500-krotnym, przy czym w badaniu wykorzystujemy powiększenie 50 x i 200 x. Urządzenie umożliwia obejrzenie przepływu krwinek czerwonych w naczyniu. Powstałe obrazy są wyświetlane na ekranie komputera.

Bezpośrednio przed badaniem przeprowadza się wywiad z pacjentem, który obejmuje pytania o przyjmowane leki, występujące choroby czy dolegliwości. Kapilaroskopia najczęściej jest przeprowadzana w pozycji siedzącej. Następnie na skórę nakłada się olejek immersyjny, który poprawia przejrzystość naskórka i poprawia widoczność naczyń. Przeprowadzona w ten sposób diagnostyka trwa ok. 20 minut. Podczas niej ocenia się oba wały paznokciowe bez kciuków.

Jak przygotować się do kapilaroskopii? – tu nasze przygotowanie do badania

Dwa tygodnie przed badaniem nie należy wykonywać zabiegów kosmetycznych w zakresie rąk, nie wycinać skórek, nie obgryzać paznokci.  Wszelkie urazy i infekcje w obrębie skórki paznokcia, powstałe podczas zabiegów (w tym kosmetycznych) oraz mikrouszkodzenia, mogą zafałszować obraz kapilaroskopowy.

Najlepiej jeśli paznokieć nie jest niczym pokryty. Lakier „zwykły” najlepiej usunąć ok. 2 tygodnie wcześniej – żeby podczas jego usuwania nie doprowadzić do uszkodzenia wału paznokciowego. W przypadku lakieru hybrydowego możliwe jest jego pozostawienie, jednak bardzo ważne jest dobre odsłonięcie wału paznokciowego, czyli „duży odrost” (3-4 tygodniowy); w przypadku usunięcia lakieru hybrydowego należy odczekać 4-5 tygodni w celu regeneracji paznokcia. Dopuszczalne jest skracanie długości paznokcia – ale bez ingerencji w skórki.

Na 24 godziny przed badaniem nie należy spożywać alkoholu. Na 6 godzin przed badaniem nie należy palić wyrobów tytoniowych, pić kawy ani mocnej herbaty.

Na badanie należy przyjść ok. 15 minut wcześniej, w celu  aklimatyzacji do temperatury pokojowej 20-22°C - jest to szczególnie istotne w miesiącach jesienno-zimowych. W dniu badania najlepiej nie smarować dłoni kremami ani maściami, szczególnie takimi, które pozostawiają warstwę ochronną.

W przypadku przyjmowania leków należy poinformować o tym fakcie personel medyczny.

Jakie choroby wykrywa kapilaroskopia? – może inny tytuł akapitu

W kapilaroskopii ocenie podlegają stopień przejrzystości skóry, zagęszczenie i kształt naczyń, rozmieszczenie kapilar, rozmiar pętli, ruch krwinek, a także występowanie wybroczyn czy podbrodawkowego splotu żylnego. Niepokojące zmiany obejmują - zmniejszoną liczbę kapilar, megakapilary, zniekształcone naczynia czy występowanie wybroczyn tzw. mikrowynaczynień.  Mogą one świadczyć o mikroangiopatii typowej dla twardziny układowej, a w mniejszym stopniu również o innych chorobach reumatologicznych. Z wynikami badań należy udać się lekarza kierującego.