Plan porodu. Jak zapisać swoje potrzeby i o czym warto porozmawiać z położną?

Co to jest plan porodu i dlaczego jest tak ważny?

Plan porodu to rodzaj pisemnego oświadczenia woli pacjentki, w którym określa ona swoje preferencje, oczekiwania i obawy związane z porodem, połogiem oraz opieką nad noworodkiem.

W Polsce zgodnie ze Standardami Organizacji Opieki Okołoporodowej, plan porodu nie jest obowiązkowy w sensie formalnym. Natomiast, jeśli zostanie przygotowany to należy go omówić z lekarzem prowadzącym ciążę lub położną i dołączyć do dokumentacji medycznej.

Plan porodu stanowi podstawę do dialogu i respektowania wyborów kobiety, o ile nie stoją one w sprzeczności z bezpieczeństwem matki lub dziecka. To też narzędzie ułatwiające porozumienie z personelem medycznym, zwłaszcza w stresującej sytuacji, jaką jest akcja porodowa.

Zobacz także: Opieka w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ)

Czy plan porodu jest obowiązkowy w polskim szpitalu?

Choć posiadanie planu porodu nie jest prawnie wymagane to jednak personel medyczny ma obowiązek zapoznać się z nim, jeśli pacjentka go dostarczy.

Dla położnej i lekarza ginekologa taki dokument jest cenną wskazówką podczas trwającej akcji porodowej. Personel medyczny nie musi zadawać rodzącej zbyt wielu pytań w trakcie bolesnych skurczów.

Warto natomiast mieć świadomość, że w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia matki lub dziecka procedury medyczne mogą mieć pierwszeństwo przed zapisanymi preferencjami.

Zobacz także: Jak prowadzić ciążę w LUX MED

Jak wygląda plan porodu? Kluczowe elementy dokumentu

W pierwszej chwili zebranie wszystkich oczekiwań i wyrażenie ich na piśmie może być dla kobiety trudne. Może mieć wątpliwości, na ile jej oczekiwania mogą być istotne dla lekarza ginekologa, który skoncentrowany będzie przede wszystkim na medycznych aspektach opieki okołoporodowej.

Plan porodu powinien być podzielony na kilka części takie jak przygotowanie do porodu, przebieg porodu w różnych jego fazach, opieka nad dzieckiem oraz opieka poporodowa nad ciężarną.

Jakie informacje o miejscu i osobie towarzyszącej uwzględnić?

W planie należy przede wszystkim określić kto będzie towarzyszył kobiecie przy porodzie. Czy będzie to partner, doula czy mama i jaki jest zakres jego udziału (wsparcie fizyczne, przecinanie pępowiny).

W dokumencie można również zawrzeć preferencje dotyczące intymności, oświetlenia, możliwości słuchania własnej muzyki czy obecności studentów medycyny.

Jak zapisać swoje potrzeby dotyczące przebiegu I i II okresu porodu?

Tworzenie planu porodu to nie tylko formalność, ale przede wszystkim wyraz świadomego podejścia do własnego zdrowia i dobrostanu w trakcie narodzin dziecka.

Dobrym pomysłem jest zawarcie konkretnych sformułowań np. "Nie wyrażam zgody na rutynowe nacięcie krocza", “Chcę rodzić aktywnie i proszę o możliwość swobodnego poruszania się, jak również korzystania z piłki, worka sako czy prysznica” lub "Nie wyrażam zgody na podanie oksytocyny i przebicia pęcherza płodowego bez mojej świadomej zgody i uzasadnienia wskazań.”

Dla wielu kobiet po porodzie kluczowy jest pierwszy kontakt z dzieckiem. W planie warto zapisać: “Wyrażam zgodę na kontakt skóra do skóry przez dwie godziny, bez przerywania oraz proszę o pomoc w przystawieniu dziecka do piersi w tym czasie.”

Zobacz także: Badania laboratoryjne i bakteriologiczne w ciąży

Metody łagodzenia bólu – co warto zaznaczyć?

Jeśli plan porodu zawiera listę zabiegów wykonywanych celem uśmierzenie bólu podczas porodu, od razu można wyrazić na nie zgodę lub się na nie nie zgodzić. Kobieta, która preferuje metody niefarmakologiczne może wskazać masaż, immersję wodną lub techniki oddechowe. Pacjentka, która jest zwolenniczką znieczulenia farmakologicznego powinna w planie porodu zamieścić informacje na temat swojego podejścia do znieczulenia zewnątrzoponowego lub zastosowania podtlenku azotu.

Opieka nad noworodkiem – o czym decyduje mama?

Rodzice w planie porodu mogą również wypowiedzieć się na temat procedur medycznych stosowanych u dziecka. Mogą zgodzić się na wykonanie lub odmówić szczepień i zabiegu Credego w pierwszej dobie. Należy jednak pamiętać, że plan porodu nie zastępuje formalnej zgody, która jest potwierdzana po narodzinach dziecka.

Jak napisać plan porodu i skąd wziąć wzór?

