Angiografia – badanie naczyń krwionośnych. Na czym polega i kiedy należy je wykonać?

Czym jest angiografia? Jak przebiega badanie?

Angiografia to badanie naczyń krwionośnych, które pozwala wykryć zwężenia, tętniaki i malformacje tętniczo-żylne w całym ciele. Obraz naczyń można uzyskać:

• przez cewnikowanie z kontrastem podawanym bezpośrednio do naczynia (DSA),
• przez skanowanie tomografem wielorzędowym po dożylnym kontraście jodowym (angio-TK),
• przy użyciu pola magnetycznego z kontrastem gadolinowym bądź bez niego (angio-MR/MRA).

W klasycznej angiografii DSA lekarz wprowadza cewnik do naczynia i podaje środek cieniujący bezpośrednio do układu naczyniowego. Obraz przepływu kontrastu widoczny jest w czasie rzeczywistym, dlatego DSA może służyć nie tylko diagnostyce, lecz także leczeniu wewnątrznaczyniowemu.

W angio-TK kontrast jodowy podaje się dożylnie, najczęściej przez wenflon, a obrazy naczyń powstają w tomografie komputerowym. W angio-MR wykorzystuje się pole magnetyczne i fale radiowe. Badanie MR może wymagać kontrastu gadolinowego, ale w wybranych przypadkach da się je przeprowadzić bez środka kontrastowego.

Wybór metody zależy od badanego obszaru, stanu pacjenta, celu diagnostyki oraz tego, czy lekarz planuje jedynie ocenę naczyń, czy także leczenie zabiegowe.

Słowniczek pojęć medycznych

Tętniak – ogniskowe poszerzenie tętnicy spowodowane osłabieniem jej ściany.

Malformacja tętniczo-żylna (AVM) – wrodzone, bezpośrednie połączenie tętnic z żyłami z pominięciem łożyska kapilarnego.

Stenoza – zwężenie światła naczynia, najczęściej na tle miażdżycowym.

DSA – cyfrowa angiografia subtrakcyjna; inwazyjna metoda z cewnikiem i cyfrowymi obrazami naczyń.

Środek cieniujący – kontrast jodowy (TK, DSA) lub gadolinowy (MR) uwidaczniający naczynia.

Klasyczna angiografia inwazyjna a angio-TK i angio-MR – jakie są różnice?

Przez dekady jedyną metodą obrazowania naczyń było cewnikowanie (DSA). Dziś w diagnostyce dominują bezpieczniejsze metody bezinwazyjne – angio-TK i angio-MR. DSA pozostaje referencyjną metodą oceny naczyń, a jednocześnie daje możliwość przeprowadzenia zabiegów wewnątrznaczyniowych, m.in. embolizacji, angioplastyki i stentowania.

Rodzaje badań angiograficznych w ofercie LUX MED

LUX MED oferuje badania naczyniowe metodą TK i MR pogrupowane według obszaru ciała:

Kto diagnozuje choroby naczyń?

Chorobami naczyń zajmuje się angiolog, czyli lekarz specjalizujący się w diagnostyce, profilaktyce i leczeniu zachowawczym chorób tętnic, żył oraz naczyń chłonnych. W diagnostyce może korzystać m.in. z USG Doppler, angio-TK, angio-MR lub klasycznej angiografii.

Wynik badania naczyniowego konsultuje się też z kardiologiem, neurologiem lub chirurgiem naczyniowym.

Umów się na wizytę u angiologa w LUX MED po otrzymaniu skierowania.

Kiedy lekarz zleca badanie angiograficzne?

Badanie angiograficzne najczęściej zleca się w przypadku podejrzenia:

• tętniaka mózgu, aorty, tętnic biodrowych lub tętnic obwodowych – badanie pozwala ocenić wielkość, kształt i położenie tętniaka oraz sprawdzić, czy pacjent może wymagać leczenia zabiegowego. W wielu przypadkach jako pierwsze badanie wykonuje się angio-TK. Przy bardzo małych zmianach, zwłaszcza w naczyniach mózgowych, albo przy planowaniu jednoczesnej interwencji lekarz może skierować pacjenta na klasyczną angiografię DSA;
• zwężenia tętnic szyjnych, nerkowych lub tętnic kończyn dolnych – do zwężenia naczyń najczęściej prowadzi miażdżyca. Badanie angiograficzne pomaga określić, jak duże jest zwężenie, czy ogranicza przepływ krwi i czy pacjent może wymagać leczenia, np. angioplastyki lub stentowania. Angio-TK i angio-MR stosuje się m.in. przy planowaniu rewaskularyzacji, czyli zabiegu przywracającego prawidłowy przepływ krwi;
• malformacji tętniczo-żylnych, czyli AVM – są to nieprawidłowe połączenia między tętnicami a żyłami. Angiografia pozwala ocenić układ naczyń, kierunek przepływu krwi i ryzyko powikłań. W takich przypadkach duże znaczenie ma DSA, ponieważ umożliwia szczegółową ocenę zmiany i pomaga zaplanować ewentualną embolizację;
• zatorowości płucnej – przy podejrzeniu zatoru w tętnicach płucnych lekarz może zlecić angio-TK tętnic płucnych, czyli CTPA. Badanie pozwala sprawdzić, czy w naczyniach płucnych znajduje się materiał zatorowy, który utrudnia przepływ krwi i może stanowić bezpośrednie zagrożenie dla pacjenta;
• ostrego udaru niedokrwiennego – obrazowanie naczyń pomaga ocenić, czy doszło do zamknięcia dużej tętnicy doprowadzającej krew do mózgu. Wynik badania może mieć znaczenie przy kwalifikacji do leczenia wewnątrznaczyniowego, np. trombektomii mechanicznej;
• chorób aorty – angio-TK stosuje się m.in. przy podejrzeniu rozwarstwienia aorty, tętniaka aorty lub innych ostrych zespołów aortalnych. Badanie pozwala szybko ocenić przebieg aorty, ścianę naczynia i zakres zmian;
• konieczności zaplanowania lub skontrolowania leczenia naczyniowego – angiografia może być potrzebna przed zabiegiem, aby lekarz ocenił anatomię naczyń i wybrał sposób leczenia. Wykonuje się ją także po angioplastyce, stentowaniu, embolizacji lub innym zabiegu, aby sprawdzić jego efekt i drożność naczyń.

