Hemisekcja – czym jest? Jakie są wskazania do zabiegu i jak on wygląda?

Co to jest hemisekcja i na czym polega ten zabieg?

Hemisekcja to specjalistyczny zabieg chirurgiczny wykonywany w obrębie zębów wielokorzeniowych — najczęściej dolnych zębów trzonowych. Procedura polega na pionowym przecięciu zęba i usunięciu jednego z korzeni wraz z odpowiadającą mu częścią korony.

Nazwa wywodzi się z języka łacińskiego:

• hemi oznacza „połowę”,
• sectio oznacza „cięcie”.

W praktyce oznacza to usunięcie chorego fragmentu zęba przy jednoczesnym zachowaniu zdrowej części, która po odpowiednim leczeniu może nadal pełnić swoją funkcję. Hemisekcja jest zabiegiem stosowanym przede wszystkim wtedy, gdy:

• uszkodzenie obejmuje wyłącznie jeden korzeń,
• druga część zęba pozostaje stabilna,
• istnieje możliwość wykonania skutecznej odbudowy protetycznej.

Najczęściej procedurę wykonuje się w przypadku dolnych trzonowców ze względu na ich budowę anatomiczną i możliwość oddzielenia korzeni. W nowoczesnym podejściu stomatologicznym hemisekcja traktowana jest jako metoda pozwalająca zachować własny ząb pacjenta oraz utrzymać naturalne warunki kostne w jamie ustnej.

Jakie są główne wskazania do wykonania hemisekcji zęba?

Hemisekcja wykonywana jest wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach klinicznych. Kluczowe znaczenie ma ocena, czy pozostała część zęba ma szansę na długoterminowe funkcjonowanie.

Do najczęstszych wskazań należą:

• pionowe złamanie jednego z korzeni – jeżeli pęknięcie obejmuje wyłącznie jeden korzeń, możliwe jest usunięcie uszkodzonej części bez konieczności ekstrakcji całego zęba,
• zaawansowane zmiany okołowierzchołkowe – hemisekcja może być rozwiązaniem w przypadku rozległych zmian zapalnych dotyczących jednego korzenia, zwłaszcza gdy wcześniejsze leczenie kanałowe nie przyniosło oczekiwanych rezultatów,
• głębokie ubytki próchnicowe – szczególnie problematyczne są ubytki obejmujące okolice rozwidlenia korzeni. W takich przypadkach standardowa odbudowa często nie jest możliwa,
• zaawansowane choroby przyzębia – miejscowa utrata kości wokół jednego korzenia może być wskazaniem do usunięcia wyłącznie chorej części zęba,
• inne powikłania endodontyczne.

Do hemisekcji mogą kwalifikować również:

• perforacje korzenia,
• niedrożność kanału,
• niepowodzenie leczenia kanałowego jednego korzenia.

Aktualne publikacje podkreślają, że odpowiednia kwalifikacja pacjenta jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na powodzenie leczenia, dlatego tak ważna jest konsultacja ze specjalistą, takim jak np. stomatolog.

Zobacz także: Usuwanie korzenia zęba – co warto wiedzieć przed zabiegiem?

Hemisekcja a resekcja – jakie są najważniejsze różnice?

Hemisekcja korzenia zęba i resekcja korzenia to dwa różne zabiegi chirurgiczne, choć często bywają ze sobą mylone.

Resekcja korzenia polega na usunięciu wyłącznie wierzchołka korzenia wraz ze zmianą zapalną. Korona zęba pozostaje nienaruszona. Zabieg wykonuje się najczęściej:

• po niepowodzeniu leczenia kanałowego,
• przy przewlekłych stanach zapalnych,
• gdy ponowne leczenie endodontyczne nie jest możliwe.

Hemisekcja korzenia jest natomiast procedurą bardziej rozległą. Usuwany jest cały korzeń wraz z częścią korony zęba. Główna różnica polega więc na zakresie zabiegu:

• resekcja obejmuje jedynie fragment korzenia,
• hemisekcja usuwa połowę zęba.

Każda z metod ma inne wskazania i inne zastosowanie kliniczne.

Jak wygląda przebieg zabiegu hemisekcji krok po kroku?

Leczenie wymaga dokładnego zaplanowania oraz współpracy kilku specjalistów — endodonty, chirurga stomatologa i protetyka.

Przed zabiegiem wykonywane są badania obrazowe:

• RTG punktowe,
• pantomogram,
• tomografia CBCT.

To na ich podstawie lekarz ocenia stan kości, przebieg korzeni, obecność zmian zapalnych oraz możliwość późniejszej odbudowy.

Przebieg zabiegu można zamknąć w poniższych punktach:

1. Leczenie kanałowe – pozostawiany korzeń zwykle wymaga wcześniejszego leczenia endodontycznego.
2. Znieczulenie miejscowe – zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym i nie powoduje bólu.
3. Oddzielenie korzeni – lekarz wykonuje pionowe przecięcie korony zęba i oddziela zdrową część od fragmentu przeznaczonego do usunięcia.
4. Usunięcie chorego korzenia – zmodyfikowana chorobowo część zęba zostaje usunięta.
5. Oczyszczenie pola zabiegowego – miejsce po usuniętym korzeniu jest dokładnie oczyszczane i zabezpieczane.
6. Odbudowa protetyczna – po zakończeniu gojenia wykonywana jest odbudowa protetyczna — najczęściej korona lub most protetyczny.

Sprawdź też: Postępowanie po usunięciu zęba

Rekonwalescencja i rokowania dla zęba po hemisekcji

Gojenie po zabiegu trwa zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy – zależnie od rozległości procedury oraz indywidualnych predyspozycji pacjenta.

Bezpośrednio po zabiegu mogą pojawić się:

• obrzęk,
• niewielki ból,
• tkliwość podczas gryzienia.

Objawy te zazwyczaj ustępują w ciągu kilku dni. W okresie rekonwalescencji pacjent powinien:

• unikać twardych pokarmów,
• dbać o higienę jamy ustnej,
• stosować się do zaleceń lekarza,
• zgłaszać się na regularne wizyty kontrolne.

Bardzo istotne są również kontrole radiologiczne, które pozwalają monitorować stan kości oraz przyzębia wokół pozostawionego korzenia. Aktualne badania wskazują, że prawidłowo wykonana hemisekcja może zapewniać wieloletnie utrzymanie zęba w jamie ustnej. W wielu przypadkach skuteczność leczenia przekracza 90% po 10 latach obserwacji.

Największe ryzyko niepowodzenia dotyczy przypadków:

• zaawansowanej choroby przyzębia,
• złej higieny jamy ustnej,
• nieprawidłowej odbudowy protetycznej,
• palenia tytoniu.

Hemisekcja – podsumowanie

Hemisekcja to zabieg, który pozwala usunąć chorą część zęba wielokorzeniowego i zachować jego zdrowy fragment. Najczęściej wykonuje się ją wtedy, gdy uszkodzenie dotyczy jednego korzenia, a pozostała część zęba może zostać skutecznie odbudowana protetycznie. Procedura wymaga dokładnej diagnostyki, wcześniejszego leczenia kanałowego oraz późniejszej odbudowy, np. koroną lub mostem. Prawidłowo przeprowadzona hemisekcja może być alternatywą dla ekstrakcji, jednak jej powodzenie zależy od kwalifikacji pacjenta, higieny jamy ustnej, stanu przyzębia i regularnych kontroli stomatologicznych.