Tak naprawdę plan porodu można napisać w każdej chwili. Nie warto z nim zwlekać jednak do ostatniego miesiąca, by zdążyć na konsultację z lekarzem lub położną, jak również na wprowadzenie ewentualnych zmian. Przed przystąpieniem do działania warto zapoznać się z obowiązującymi standardami opieki okołoporodowej oraz procedurami obowiązującymi w wybranym do porodu szpitalu.

Kiedy zacząć przygotowania i jak wypełnić plan porodu?

Optymalny czas na przygotowanie planu porodu to III trymestr ciąży. Dokument ten warto uzupełnić najlepiej po ukończeniu szkoły rodzenia, gdy wiedza o fizjologii porodu jest większa i lepiej usystematyzowana. Plan może być napisany odręcznie w punktach, ale najwygodniej skorzystać z gotowych formularzy.

Gdzie znaleźć przykładowy plan porodu?

Istnieje bardzo wiele stron internetowych, na których znaleźć można przykładowe dokumenty, w tym plan porodu. Warto jednak korzystać ze sprawdzonych źródeł. Jedną z nich jest strona Fundacji Rodzić po Ludzku.

Gotowy wydruk to tylko baza do sporządzenia własnego dokumentu. Warto odręcznie dopisać własne, indywidualne uwagi, które nie znalazły się w standardowym druku.

Zobacz także: Badania ultrasonograficzne w ciąży

Plan porodu a cesarskie cięcie – specyfika dokumentu

Chociaż cesarskie cięcie należy do procedur medycznych, to jednak rodząca może mieć wpływ na pewne aspekty tego zabiegu.

Nawet podczas planowej operacji warto mieć spisane oczekiwania np. dotyczące obniżenia parawanu przy wyjmowaniu dziecka. Ważne jest też opisanie możliwości kangurowania dziecka przez osobę towarzyszącą, gdy mama znajduje się jeszcze na sali operacyjnej oraz pisemna prośba o jak najszybsze przystawienie do piersi noworodka.

W dokumencie warto również umieścić informację, że przyszli rodzice życzą sobie, aby informować ich na bieżąco o przebiegu operacji.

Pacjentka ma również wpływ na to, co dzieje się obok niej. Ma prawo wyrażania próśb o ciszę i prawo do rozmowy z personelem. Te wszystkie aspekty mogą być opisane w panie porodu, pamiętając jednocześnie, że bezpieczeństwo matki i dziecka ma zawsze priorytet.

Rozmowa z położną i lekarzem – jak wykorzystać plan w praktyce?

Plan porodu to nie tylko dokument. To świadomy kompromis pomiędzy przyszłymi rodzicami a specjalistami sprawującymi opiekę nad przyszłą mamą i jej dzieckiem. Nie zawsze to, co zostało bowiem zawarte w planie porodu jest możliwe do zrealizowania a sali porodowej.

Zobacz także: Wizyty kontrolne w ciąży

Kiedy pokazać plan porodu personelowi?

Plan porodu powinien być dołączony do karty ciąży podczas wizyty kwalifikacyjnej na izbie przyjęć. Przebywając w szpitalu warto jednak upewnić się, czy nowy zespół specjalistów przejmujący opiekę nad pacjentką również zapoznał się z dokumentem, aby móc uwzględnić jej preferencje.

Co robić, gdy rzeczywistość odbiega od planu?

Chociaż plan porodu to wyraz oczekiwań i preferencji względem personelu medycznego to jednak nie zawsze moment przyjścia na świat dziecka przebiega zgodnie z założeniami, a osoba sprawująca opiekę może zaproponować działania czy zabiegi, niekoniecznie zgodnie z tym, co zostało zapisane w dokumencie.

Jednak w tym wszystkim najważniejsze jest solidne przygotowanie, zdobycie rzetelnej wiedzy o tym, jak wygląda poród i oczywiście elastyczność we współpracy z zespołem medycznym.

Poród to bardzo dynamiczny proces, którego nie można w pełni przewidzieć. Warto jednak przed tą ważną chwilą porozmawiać z ginekologiem-położnikiem celem rozwiania wszelkich wątpliwości. Personel medyczny podczas porodu powinien informować przyszłą mamę o przyczynach zmian, by miała ona możliwość podjęcia świadomej decyzji. Może ona również zadawać pytania specjaliście, jeśli proponowane procedury różnią się od tych zapisanych w planie i wspólnie podejmować decyzje w oparciu o aktualną sytuację medyczną.

Szczegółowo przygotowany plan porodu zwiększa poczucie bezpieczeństwa, zarówno matki, jak i dziecka. Stanowi swoiste wskazówki dla pracowników medycznych. Chociaż informacje w nim zawarte to lista życzeń rodziców, to jednak procedury medyczne i bezpieczeństwo przyszłej mamy i dziecka są dla specjalistów najważniejsze.

Plan porodu to nie jest lista roszczeń rodziców, a raczej jasny, konkretny i kompleksowy wyraz świadomego podejścia do własnego zdrowia i dobrostanu w trakcie narodzin dziecka. To szansa na wyrażenie swojego zdania, zanim emocje porodu wezmą górę.