Zgorzel zęba – objawy, przyczyny i leczenie

Co to jest zgorzel zęba?

Zgorzel zęba to zaawansowany etap martwicy miazgi, tkanki wypełniającej komorę i kanały korzeniowe zęba, który powstaje w wyniku jej zakażenia, najczęściej przez bakterie beztlenowe. W efekcie dochodzi do gnilnego rozpadu miazgi, czemu często towarzyszy nieprzyjemny zapach oraz zmiana barwy korony zęba na szarą lub brunatną.

W zależności od drożności komory miazgi wyróżnia się dwie postaci zgorzeli:

• zgorzel otwartą – komora zęba jest otwarta (np. na skutek złamania lub ubytku), co umożliwia wydostawanie się gazów gnilnych i zmniejsza dolegliwości bólowe,
• zgorzel zamkniętą – komora miazgi pozostaje szczelnie zamknięta pod koroną zęba lub plombą, co powoduje gromadzenie się gazów i wzrost ciśnienia wewnątrz zęba.

To właśnie zgorzel zamknięta wiąże się z większym ryzykiem ostrego bólu, silnych dolegliwości i rozwoju groźnych powikłań. Może prowadzić do ropnia, zapalenia ozębnej lub tkanek okołowierzchołkowych, a w skrajnych przypadkach do zakażenia ogólnoustrojowego (np. do sepsy).

Niezależnie od rodzaju zgorzeli, czas zawsze działa na niekorzyść pacjenta. Dlatego zgorzel uchodzi za stan wymagający pilnej wizyty w gabinecie stomatologicznym.

Jakie mogą być przyczyny rozwoju zgorzeli zęba?

Główną przyczyną zgorzeli zęba jest zakażenie miazgi przez bakterie beztlenowe, które namnażają się w warunkach niedotlenienia i prowadzą do gnilnego rozkładu tkanek.

Patogeny dostają się do wnętrza zęba zazwyczaj przez:

• nieleczoną głęboką próchnicę, która sięga miazgi i tworzy dogodne warunki do rozwoju drobnoustrojów,
• urazy mechaniczne prowadzące do obumarcia miazgi (np. silne uderzenie w ząb, pęknięcie),
• nieszczelne wypełnienia lub stare plomby, przez które bakterie mogą przedostawać się do komory zęba,
• mikropęknięcia szkliwa i zębiny, które sprzyjają przedostawaniu się drobnoustrojów do struktur wewnętrznych zęba.

Opisywany proces może być bezobjawowy i trwać przez wiele tygodni lub miesięcy, a pierwsze, zwykle silne dolegliwości mogą się ujawnić, dopiero gdy dojdzie do zaostrzenia stanu zapalnego.

Jak rozpoznać zgorzel zęba? Najczęstsze objawy

Objawy zgorzeli zęba są silne i trudne do przeoczenia, zwłaszcza w fazie zaostrzenia. Jednym z typowych sygnałów jest silny, gnilny zapach z ust, spowodowany rozpadem martwej miazgi i aktywnym namnażaniem się bakterii beztlenowych. Ząb zmienia zabarwienie, przybierając szarosiną, brunatną lub zielonkawą barwę, co świadczy o martwicy wewnętrznej.

Pojawia się także ból o charakterze rozpierającym, nasilający się pod wpływem ciepła (np. gorących napojów) na skutek rozprężania się gazów w zamkniętej komorze zęba. Zimno przynosi ulgę, obniżając ciśnienie. Dolegliwości mogą być silniejsze nocą i w pozycji leżącej.

W postaci otwartej zgorzeli objawy mogą być mniej nasilone lub opóźnione. Dlatego każdy nietypowy ból, zwłaszcza w przebarwionym zębie, należy pilnie skonsultować ze stomatologiem.

Zobacz także: Pulsujący ból zęba – kiedy to sygnał alarmowy?

Jak długo boli zgorzel zęba?

Ból towarzyszący zgorzeli miazgi zęba, zwłaszcza w postaci zamkniętej, jest wynikiem wzrostu ciśnienia gazów gnilnych w szczelnie zamkniętej komorze zęba. Dolegliwości nie ustępują samoistnie. Wymagają interwencji stomatologicznej i otwarcia zęba, dzięki czemu będzie można odbarczyć nagromadzone gazy i usunąć martwą miazgę.

