Grzybica skóry głowy – jak nie pomylić jej z łupieżem i skutecznie wyleczyć infekcję?

Czym jest grzybica owłosionej skóry głowy i jak dochodzi do zakażenia?

Grzybica owłosionej skóry głowy to choroba wywołana przez dermatofity – grzyby, które mają zdolność rozkładania keratyny, czyli białka budującego włosy i naskórek. Mikroorganizmy te atakują nie tylko naskórek, lecz również wnikają w głąb mieszka włosowego i uszkadzają strukturę włosa.

Grzybica skóry głowy łatwo się rozprzestrzenia, szczególnie wśród dzieci. Można zarazić się nią poprzez bezpośredni kontakt z chorym człowiekiem lub zwierzęciem jak i poprzez używanie wspólnych przedmiotów takich jak grzebienie, czapki, ręczniki lub pościel.

Grzybica skóry głowy nie jest wyłącznie brakiem higieny. Doświadczają jej osoby z osłabioną odpornością, schorzeniami autoimmunologicznymi lub mikrouszkodzeniami skóry.

Ryzyko zakażenia występuje również u właścicieli zwierząt domowych oraz u osób korzystających z publicznych basenów czy siłowni bez odpowiedniego zabezpieczenia.

Zobacz także: Grzybica skóry – przyczyny, objawy, leczenie

Czy grzybica skóry głowy jest zaraźliwa dla otoczenia?

Grzybica skóry głowy jest bardzo zakaźną chorobą i łatwo przenosi się w dużych skupiskach ludzi takich jak żłobki, przedszkola, szkoły i baseny.

Grzybicę przenoszą zwierzęta takie jak koty, psy, gryzonie, kozy, krowy, konie i świnie. Co ważne, mogą one nie wykazywać żadnych aktywnych objawów zakażenia.

Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji konieczne jest wprowadzenie zasad izolacji i higieny wśród domowników. Pomocne okazuje się też odkażanie przedmiotów osobistych.

Zobacz także: Jak leczyć łuszczycę skóry głowy? Sprawdzone metody na świąd i łuszczenie

Dlaczego tak często występuje grzybica skóry głowy u dzieci?

Skóra dziecka ma słabszą barierę ochronną i inny skład sebum. Z tego powodu jest bardziej narażona na wszelkie infekcje, w tym grzybicę skóry głowy. Dodatkowo dzieci mają bliski kontakt fizyczny z rówieśnikami i zwierzętami podczas zabawy, a także rzadziej przestrzegają rygorystycznych zasad higieny osobistej. Wymieniają się gumkami, spinkami do włosów, co sprzyja rozprzestrzenianiu się infekcji.

Grzybica skóry u dzieci może przebiegać dużo gwałtowniej niż u dorosłych. Niekiedy jej objawy można również pomylić z innymi schorzeniami np. łupieżem, co opóźnia rozpoznanie choroby.

Zobacz także: Łupież pstry – przyczyny, objawy, leczenie

Grzybica skóry głowy – jak wygląda i jakie typowe objawy daje infekcja?

Przebieg kliniczny grzybicy skóry głowy zależy od rodzaju zakażenia. Do najważniejszych postaci grzybicy owłosionej skóry głowy należy grzybica strzygąca, grzybica drobnozarodnikowa oraz grzybica woszczynowa.

Ogólnie jednak objawy grzybicy skóry głowy mogą obejmować:

• czerwone plamy na owłosionej skórze głowy,
• strupki, krostki i sączące się rany,
• swędzenie i pieczenie skóry głowy,
• bolesność skóry przy dotyku,
• suche, łuszczące się plamy, wyglądem przypominające łupież,
• okrągłe lub nieregularne ogniska, w których włosy łatwo się łamią tuż przy skórze,
• tendencję do utraty włosów.

Grzybica skóry głowy może także w cięższych przypadkach powodować powiększenie węzłów chłonnych karkowych i potylicznych.

Zobacz także: Łysienie plackowate - jak wygląda leczenie?

Jakie są najczęstsze objawy grzybicy skóry głowy, które powinny zaniepokoić?

Pierwsze symptomy grzybicy skóry głowy są niespecyficzne i mało uciążliwe. Może pojawić się niewielkie ognisko łuszczenia przypominające łupież, które nie ustępuje po zastosowaniu codziennych kosmetyków. Bardzo często obserwuje się też narastający stan zapalny, zaczerwienienie i obrzęk. Zmiana skórna zaczyna swędzieć i pojawiają się niewielkie krostki wokół mieszków włosowych. Włosy stają się suche i łamliwe z tendencją do wypadania.