Jak przygotować się do badania naczyń z kontrastem?

Przygotowanie do badania naczyń z kontrastem zależy od rodzaju angiografii, wybranego środka kontrastowego i stanu zdrowia pacjenta. Przed wizytą warto sprawdzić wymagania konkretnej placówki, ponieważ inne zalecenia mogą dotyczyć angio-TK, angio-MR i klasycznej angiografii DSA.

Dokumenty do zabrania na badanie

Do placówki zabierz:

• skierowanie na badanie od lekarza – będzie potrzebne, jeśli wymaga go dana placówka lub tryb wykonania badania;
• dokument tożsamości – jest potrzebny przy rejestracji w placówce;
• aktualny wynik kreatyniny i eGFR, jeśli badanie ma być wykonane z kontrastem – te parametry pozwalają ocenić pracę nerek przed podaniem środka kontrastowego. U pacjentów bez chorób nerek placówka może uznać wynik z ostatnich 3 miesięcy. Przy chorobie nerek, podejrzeniu niewydolności nerek lub innych obciążeniach zdrowotnych może być potrzebny świeższy wynik, np. z ostatnich 7 dni.

Przed badaniem

• Sprawdź, czy masz być na czczo – przy badaniu z kontrastem placówka może zalecić, aby nie jeść przez 4-6 godzin przed wizytą. Wodę zwykle można pić, chyba że personel przekaże inne zalecenia.
• Zadbaj o nawodnienie – pij wodę zgodnie z zaleceniami lekarza lub pracowni diagnostycznej. Ma to szczególne znaczenie przy badaniu z kontrastem jodowym, ponieważ jest on wydalany z organizmu przez nerki.

Poinformuj placówkę

• o lekach, które przyjmujesz na stałe – dotyczy to zwłaszcza leków stosowanych w cukrzycy, chorobach nerek, nadciśnieniu i chorobach serca. Nie odstawiaj leków samodzielnie.
• o chorobach przewlekłych i alergiach – zgłoś m.in. choroby nerek, cukrzycę, astmę, choroby tarczycy oraz wcześniejsze reakcje po środkach kontrastowych, np. wysypkę, duszność, obrzęk, spadek ciśnienia, nudności albo inne niepokojące objawy;
• o implantach i urządzeniach medycznych – poinformuj personel o rozruszniku serca, stentach, klipsach naczyniowych, protezach, implantach i innych metalowych elementach w ciele;
• o ciąży lub jej podejrzeniu – lekarz albo personel medyczny oceni, czy badanie można wykonać, czy lepiej wybrać inną metodę diagnostyki albo przesunąć termin.

W dniu badania

• Załóż wygodne ubranie bez metalowych elementów – przed wejściem do pracowni trzeba zdjąć biżuterię, zegarek, pasek, spinki, okulary i inne przedmioty, które mogą wpływać na przebieg badania.
• Pozostań w placówce tak długo, jak zaleci personel – po podaniu kontrastu może być potrzebna krótka obserwacja. Po badaniu pij wodę, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.

Wyniki badania – jak je odebrać?

Jeżeli wykonałeś badanie angiograficzne w placówce LUX MED, to opis radiologiczny badania będzie dostępny w Portalu Pacjenta LUX MED. Płytę CD z obrazami odbiera się w placówce.

Z wynikiem zgłoś się do lekarza kierującego (angiologa, kardiologa, neurologa lub chirurga naczyniowego), który zdecyduje o dalszym postępowaniu.

Źródła:

• Cieszanowski A., Bekiesińska-Figatowska M. red., Radiologia, PZWL, 2022.
• Serafin Z., Chmielewski M., Zalecenia Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego dotyczące podawania jodowych i gadolinowych środków kontrastujących u chorych z zaburzeniami czynności nerek, PLTR, 2023/2024, https://pltr.pl/wytyczne-pltr/
• Walecki J., Baron J., Kowski R., Urbanik A., Chrzan R., Zalecenia Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego dotyczące minimalnych wymagań dla pracowni tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego do wykonywania poszczególnych typów badań TK i MR, PLTR, 2019, https://pltr.pl/wytyczne-pltr/