Homocysteina

Homocysteina – co to za badanie i dlaczego nazywa się ją „cholesterolem XXI wieku”?

Homocysteina to substancja naturalnie występująca w organizmie. Powstaje w wyniku przemian jednego z aminokwasów – metioniny, którą dostarczamy wraz z dietą.

Jej nadmiar nie jest obojętny dla zdrowia. Może uszkadzać naczynia krwionośne i zaburzać ich prawidłowe funkcjonowanie. Dzieje się tak m.in. poprzez:

• nasilenie stanu zapalnego,
• zwiększenie stresu oksydacyjnego,
• wpływ na produkcję tlenku azotu, który odpowiada za prawidłową pracę naczyń.

W organizmie homocysteina jest na bieżąco przekształcana w inne związki – może być ponownie zamieniana w metioninę lub przekształcana w cysteinę. Procesy te wymagają jednak udziału odpowiednich enzymów oraz witamin z grupy B (kwasu foliowego, B6 i B12).

Jeśli mechanizmy te nie działają prawidłowo – chociażby z powodu niedoborów witamin lub uwarunkowań genetycznych – poziom homocysteiny może wzrastać.

Ile kosztuje badanie homocysteiny?

Dokładny koszt badania jest zależny od wybranej przez Ciebie placówki. Możesz go szybko sprawdzić, wpisując w cennik nazwę interesującego Cię badania.

Płatne badanie homocysteiny nie wymaga skierowania.

Homocysteina – czy na czczo? Czyli jak przygotować się do badania

Przygotowanie do zbadania poziomu homocysteiny nie różni się od przygotowania do zwykłej morfologii krwi. Wystarczy, że:

• będziesz na czczo (ostatni posiłek minimum 8-12 h przed pobraniem krwi),
• dzień przed pobraniem krwi postarasz się unikać stresów i nadmiernego wysiłku fizycznego.

Jeśli chcesz, aby wynik pomiaru był miarodajny, poinformuj też o przyjmowanych suplementach – mogą one wpływać na zawartość tego aminokwasu we krwi. Dla przykładu suplementacja witaminami z grupy B (B6, B9 i B12, w mniejszym stopniu B7) może spowodować spadek homocysteiny o kilkadziesiąt procent. 

Uwaga: kawa i alkohol mogą podnosić wartość homocysteiny, dlatego nie pij ich przed badaniem.

Homocysteina norma – jak interpretować wyniki badania krwi?

Jaka jest prawidłowa norma homocysteiny?

Zazwyczaj wynik powinien znajdować się w przedziale 5-15 µmol/l (optymalny poziom to poniżej 10 µmol/l). Pamiętaj jednak, że każdy wynik powinien zostać zinterpretowany przez lekarza.

Wysoka homocysteina (powyżej 15 µmol/l) jest zaś określana jako hiperhomocysteinemia. Nie jest to choroba sama w sobie, lecz nieprawidłowość, która może wymagać dalszej diagnostyki i leczenia. Postępowaniem w takim przypadku może zająć się:

• internista,
• lekarz rodzinny,
• kardiolog.

Prawidłowy poziom homocysteiny u kobiet – dlaczego jest tak ważny w ciąży?

Poziom homocysteiny ma znaczenie w ciąży, ponieważ wiąże się z przemianami kwasu foliowego (witaminy B9), który jest kluczowy dla prawidłowego rozwoju płodu.

Niedobór kwasu foliowego może zwiększać ryzyko wad cewy nerwowej u dziecka, takich jak rozszczep kręgosłupa czy bezmózgowie. Z kolei jego odpowiedni poziom pomaga obniżać stężenie homocysteiny i wspiera prawidłowe zamykanie cewy nerwowej we wczesnym etapie ciąży. Dlatego suplementacja kwasu foliowego przed zajściem w ciążę i w jej pierwszych tygodniach jest szczególnie istotna.

W czasie ciąży poziom homocysteiny zazwyczaj się obniża. Wynika to z naturalnych zmian zachodzących w organizmie kobiety, takich jak:

• zwiększenie objętości krwi,
• szybsza filtracja w nerkach,
• wykorzystanie części homocysteiny przez rozwijający się płód.

Pod koniec ciąży wartości homocysteiny stopniowo wracają do poziomu sprzed ciąży.

Homocysteina badanie krwi – co oznacza wynik powyżej normy?

Przyczyny wysokiego poziomu homocysteiny mogą być pierwotne bądź wtórne. Te pierwsze są spowodowane mutacjami genetycznymi w łańcuchu przemian metabolicznych metioniny.

Przyczyny wtórne (znacznie częstsze) mają zaś często związek z:

• niedoborami witaminowymi (np. witaminy B9, czyli kwasu foliowego),
• chorobami przewlekłymi (np. przewlekła niewydolność nerek).

Wysoki poziom homocysteiny – jakie daje objawy?

Na zbyt wysoki poziom homocysteiny w organizmie mogą wskazywać zarówno objawy ogólne, jak i te dotyczące układu neurologicznego oraz kardiologicznego:

• mrowienie kończyn,
• zaburzenia koncentracji,
• obniżenie nastroju,
• bóle nóg,
• nadciśnienie,
• duszność wysiłkowa,
• chroniczne zmęczenie,
• bladość skóry (związana z anemią).

Podwyższona homocysteina może też zwiększać ryzyko zakrzepicy żył, a badanie poziomu tego aminokwasu pozwala też ocenić ryzyko rozwoju miażdżycy, a nawet zawału serca.

Jak obniżyć za wysoką homocysteinę? Dieta i suplementacja

Duże znaczenie w obniżaniu poziomu homocysteiny ma kwas foliowy (witamina B9). Bierze on udział w procesach, dzięki którym homocysteina może zostać przekształcona z powrotem w metioninę, co pomaga zmniejszyć jej stężenie we krwi.

Ważna jest też dieta, w szczególności produkty zawierające witaminy z grupy B. Zaliczamy do nich:

• jaja,
• ryby,
• produkty pełnoziarniste,
• zielone warzywa liściaste,
• strączki,
• banany,
• orzechy. 

Wskazane są także:

• rzucenie palenia,
• regularna aktywność fizyczna.

Pomocne mogą być również suplementy diety zawierające witaminy z grupy B. Ich przyjmowanie warto jednak uzgodnić wcześniej z lekarzem.

Ważne: Powyższe informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej, diagnostyki ani indywidualnych zaleceń specjalisty.