Nadziąślak – co to za zmiana i czy jest groźna dla zdrowia?

Nadziąślak – co to jest i jak powstaje ta zmiana?

Nadziąślak to łagodna zmiana rozrostowa, zaliczana do tzw. nowotworów rzekomych, która rozwija się w obrębie dziąseł. Powstaje najczęściej jako reakcja tkanek na przewlekłe drażnienie mechaniczne lub stan zapalny.

Do najczęstszych przyczyn należą:

• nagromadzenie płytki bakteryjnej i kamienia nazębnego,
• źle dopasowane uzupełnienia protetyczne (np. korony, mosty),
• przewlekłe urazy mechaniczne,
• nieprawidłowa higiena jamy ustnej.

Nadziąślak może przyjmować różne formy:

• nadziąślak włóknisty – twardy, zbity, o jasnoróżowej barwie,
• nadziąślak ziarniniakowy – bardziej miękki, silnie unaczyniony, łatwo krwawiący,
• nadziąślak olbrzymiokomórkowy – rzadszy, o bardziej agresywnym przebiegu.

Każdy z typów różni się budową i dynamiką wzrostu, jednak wspólną cechą jest ich miejscowy charakter. Nadziąślak nie jest bowiem jedną konkretną chorobą, ale określeniem grupy zmian rozrostowych o podobnym wyglądzie klinicznym. Ich wspólną cechą jest natomiast miejscowa reakcja tkanek dziąsła na długotrwałe podrażnienie. Z tego powodu w leczeniu ważne jest nie tylko usunięcie samej narośli, ale także znalezienie czynnika, który doprowadził do jej powstania.

Jak wygląda nadziąślak i czy łatwo go rozpoznać?

Zmiana ta najczęściej pojawia się na brzegu dziąsłowym, w pobliżu szyjek zębów. Ma postać guzka lub narośli o różnej wielkości.

Wygląd nadziąślaka może różnić się, w zależności od jego typu:

• może być gładki lub lekko brodawkowaty,
• jego kolor waha się od jasnoróżowego do intensywnie czerwonego,
• bywa miękki lub twardy w dotyku,
• może być osadzony na szerokiej podstawie lub uszypułowany.

Wielkość nadziąślaka także może być różna – od kilku milimetrów do większej zmiany wyraźnie widocznej podczas mówienia lub uśmiechu. Czasami narośl przeszkadza w nagryzaniu, utrudnia dokładne szczotkowanie zębów albo jest regularnie drażniona przez pokarm. To może prowadzić do powierzchownych owrzodzeń, krwawienia i okresowego stanu zapalnego.

Co istotne, nadziąślak zazwyczaj nie boli, a większość tego typu zmian rozwija się bezboleśnie. Dopiero w przypadku urazów mechanicznych (np. podczas szczotkowania) może dochodzić do krwawienia, a czasem również do niewielkiego dyskomfortu.

Rozpoznanie kliniczne nadziąślaka jest stosunkowo łatwe, ale ostateczna diagnoza zawsze wymaga potwierdzenia histopatologicznego, gdyż sam wygląd zmiany nie zawsze pozwala jednoznacznie określić jej charakter. Podobny obraz mogą dawać inne łagodne rozrosty błony śluzowej, torbiele, zmiany zapalne, a rzadziej także poważniejsze choroby wymagające pilnej diagnostyki. Lekarz stomatolog bądź periodontolog ocenia nie tylko wygląd nadziąślaka, ale również czas od jego pojawienia się, tempo wzrostu, skłonność do krwawienia oraz obecność czynników drażniących.

Zobacz film: Czy krwawienie dziąseł zawsze powinno niepokoić?

Czy nadziąślak jest groźny dla zdrowia i czy to rak?

W większości przypadków nadziąślak nie stanowi zagrożenia dla życia ani zdrowia, ponieważ jest zmianą łagodną. Nie oznacza to jednak, że można go ignorować. Nadziąślak nie jest też nowotworem złośliwym. Należy przy tym pamiętać, że każda zmiana w jamie ustnej powinna zostać oceniona przez specjalistę.

Standardem postępowania jest chirurgiczne usunięcie zmiany oraz wykonanie badania histopatologicznego. Badanie to pozwala wykluczyć inne, potencjalnie groźniejsze procesy rozrostowe, które mogą dawać podobny obraz kliniczny.

Zobacz też: Spuchnięte dziąsła – przyczyny, domowe sposoby łagodzenia i leczenie

Dlaczego pojawia się nadziąślak u dziecka?

Nadziąślak u dziecka występuje rzadziej niż u dorosłych, ale również może się pojawić. Najczęściej wiąże się z okresem wyrzynania zębów mlecznych lub stałych.

Do czynników sprzyjających należą:

• podrażnienia mechaniczne dziąseł,
• niedostateczna higiena jamy ustnej,
• obecność aparatu ortodontycznego.

U dzieci zmiany na dziąsłach mogą być zauważane przez rodziców przypadkowo, np. podczas szczotkowania zębów. Nadziąślak u dziecka nie powinien być wyciskany ani drażniony, ponieważ może to nasilać krwawienie i stan zapalny. Postępowanie zależy od wieku dziecka, wielkości zmiany oraz tego, czy przeszkadza ona w jedzeniu, mówieniu lub codziennej higienie.

W każdym przypadku nadziąślak u dziecka wymaga konsultacji stomatologicznej, aby dobrać odpowiednie postępowanie.

Przeczytaj także: Zapalenie dziąseł – przyczyny, objawy, sposoby leczenia

Jak leczyć nadziąślaka i czy domowe sposoby są skuteczne?

Leczenie nadziąślaka polega przede wszystkim na jego usunięciu. Nie jest to zmiana, która ustępuje samoistnie, dlatego interwencja specjalisty jest konieczna. Nie istnieją również skuteczne metody domowe, które pozwoliłyby ją usunąć – mogą jedynie łagodzić objawy zapalne, jednak nie eliminują problemu.

Standardowa procedura obejmuje:

• chirurgiczne wycięcie zmiany z marginesem zdrowych tkanek,
• dokładne oczyszczenie (kiretaż) miejsca, z którego wyrastała,
• eliminację czynnika sprawczego (np. usunięcie kamienia, korekta uzupełnień
• protetycznych).

Zabieg zwykle wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, dzięki czemu pacjent nie odczuwa bólu podczas usuwania zmiany. Po wycięciu nadziąślaka lekarz może założyć szwy albo zabezpieczyć ranę opatrunkiem periodontologicznym. Pobrany materiał przekazywany jest do badania histopatologicznego.

Kluczowe jest nie tylko usunięcie zmiany, ale także zapobieganie jej nawrotom.

Nadziąślak – podsumowanie

Nadziąślak to najczęściej łagodna zmiana rozrostowa dziąsła, która powstaje w odpowiedzi na przewlekłe drażnienie, stan zapalny lub obecność czynników miejscowych, takich jak kamień nazębny czy nieprawidłowe uzupełnienia protetyczne. Zwykle nie jest bolesny i nie ma charakteru nowotworu złośliwego, ale wymaga oceny stomatologicznej oraz badania histopatologicznego po usunięciu. Leczenie polega na chirurgicznym wycięciu zmiany i eliminacji przyczyny, aby ograniczyć ryzyko nawrotu. Domowe sposoby nie usuwają nadziąślaka, dlatego nie warto zwlekać z konsultacją u specjalisty.