Wszystkie opisane symptomy powinny być powodem pilnej wizyty u dermatologa. Utrata włosów w przebiegu grzybicy jest bowiem procesem odwracalnym pod warunkiem zastosowania odpowiednio wcześnie leczenia.

Zobacz także:  Wypadanie włosów – przyczyny, leczenie, badania

Jak rozpoznać rodzaj infekcji? Grzybica strzygąca skóry głowy, drobnozarodnikowa i woszczynowa

Zidentyfikowanie konkretnego patogenu, który wywołał grzybicę skóry głowy jest kluczowe do zastosowania skutecznego (specyficznego) leczenia choroby.

Najcięższą postacią zakażenia pod względem przebiegu zapalnego i ryzyka powikłań jest grzybica woszczynowa (kerion). Jest to postać ciężko zapalna i objawia się bolesnym obrzękiem, ropnymi zmianami i żółtymi strupami zwanymi tarczkami woszczynowymi.  Dodatkowo może wystąpić nieprzyjemny, mysi zapach skóry. Choć jest to rzadka postać grzybicy to jednak ryzyko trwałego wyłysienia bliznowaciejącego w jej przebiegu jest największe.

Czym charakteryzuje się grzybica drobnozarodnikowa skóry głowy?

Grzybicę drobnozarodnikową (microsporum) można rozpoznać po niewielkim stanie zapalnym i ogniskach złuszczającej się skóry, które są dosyć spore. Charakterystyczne dla tej grzybicy są szare łuski, które otaczają podstawę włosa i przypominają swoim wyglądem popiół. Utrata niewielkiej ilości włosów dotyczy jedynie okolicy skroniowej i potylicznej. W diagnozowaniu drobnozarodnikowej grzybicy skóry głowy pomocna jest tzw. lampy Wooda – specjalna lampa emitująca rodzaj światła ultrafioletowego (UV). Uzyskanie zielonego świecenia na powierzchni skóry może wskazywać na obecność niektórych gatunków grzybów Microsporum, jednak brak fluorescencji nie wyklucza choroby.

Zobacz także: Zapalenie mieszków włosowych - przyczyny, objawy, metody leczenia

Grzybica skóry głowy – przyczyny i czynniki sprzyjające rozwojowi choroby

Grzybica owłosionej skóry głowy to schorzenie wywołane bezpośrednio przez dermatofity.

Do najczęstszych przyczyn i czynników ryzyka grzybicy skóry głowy należą:

• zaburzenia mikrobiomu, czyli zachwianie naturalnej równowagi bakteryjnej i grzybiczej skóry, co sprzyja infekcjom,
• osłabiona odporność np. po antybiotykoterapii,
• nadmierna higiena skóry, która przyczynia się między innymi do niszczenia płaszcza hydrolipidowego, co sprzyja wnikaniu drobnoustrojów,
• zaniedbanie czystości, co zwiększa podatność skóry na zakażenia,
• choroby ogólnoustrojowe takie jak cukrzyca, zaburzenia hormonalne, zaburzenia pracy tarczycy. Dolegliwości te mogą osłabiać skórę i ułatwiać wniknięcie grzyba.

Zobacz także: Grzybica jamy ustnej - przyczyny, objawy, metody leczenia

Łupież, atopowe zapalenie, grzybica skóry głowy – jak nie pomylić tych schorzeń?

Wiele chorób dermatologicznych, szczególnie u dzieci objawia się w podobny sposób, lecz wymaga zupełnie innego leczenia. Z tego powodu konieczna jest wizyta u dermatologa dziecięcego, który na podstawie wywiadu klinicznego i wyglądu zmian skórnych zleci odpowiednie badania diagnostyczne.

Atopowe zapalenie skóry manifestuje się ogólną suchością i pergaminowością skóry, podczas gdy grzybica skóry głowy objawia się głównie ogniskowym charakterem zmian i obecnością ułamanych włosów tuż przy skórze.

Warto pamiętać, że błędne zastosowanie sterydoterapii, która jest zalecana przy atopowym zapaleniu skóry może pogorszyć stan skóry głowy dotkniętej grzybicą.

Jak odróżnić łupież od grzybicy skóry głowy?

Zmiany skórne w łupieżu obejmują zwykle całą skórę głowy, podczas gdy grzybica owłosionej skóry głowy objawia się w postaci silnie przylegających strupków na wyraźnie odgraniczonych obszarach

Przy łupieżu włosy rzadko wypadają kępami i nie łamią się przy skórze, co jest typowe dla infekcji grzybiczej.