W fazie przewlekłej ból może być tępy i rozlany oraz utrzymywać się przez wiele dni lub tygodni. W momencie zaostrzenia przybiera nagły, pulsujący i bardzo silny charakter. Może wybudzać ze snu i uniemożliwiać normalne funkcjonowanie. Takie objawy nie miną bez leczenia, a zignorowanie ich grozi powikłaniami.

Na czym polega leczenie zgorzeli zęba?

Leczenie zgorzeli polega na usunięciu martwej miazgi oraz dokładnym oczyszczeniu wnętrza zęba z bakterii i produktów rozpadu. Standardem postępowania jest leczenie kanałowe zębów, które może wymagać kilku wizyt u stomatologa.

W trakcie terapii wykonuje się zazwyczaj:

• otwarcie komory zęba, co pozwala na ujście nagromadzonych gazów i zmniejszenie bólu (szczególnie w zgorzeli zamkniętej),
• oczyszczenie kanałów korzeniowych za pomocą narzędzi mechanicznych i środków dezynfekujących (najczęściej z użyciem podchlorynu sodu lub chlorheksydyny),
• czasowe zaopatrzenie kanałów preparatami o działaniu przeciwbakteryjnym, np. na bazie wodorotlenku wapnia,
• czasowe zaaplikowanie antybiotyku ze sterydem,
• po ustąpieniu objawów – trwałe wypełnienie kanałów oraz odbudowa korony zęba.

W przypadkach zaawansowanych, gdy ząb jest znacznie zniszczony próchnicą, pęknięty, niedrożny lub niemożliwy do odbudowy protetycznej, a proces zapalny obejmuje również okoliczne tkanki, lekarz może podjąć decyzję o jego ekstrakcji. Kwalifikacja do usunięcia zęba zawsze opiera się na dokładnym badaniu klinicznym i radiologicznym.

Warto pamiętać, że samo leczenie objawowe, np. antybiotykoterapia, nie jest wystarczające. Leki mogą łagodzić stan zapalny, ale nie usuną przyczyny. Tylko stomatologiczne opracowanie zęba pozwala pozbyć się zgorzeli i zapobiec powikłaniom.

Powikłania zgorzeli zęba

Zgorzel zęba, jeśli pozostaje nieleczona, stanowi stałe ognisko infekcji. Taki stan prowadzi do rozprzestrzeniania się procesu zapalnego i bakteryjnego poza system kanałów korzeniowych, powodując powikłania okołowierzchołkowe i ogólnoustrojowe, m.in. takie jak:

• ostre i przewlekłe zapalenie tkanek okołowierzchołkowych,
• ropień okołowierzchołkowy,
• torbiele zębopochodne,
• rozprzestrzenienie infekcji na przestrzenie anatomiczne twarzoczaszki,
• zapalenie zatoki szczękowej.

Innymi powikłaniami są:

• przetoka ropna (wewnątrzustna lub skórna),
• zapalenie kości i szpiku (osteomyelitis) szczęki lub żuchwy,
• zapalenie okostnej,
• zapalenie węzłów chłonnych,
• zakażenia oczodołu.
• zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej (rzadkie, ale ciężkie),
• posocznica (sepsa).

Jak zapobiec zgorzeli zęba? Profilaktyka

Aby uniknąć rozwoju zgorzeli zęba, konieczne jest kompleksowe podejście obejmujące zarówno profilaktykę domową, jak i terminową interwencję stomatologiczną.

Przede wszystkim należy utrzymywać integralność tkanek twardych zęba. Co to oznacza? Należy zadbać o codzienną i poprawną higienę jamy ustnej, czyli m.in. stosowanie pasty z fluorem podczas szczotkowania oraz czyszczenie przestrzeni międzyzębowych nićmi.

Równolegle, kluczowe jest kontrolowanie diety, polegające na ograniczeniu spożycia cukrów prostych i kwasów, które są głównymi czynnikami demineralizującymi. W kontekście opieki profesjonalnej ważne są wizyty kontrolne u lekarza dentysty – optymalnie co sześć miesięcy.

Treść została przygotowana zgodnie z zasadami Evidence-Based Medicine – medycyny opartej na faktach i wiarygodnych źródłach.