Zmiany skórne w przebiegu łupieżu reaguje na szampony z cynkiem czy ketokonazolem, grzybica zaś wymaga silniejszego leczenia systemowego lekami przeciwgrzybiczymi.

Łojotokowe zapalenie czy grzybica skóry głowy – co je łączy, a co dzieli?

Obie choroby dermatologiczne manifestują się w postaci tłustych, żółtawych łusek. W łojotokowym zapaleniu skóry dodatkowo pojawiają się one w okolicy brwi, skrzydełek nosa i za uszami. ŁZS to choroba przewlekła przebiegająca z okresami zaostrzeń i remisji, podczas gdy grzybica skóry głowy jest infekcją nabytą, którą można całkowicie wyleczyć

Grzybica skóry głowy a łupież pstry – czy to ta sama choroba?

Grzybica skóry głowy i łupież pstry to dwa różne schorzenia dermatologiczne. Pierwsza z nich wywołane jest przez dermatofity, druga - drożdżaki. Łupież pstry ponadto rzadko objawia się na owłosionej skórze głowy w sposób powodujący łysienie, za to manifestuje się w postaci jasnych lub brunatnych plamach na karku i plecach.

Grzybica skóry głowy – jak leczyć i czy terapia miejscowa wystarczy?

Leczenie grzybicy skóry głowy jest ściśle uzależnione od drobnoustroju, który zaatakował skórę. Aby go zidentyfikować należy wykonać specjalistyczne badania mikrobiologiczne, które zleca lekarz dermatolog lub trycholog. Leczenie na własną rękę skóry dotkniętej grzybicą jest nieskuteczne.

Preparaty, które wykazują wysoką skuteczność, to leki przeciwgrzybicze, podawane doustnie. Substancje aplikowane miejscowo na skórę głowy słabo przenikają do wnętrza włosa, gdzie bytują grzyby, dlatego często stosuje się je tylko wspomagająco.

Leczenie grzybicy skóry głowy to proces, który trwa zazwyczaj kilka tygodni lub miesięcy. Ważne jest, aby nie przerywać terapii nawet po ustąpieniu objawów, ponieważ grzybica skóry głowy może nawrócić.

Rola szamponów i maści w procesie leczenia

Zarówno szampony, jak i maści stosowane miejscowo mogą wspierać proces leczenia grzybicy skóry głowy. Zawarty w ich składzie ketokonazol lub cyklopiroks działają przeciwgrzybiczo na powierzchni włosa i skóry, tym samym zmniejszając zakaźność pacjenta. Są one jednak nieskuteczne w monoterapii.

Aby zwiększyć wnikanie leków do skóry wskazane jest delikatne złuszczanie skóry głowy dotkniętej grzybicą, np. oliwą z kwasem salicylowym.

Czy domowe sposoby na grzybicę skóry głowy są skuteczne?

Domowe sposoby nie są w stanie wyleczyć grzybicy owłosionej skóry głowy. Mogą natomiast skutecznie złagodzić swędzenie i pieczenie chorobowo zmienionych miejsc, ale zastąpią leków zapisanych przez specjalistę.

W walce z grzybicą skóry głowy pomocne są:

• płukanki z octu jabłkowego - powodują zakwaszanie środowiska, co utrudnia rozwój grzybów,
• olejki o działaniu antyseptycznym, np. z olejek drzewa herbacianego,
• napary z rumianku lub nagietka, które łagodzą podrażnienia.

Aby pozbyć się zarodników grzybów domowymi sposobami należy regularnie odkurzać tapicerki, jeśli w domu znajdują się zwierzęta, dezynfekować szczotki do włosów i grzebienie, a pościel i ręczniki prać w temperaturze minimum 60°C.

Zobacz również: Badanie mykologiczne – co to jest?

Podsumowanie

Wczesne rozpoznanie grzybicy skóry głowy pozwala uniknąć powikłań w postaci bliznowacenia skóry i trwałej utraty włosów. Zakażenie przenosi się przez kontakt bezpośredni z chorym człowiekiem oraz wspólne używanie przedmiotów. Rozpoznanie grzybicy skóry głowy obejmuje wywiad lekarski oraz badania mikrobiologiczne.

Aby chronić się przed zachorowaniem należy wdrożyć metody, które pozwolą zminimalizować ryzyko kontaktu z patogenem. Przede wszystkim trzeba pamiętać, by nie korzystać ze wspólnych szczotek, grzebieni czy ręczników do osuszania włosów, wykonywać regularne przeglądy weterynaryjne zwierząt i dbać o odporność organizmu.